Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 24 w Lublinie

Pierwsza wzmianka o kamienicy przy ulicy Krakowskie Przedmieście 24 pochodzi z 1681 roku. W 1971 roku została wpisana do rejestru zabytków.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica położona jest w śródmieściu Lublina przy ulicy Krakowskie Przedmieście, w zwartym kwartale zabudowy. Frontem jest skierowana na północ. Znajduje się w odległości około 200 m na wschód od Starego Miasta.

Funkcje

Pierwotne przeznaczenie budynku było mieszkalne, zaś obecnie handlowo-mieszkalne.

Kalendarium

1681 – Wojciech Włodzicki kupuje kamienicę od Pawła Jarockiego;

1690 – własność Wojciecha Opolskiego;

1749 – własność Ant. Sadowskiego;

1777 – własność Wańczyków;

1780 – własność Wolińskich;

1783 – własność Pycia;

1864 – nadbudowa drugiego piętra kamienicy i oficyny przez Ramana Błaszkiewicza;

1907 – własność Stefana i Zofii Radzikowskich;

1920 – własność W. Jasińskiego;

1921 – własność Towarzystwa Akcyjnego BZP oraz Antoniego i Stefanii Kucharzewskich;

1939 – sprzedaż 1/4 nieruchomości Sylwestrowi Ulmańskiemu przez Kucharzewskich;

1954 – remont kamienicy;

połowa lat 60. XX wieku – remont kamienicy;

1971 – wpis do rejestru zabytków;

1975 – pomalowanie elewacji;

1992 – gruntowny remont kamienicy;

2001–2002 – wymiana stolarki okiennej w górnych kondygnacjach kamienicy.

Historia budynku

Zabudowa na działce przy ulicy Krakowskie Przedmieście 24 powstała zapewne przed 1681 rokiem – z tego właśnie okresu pochodzi pierwsza wzmianka o znajdującej się na niej kamienicy. Ówczesny właściciel, Paweł Jarocki, sprzedał ją Wojciechowi Włodzickiemu. W 1690 roku nieruchomość, należąca już do Wojciecha Opolskiego, została gruntownie rozbudowana, jednak zakres prowadzonych prac nie jest znany. W dokumentach z 1749 roku odnotowano, że należała wówczas do Ant. Sadowskiego i była budynkiem starym i zniszczonym. Kolejnymi właścicielami byli Wańczykowie (od 1777), Wolińscy (od 1780), Pyć (od 1783), następnie Niewiński, Kwiatkowski, Dietz i jego dzieci, oraz Wostrykow; przez ten okres zabudowa parceli nie zmieniała się. Dopiero Raman Błaszczykiewicz, który nieruchomość kupił w 1846 roku, nadbudował drugie piętro kamienicy i oficyny, a także wzniósł murowaną kloakę i komórki. W 1907 roku z inicjatywy nowych nabywców, Stefana i Zofii Radzikowskich, nadano nowy wystrój elewacji, co zostało uwiecznione datą 1907 w kartuszu znajdującym się w szczycie. Kolejnymi właścicielami byli W. Jasiński (od 1920), Towarzystwo Akcyjne BZP (od 1921) oraz Antoni i Stefania Kucharzewscy. Ci ostatni sprzedali 1/4 nieruchomości Sylwestrowi Ulmańskiemu w 1939 roku. Po śmierci Kucharzewskich i Ulmańskiego właścicielami zostali ich spadkobiercy. Pierwszy duży remont kamienica przeszła po II wojnie światowej w 1954 roku. Wtedy położono nowe tynki na elewacjach oraz zmieniono pokrycie dachowe. Kolejny remont nieruchomości przeprowadzono w połowie lat 60. XX wieku, wówczas rozebrano piece kaflowe, usunięto dębowe parkiety, które zastąpiono podłogami deskowymi na legarach. W 1971 roku wpisano kamienicę do rejestru zabytków. W 1975 roku ponownie pomalowano elewację. W 1992 roku przeprowadzono gruntowny remont obiektu, połączony ze zmianą funkcji – przekształcono witryny wystawowe, zmieniono układ wnętrz na zapleczu, położono płytki ceramiczne na podłogach parteru oraz przemalowano dolną część elewacji. W latach 2001–2002 rozpoczęto wymianę stolarki okiennej na górnych kondygnacjach kamienicy.

Opis budynku

Kamienica została wybudowana na planie wydłużonego prostokąta. Jest to budynek o trzech kondygnacjach, podpiwniczony dwiema kondygnacjami piwnic.

Elewacja frontowa jest trójosiowa i symetryczna. Parter znajduje się na niewielkim cokole, jest boniowany. Otwory okienne i drzwiowe mają szeroką, nieznacznie profilowaną opaskę zamkniętą odcinkowo nad wejściem do sieni. Główne kondygnacje artykułowane są czterema lizenami, boniowane i zwieńczone attyką, pod oknami pierwszej kondygnacji są prostokątne płyciny z motywami dekoracyjnymi w pasie pomiędzy piętrami. Na skrajnych osiach znajdują się szerokie płytkie wnęki ozdobione tablicami ujętymi owocowymi girlandami. Nad oknami trzeciej kondygnacji w tynku zostały wyrobione nadłucza z pseudozwornikami. Znajduje się tu też balkon. Lizeny są zwieńczone głowami Meduz i przechodzą wyżej w formę konsol obejmujących gzymsowanie na attykę, z której wyprowadzone są jako sterczyny. Attyka ma formę pełnej balustrady z prostymi tralkami. Na jej osi jest półkoliście zamknięte wybrzuszenie z głową Meduzy. Pod nią znajduje się imitacja kartusza herbowego z datą 1907.

Elewacja tylna jest jednoosiowa, umieszczona na niskim cokole i pozbawiona dekoracji. Wieńczy ją nieznacznie wyładowany gzyms koronujący.

Oficyna została wybudowana na planie wieloboku. Jest budynkiem o trzech kondygnacjach, niepodpiwniczonym. Elewacja oficyny jest niesymetryczna, siedmioosiowa i bez dekoracji architektonicznej. Wieńczy ją nieznacznie wyładowany gzyms kordonowy. Na trzeciej osi jest balkon. Wschodnia ściana oficyny jest nadwieszona, a na pierwszym piętrze jest oblistowana ukośnie i posiada dwa duże kwadratowe okna. Na drugim pietrze okna są dwuskrzydłowe.

Wnętrze

Kamienica ma układ wnętrz dwudzielny, półtoratraktowy, z przelotową sienią wzdłuż skrajnej osi zachodniej. Na górnych kondygnacjach układ wnętrz jest amfiladowy. Klatka schodowa jest umieszczona w łączniku pomiędzy kamienicą frontową a oficyną. W pomieszczeniu na drugim piętrze znajduje się piec kaflowy oraz stolarka okienna z okuciami i zamkami zapadowymi.
Układ wnętrz w oficynie jest amfiladowy, dostępny z klatki schodowej usytuowanej w łączniku. Stropy są drewniane, podłogi deskowe, piece białe kaflowe, drzwi jedno- i dwuskrzydłowe.

Literatura

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie.

Studziński J., Kamienica przy ul. Krakowskie Przedmieście 24 w Lublinie. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, maszynopis w posiadaniu WUOZ Lublin, sygn. 2003, Lublin 1992.