Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 32 w Lublinie

Pierwsza wzmianka o kamienicy przy ulicy Krakowskie Przedmieście 32 pochodzi z końca XVII wieku. Pod koniec XiX wieku budynek był siedzibą Hotelu Rzymskiego. Od 1954 roku mieścił się tu klub dziennikarzy „Nora”.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica jest usytuowana w śródmieściu Lublina, przy ulicy Krakowskie Przedmieście. Znajduje się w zwartym kwartale zabudowy. Frontem zwrócona jest w stronę północną.

Funkcje

Pierwotne przeznaczenie kamienicy było handlowo-mieszkalne.

Kalendarium

Koniec XVII wieku – dom murowany należący do Korczmińskich;

początek XVIII wieku – własność Dankiewiczów;

1711 – pożar nieruchomości;

1728 – własność Zbuskich;

koniec XVIII wieku – własność Jana Hojne;

połowa XIX wieku – własność Adama Kudelskiego;

1846 – jednopiętrowa kamienica, drewniane stajnie i drewutnia;

1852 – nadbudowa drugiego piętra kamienicy oraz budowa oficyny bocznej i tylnej;

1889 – siedziba Hotelu Rzymskiego;

1905 – własność Korneli Żabińskiej;

1918–1939 – siedziba restauracji „Oaza” i trzech sklepów;

1954 – rozdrobnienie własnościowe i siedziba klubu dziennikarzy „Nora”;

1971 – wpis do rejestru zabytków;

1972 – remont kamienicy;

1973 – odnowienie elewacji frontowej;

1980 – remont kamienicy;

1985 – remont elewacji kamienicy;

1991 – przystosowanie budynku na siedzibę Banku PKO.

Historia budynku

Pierwsza wzmianka o murowanej zabudowie na działce pochodzi z końca XVII wieku. Znajdował się na niej murowany dom będący własnością Korczmińskich. Kolejni nabywcy nieruchomości to m.in. Dankiewiczowie (początek XVIII wieku) i Zbuscy (od 1728). Przed 1711 rokiem kamienica uległa zniszczeniu w trakcie pożaru. W końcu XVIII wieku zakupił ją Jan Hojne i w rękach jego spadkobierców znajdowała się do połowy XIX wieku, kiedy to nabył ją Adam Kudelski. W 1846 roku była tu murowana jednopiętrowa kamienica kryta gontem oraz drewniane stajnie i drewutnia. W 1852 roku nadbudowano drugie piętro kamienicy, a także postawiono dwupiętrową murowaną oficynę boczną i tylną. W 1889 roku kamienica została przeznaczona na Hotel Rzymski, którego właścicielami byli spadkobiercy Alberta Ziebsa. Od 1905 roku jedyną właścicielką została Kornelia Żabińska. W okresie międzywojennym w kamienicy funkcjonowała restauracja „Oaza” oraz trzy sklepy. Po śmierci Żabińskiej w 1954 roku nastąpiło rozpodobnienie własnościowe pomiędzy dziewięcioma osobami. Od 1954 roku na parterze tylnej oficyny mieścił się klub dziennikarzy „Nora”. W tym samym roku przeprowadzono pierwszy gruntowny remont nieruchomości. Ponowny miał miejsce w 1972 roku, rok później wyremontowano elewację frontową. Podczas tych prac odkryto sosręb z wyciętym napisem Chrystian Roter. Obecnie napis jest zakryty płytami gipsowymi. W 1971 roku kamienica została wpisana do rejestru zabytków. W 1980 roku przeprowadzono kolejny remont kamienicy, w trakcie którego wymieniono stropy, stolarkę okienną i drzwiową oraz przebudowano wnętrza i klatkę schodową. W 1985 roku wyremontowano elewację kamienicy. W 1991 roku została rozebrana stalowa antresola na parterze, wymieniono instalację elektryczną i grzewczą oraz stolarkę okienną i drzwiową, a także wykonano skarbiec w piwnicy, ponieważ od tego roku kamienica była siedzibą Banku PKO. Obecnie budynek jest opuszczony.

Opis budynku

Kamienica frontowa:

Kamienica zbudowana jest na planie zbliżonym do prostokąta. Jest budynkiem o trzech kondygnacjach i podpiwniczonym.

Elewacja frontowa jest czteroosiowa, umieszczona na cokole i zwieńczona wydatnym okapem na kroksztynach. Parter jest niesymetryczny, z poziomym boniowaniem, zwieńczony wąskim, profilowanym gzymsem kordonowym. Od strony zachodniej budynku znajduje się brama wjazdowa do przelotowej sieni. Witryny okienne są ujęte szerokimi profilowanymi opaskami. Górne kondygnacje są symetryczne, przedzielone gzymsem kordonowym, z otworami okiennymi umieszczonymi w profilowanych opaskach z prostym gzymsem nadokiennym znajdującym się na drugiej kondygnacji.

Elewacja tylna jest trójosiowa oraz pozbawiona podziałów architektonicznych.

Oficyna boczna:

Została zbudowana na rzucie prostokąta. Jest budynkiem o trzech kondygnacjach. Elewacja jest niemal pozbawiona dekoracji architektonicznej i posiada tylko prosty gzyms koronujący. W przyziemiu znajduje się nieczynny żeliwny zdrój, będący jedynym elementem historycznego wystroju.

Oficyna tylna:

Została zbudowana na planie prostokąta. Jest budynkiem trójkondygnacyjnym i podpiwniczonym. Fasada w części parterowej jest poprzedzona pięcioosiową przybudówką ze schodkami, na jej osi znajduje się wysunięta z lica muru półkoliście zamknięta wnęka z drzwiami wejściowymi. Górne kondygnacje fasady są rozczłonkowane pseudokorynckimi pilastrami spiętymi girlandami kwiatowymi. Elewację wieńczy prosty gzyms koronujący. Otwory okienne znajdują się w szerokich, płaskich opaskach, wzbogaconych na drugiej kondygnacji trójkątnym szczycikiem. Okna są dwuskrzydłowe z oberluftem.

Wnętrze

Układ wnętrza w kamienicy został gruntownie przekształcony w trakcie wielokrotnych zmian form użytkowania, które miały miejsce przed II wojną światową. Do dziś nie zachowały się żadne pierwotne pomieszczenia.

Układ wnętrza oficyny bocznej jest jednotraktowy, dostępny z klatki schodowej wspólnej z oficyną południową. We wnętrzach są płaskie stropy, na belkach stalowych typu „Kleina”. W piwnicach są sklepienia ceglane odcinkowe oraz ceglane na belkach stalowych. Klatka schodowa jest ceglana z metalowymi, współczesnymi balustradami.

Układ wnętrza oficyny tylnej jest dwutraktowy. Parter budynku jest jednoprzestrzenny, z wydzielonymi w południowej części trzema pomieszczeniami gospodarczymi. Mieszkania na górnych kondygnacjach dostępne są z klatki schodowej, umieszczonej w oficynie bocznej.

Otoczenie

W odległości od kamienicy około 250 m na wschód od znajduje się Stare Miasto, zaś na zachód około 200 m plac Litewski.

Literatura

Boruch W., Kamienica przy ul. Krakowskie Przedmieście 32 w Lublinie. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, maszynopis w posiadaniu WUOZ Lublin, sygn. 2007, Lublin 1992.

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie.