Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 19 w Lublinie

Pod koniec XVIII wieku kamienica była własnością Jana Grundlicha, dyrektora poczty. Przed 1827 rokiem w budynku mieścił się urząd pocztowy.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica znajduje się przy ulicy Krakowskie Przedmieście 19. Frontem skierowana jest w stronę północną.

Funkcje

Kamienica ma przeznaczenie mieszkalne.

Kalendarium

1798 – na publicznej licytacji kupuje budynek Jan Grundlich, dyrektor poczty;

przed 1827 – siedziba urzędu pocztowego;

1842 – własność Fryderyki z Grondlichów Braunowej;

1868 – własność Pliszczyńskich i Okoniewskich;

przed 1875 – nadbudowa drugiego piętra kamienicy i piętra oficyny;

1899 – własność Rozenmanów;

1945 – restauracja kamienicy;

1960 – własność skarbu państwa.

Historia budynku

Przed 1798 rokiem kamienica była własnością Leona Gozdowskiego. W tym samym roku została sprzedana na publicznej licytacji dyrektorowi poczty Janowi Grundlichowi. Prawdopodobnie została odnowiona i zaadaptowana na urząd pocztowy, który znajdował się tu przed 1827 rokiem. Od 1842 roku kamienica była własnością Fryderyki z Grondlichów Braunowej, a od 1868 roku Pliszczyńskich i Okoniewskich. Przed 1875 rokiem odbudowano nieruchomość oraz nadbudowano drugie piętro. W tym samym czasie wybudowano piętro nad oficyną od ulicy Zielonej. Od 1899 roku budynek należał do Rozenmanów. Zaraz po II wojnie światowej kamienicę odrestaurowano. W 1960 roku przeszła na własność skarbu państwa.

Opis budynku

Kamienica została zbudowana na planie prostokąta. Jest budynkiem o trzech kondygnacjach, dwutraktowym – z bramą przejazdową w przyziemiu i klatką schodową w tylnym trakcie.

Elewacja frontowa jest pięcioosiowa. Na osi centralnej jest brama przejazdowa zamknięta łukiem odcinkowym ze zwornikiem i szerszymi oknami sześciokwaterowymi w wyższych kondygnacjach. Parter jest boniowany i zamknięty łamanym gzymsem kordonowym. Okna kondygnacji wyższych obramione są listwami, nad nimi znajdują się płyciny połączone ze sobą lekko wystającymi lizenami łamanymi na gzymsach. Z kolei okna ostatniego piętra zamknięte są na górze nadokiennikami.

Elewacja tylna jest trzykondygnacyjna z bramą przejazdową w przyziemiu, zamknięta ozdobną, żeliwną kratą. Pierwszą i drugą kondygnację obiegają galerie wsparte na betonowych dźwigarach występujących poza lico muru. Balustrada na pierwszym piętrze jest współczesna, zaś na drugim ozdobna z motywem koncentrycznych kół.

Obok kamienicy znajdują się dwie oficyny boczne. Oficyna zachodnia zbudowana jest na planie prostokąta. W przyziemiu ma otwór wejściowy i dwa okna. Elewacja frontowa jest czteroosiowa. Od strony północnej znajdują się dwuskrzydłowe drzwi i trzy okna sześciokwaterowe. Ściany ma płaskie i tynkowane. Na drugiej kondygnacji są cztery okna i pozostałości po galerii. Z kolei na trzecim piętrze znajduje się metalowa galeria wsparta na dźwigarach występujących z muru. Fasadę elewacji wieńczy gzyms. Oficyna wschodnia została również zbudowana na planie prostokąta. Jest budynkiem częściowo otynkowanym, niepodpiwniczonym. Na drugim piętrze od strony północnej znajduje się drewniana przybudówka. Budynek ma nieregularnie rozmieszczone otwory okienne i drzwiowe. W przyziemu znajduje się jedno okno i cztery pary drzwi jednoskrzydłowych. Od północnej strony jest ścianka z dykty wydzielająca narożnik podwórza. Na pierwszej kondygnacji jest betonowa galeryjka z żeliwną balustradą, a ponad nią blaszane zadaszenie wsparte na drewnianych słupach. Cztery otwory drzwiowe prowadzą do przybudówki na drugim piętrze.

Literatura

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie, sygn. 161; sygn. 162; sygn. 163.

Bortkiewicz E., Michalska G., Kamienica Krakowskie Przedmieście 19 / ul. Zielona 16. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, sygn. 2021, Lublin 1992.

Studium historyczno-urbanistyczne do planu szczegółowego śródmieścia Lublina, pod red. A. Kurzątkowskiej, Lublin 1969.

Powiązane artykuły

Powiązane miejsca

Zdjęcia

Słowa kluczowe