Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kowalska 7 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Kowalskiej 7.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Dawny numer policyjny: 73 1/2
Numer hipoteczny: 667 bądź 634
Numer przed 1939: Kowalska 7 / Rybna 31
Numer po 1944: -
Numer obecny: Kowalska 7

Kowalska 7 na mapie Lublina z 1928 roku
Kowalska 7 na panoramie Lublina z lat 30. XX wieku

Funkcje

Lokale handlowe i rzemieślnicze w latach 1918–1940:
Ankieta z dnia 22 X 1936 r.
[Inspekcja budowlana 2076]
1936 – „2 sklepy skór”
1936 – 1 sklep - przybory szewskie

Karta realności z dnia 7 XII 1940 r.
[Inspekcja budowlana 2076]
1940 – przybory szewckie

Historia budynku

Właściciele:
dane z dnia 12 X 1896 – Zajdenband Ryfka
1915 – Forszteter Abr. & ...
dane z dnia 22 X 1936 – Honiksfeld Chaim, Wajcenblut Natal, Licht Bajła i inni

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku (1940 rok):
chrześcijanie: 2
żydzi: 52

mężczyźni: 15
kobiety: 20

dzieci do lat 6 włącznie: 7
dzieci w wieku 7-18 lat włącznie: 12

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu (1940 rok)
r
obotnicy: 1 (w oficynie)
kupcy i przemysłowcy: 2 (na piętrze)
rzemieślnicy: 3 (na piętrze)
inne zawody: 1 (na piętrze)
bez zawodu: 1 (na piętrze)

Dodatkowe informacje:
Inspekcja budowlana, sygn. 2076
– protokół oględzin sporządzony dnia 19 XI 1936 r. przez Zarząd Miejski w Lublinie, Wydział Budownictwa, Oddział Inspekcji Budownictwa a dotyczący stanu domu przy ul. Kowalskiej 7, należącego do Mendla Zygelszypra, Chaima Honigsfelda i Lejzora Lichta. Oględziny przeprowadzono w obecności dozorczyni
domu Wiktorii Grudki.
– zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 21 XII 1936 r. nakazujące podjęcie robót w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Kowalskiej 7 w dniu 19 XI 1936 r. Chodzi tu o wykonanie następujących prac: przemurowanie wylotów kominowych, założenie rynien
od strony podwórza, usunięcie zgniłych desek pomostu balkonu, a założenie desek zdrowych. Pismo skierowano do Mendla Zygelszypra, Chaima Honigsfelda i Lejzora Lichta.
– pismo do Zarządu Miejskiego w Lublinie, skierowane w dniu 24 X 1938 r. przez Ajzyka Grynblata. Zawiadamia on, że sprzedał on swoją część nieruchomości przy ul. Kowalskiej 7, wynoszącą 10% całości małżonkom Lejzorowi i Bajli Lichtom.
– pozwolenie wydane przez Zarząd Miejski w Lublinie, Miejskie Wodociągi i Kanalizacja, w dniu 19 IV 1939 r. Pismo wystosowano do Abrama Cygielmana na skutek prośby z dnia 27 III 1939 r. o pozwolenie na wykonanie urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych wewnątrz nieruchomości przy ul. Kowalskiej 7, pod
warunkami: zwentylowania pomieszczeń klozetowych i wannowych oraz opróżnienia i zasypania dołu kloacznego.
– raport z 22 X 1943 r., z którego wynika, że oględziny nieruchomości przy ul. Kowalskiej 7, mające miejsce w dniu 18 X 1943 r. wykazały, że na posesji zawalił się częściowo stary obronny mur, uszkadzając przy tym dach oficyny. Reszta muru również grozi zawaleniem się, zagrażając przy tym budynkowi oficyny. W związku z tym zachodzi pilna konieczność wykonania stosownych prac. Z dodatkowej adnotacji wynika, że „wskazane jest dążyć do zburzenia tej oficyny, odsłonienia podwórza i muru obronnego. Samym murem obronnym winno się zająć miasto”.
– pismo do Zarządu Miejskiego, Inspekcja Budownictwa, skierowane w dniu 18 X 1945 r. przez Wojewódzki Oddział Tymczasowego Zarządu Państwowego, Wydział IV Nieruchomości w Lublinie. Pismo wysłano na skutek doniesienia administracji domu przy ul. Kowalskiej 7 o załamaniu się balkonu od strony podwórza, przez który prowadzi wejście do komórek lokatorów. W związku z tym zawiera ono prośbę, czy można rozebrać balkon i komórki z powodu braku środków na remont.
– odręcznie sporządzone pismo z dnia 25 X 1945 r. do Wojewódzkiego Oddziału Tymczasowego Zarządu Państwowego, Wydział IV Nieruchomości w Lublinie. Pismo dotyczy oględzin, które przeprowadzono w domu przy ul. Kowalskiej 7. Wykazały one, że rozebranie komórek nie jest możliwe, gdyż w nich piętro niżej
znajdują się ustępy. Tak więc komórki jak i balkon trzeba wyremontować. Co więcej, pozostawienie komórek w obecnym stanie grozi zawaleniem się ich na ustępy.

Opis budynku

Ankieta z dnia 22 X 1936 r. [Inspekcja budowlana, sygn. 2076]:
Położenie: ulica Kowalska 7, Rybna 31
Numer hipoteczny: 667
Właściciel: Honiksfeld Chaim, Wajcenblut Natal, Licht Bajła i inni
Zarządca: Abraham Gladsztejn (?)
Dzierżawca: -
Dozorca: Władysława Grudka

Rodzaj nieruchomości: budowane, mieszkalne
Z jakiego materiału wykonane są budynki: z cegieł
Ilość mieszkań: 8, w tym:
- 2 mieszkania – 1 izba,
- 2 mieszkania – pokój i kuchnia,
- 4 mieszkania – 2 pokoje i kuchnia
Ilość mieszkań w suterenach: -
Ilość piwnic: 1 (nie nadaje się na schron)
Ilość pięter: 3

System wodociągowo-kanalizacyjny: wodociąg, dół ustępowy, 2 ustępy nieskanalizowane; brak łazienek
Oświetlenie: elektryczne i naftowe
Ogrzewanie: 6 pieców grzewczych
Klatka schodowa: główna, ze schodami drewnianymi i oświetleniem naftowym
Ilość balkonów: 2 od frontu, 3 podwórkowe
Pokrycie dachu: blacha

Dane dotyczące podwórza
Wymiary: 2,5 x 3 m
Nawierzchnia: brukowana
Śmietnik: wymienny
Roślinność: nie
Urządzenia do trzepania: nie
Co wiadomo o lokalach podziemnych: nie
Gdzie odpływają ścieki kuchenne: do rynsztoków

Karta realności z dnia 7 XII 1940 r. [Inspekcja budowlana, sygn. 2076]
Położenie: Kowalska 7
Administrator: Abram Cygelman (Olejna 10)
Powierzchnia - ogółem: 204 m2, w tym:
 - zabudowana: 148 m2,
 - niezabudowana: 56 m2
Długość frontu: 12 mb. (głębokość 16 mb.)

Budynek frontowy mieszkalny
Liczba kondygnacji: 3
Główna klatka schodowa: 1
Boczna klatka schodowa: -
Liczba mieszkań: 8, w tym:
 - 3 mieszkania – 1 izba,
 - 1 mieszkanie – 2 izby,
 - 3 mieszkania – 3 izby,
 - 1 mieszkanie – 4 izby
Liczba izb: 57
Liczba piwnic: 1
Liczba suteren niemieszkalnych: -
Liczba strychów: -

Budynek w głębi mieszkalny
Liczba kondygnacji: 2
Główna klatka schodowa: -
Boczna klatka schodowa: 1
Liczba mieszkań: 1 mieszkanie jednoizbowe
Liczba izb: 1
Liczba piwnic: -
Liczba suteren niemieszkalnych: -
Liczba strychów: -
Dopisek: Leizor Licht (ur. 1894 r., wyzn. mojż.), Leizor Licht (ur. 1894 r., wyzn. mojż.), Mendel Zygelszyper (ur. 1867 r., wyzn. mojż., Lubartowska 32), Rafał Honigsfeld (ur. 1880 r., wyzn. mojż., Kowalska 12), Zysman Bajla Maria (ur. 1883 r., wyzn. mojż., Kowalska 7), Abram Cygelman – administrator (Olejna 10), Szyja Zaidman (ur. 1868 r., wyzn. mojż., Kowalska 7), Szajndla Han (ur. 1882 r., wyzn. mojż., Kowalska 7)

Fragmenty relacji mówionych

Jerzy Woć
„Najpierw mieszkaliśmy na Kowalskiej 15, a później na Kowalskiej 7 mieszkanie 4, aż do śmierci matki. Dom pod numerem 15 zawalił się, ganialiśmy się tam jak to dzieci i wybiegliśmy na ulicę, a tu nagle budynek runął. Przyszli ludzie i zaczęli z ruin wybierać drzewo na opał, bo to cenne było wtedy”.
*
„Na Kowalskiej 7 w tym naszym domu na parterze po prawej stronie sprzedawali takie materiały, ciecze łatwopalne, baliśmy się bardzo, żeby przez to ten dom się nie spalił. Później jednak oni się przenieśli i tam był szklarz. W budynku na drugim półpiętrze była ubikacja, bardzo prymitywna. My mieszkaliśmy na drugim piętrze. Na podwórku była studnia i ubikacja”.

Literatura

Inspekcja budowlana, sygn. 2076