Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kowalska 2 w Lublinie (obecnie Lubartowska 27 i Kowalska 2)

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Kowalskiej 2. Obecnie nieruchomość znajduje się także pod adresem Lubartowska 27.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

 

Dawny numer policyjny: 382/3
Numer hipoteczny: 241 bądź 657
Numer przed 1939: Kowalska 2 / Lubartowska 1
Numer po 1944: Stalingradzka 1
Numer obecny: Kowalska 2 / Lubartowska 27

 

Kowalska 2Kowalska 2 / Lubartowska 1 na mapie Lublina z 1928 roku

Kowalska 2Kowalska 2 / Lubartowska 1 na panoramie lubelskiej z lat 30-tych XX wieku

 

Funkcje

 

Lokale handlowe i rzemieślnicze w latach 1918-1940


Karta realności z dnia 31.XII.1940 r. [Inspekcja budowlana 2072]
1940 - szewc
1940 - fryzjer
1940 - księgowa
1940 - galanteria
1940 - szkło
1940 - spożywczy
1940 - nafta
1940 - zakład szewcki
1940 - naczynia

 

Historia budynku

 

Właściciele
dane z dnia 12.X.1896 - Welczer Zysia
1915 - Turkieltaub i Trachter (Frachter?)

1936 - Szymon Trachter
dane z dnia 31.XII.1940 - Szymon Trachter i sukcesorzy Chany-Sziby Trachter, Ruchla-Łaja Reizman, Chana-Dwojra Rozenbaum; sukcesorzy Sary Turkieltaub: Samuel, Mendel, Aleksander i Natalia Turkieltaubowie; Rojza Goldring

 

 

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku (1940 rok)

 

Ogólna ilość mieszkańców Mężczyzn Kobiet

Dzieci do lat 6
włącznie

Dzieci od 7-18 lat
włącznie
Uwagi

Chrześcijan - brak

Żydów - 150

47 58 16 29  

 

 

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu (1940 r.)

Robotnicy: 2 (na parterze) + 2 (w oficynie)

Kupcy i przemysłowcy: 1 (na parterze) + 3 (na piętrze) + 1 (w oficynie)

Rzemieślnicy: 2 (na parterze) + 4 (na piętrze) + 2 (w oficynie)

Inne zawody: 2 (na piętrze)

Bez zawodu: 3 (na piętrze) + 1 (w oficynie)

 

 

Dodatkowe informacje:

 

Inspekcja budowlana, sygn. 2072
- podanie z dnia 04.VII.1930 r. do Magistratu m. Lublina Wydziału Budownictwa, wniesione przez Dawida Kochmana (zam. ul Drobna 1). Pismo zawiera informację o przedłożeniu planów w 2 egzemplarzach na urządzenie Fabryki Cukierków przy ul. Kowalskiej 2, a ponadto prośbę o ich zatwierdzenie.
- sporządzone odręcznie zaświadczenie, iż śp. p. Grinberg Kelman mieszkał w domu przy ul. Kowalskiej 2 od roku 1904. Obecnie mieszkanie oraz sklepik (warsztat) zajmuje wdowa po nim - Teresa Grinberg. Jest ona przy tym obarczona liczną rodziną. Pismo podpisali administratorzy domu, widnieje na nim również pieczęć: Sz. Trachter Lublin. Lubartowska 1.
- pismo z dnia 24.VIII.1936 r. wniesione do Zarządu Miejskiego w Lublinie, Wydział Budowlany, przez Radę Rzemieślników Żydów m. Lublina (ul. Krakowskie Przedmieście 26) w sprawie decyzji nakazującej zburzenie drewnianej budki znajdującej się przy ul. Kowalska 2. Otóż miał w niej swoją siedzibę od roku 1904 Kelman Grinberg, a obecnie mieszka w niej wdowa po nim - Teresa Grinberg wraz z liczną rodziną. Dodatkowo w budce tej, za zezwoleniem wdowy, pracuje szewc, który w zamian oddaje jej część swoich zarobków, stanowiący jedyny jej dochód. Tak więc w razie rozebrania budki zostanie ona wyrzucona na bruk i pozbawiona środków do życia. W związku z tym Rada prosi Zarząd o cofnięcie decyzji o rozebraniu budki.
- zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 17.II.1939 r. nakazujące podjęcie robót w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Kowalskiej 2 w dniu 17.XII.1938 r., w terminie 14 dni. Adresatem pisma jest Szymon Trachter.
- pismo z dnia 18.IX.1943 r., wniesione do Zarządu Miejskiego, Inspekcja Budowlana w Lublinie, przez Antoniego Niewiadomskiego, posiadającego warsztat szewski przy ul. Kowalskiej 2. Zgłasza on zły stan dachu i wnosi o przydzielenie 5 rolek papy na jego reperację. Na odwrocie pisma znajduje się adnotacja
odręczna, według której w dniu 21.XI.1943 r. zostały przeprowadzone oględziny, które potwierdziły zły stan dachu na powierzchni ok. 50 m2 i o wydaniu zaświadczenia na zakup 5 rolek papy.
- zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 30.XI.1936 r., nakazujące podjęcie robót w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Lubartowskiej 1 w dniu 23.XI.1936 r., w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Dokument nosi jeszcze adnotację, iż ponowne użytkowanie
lokalu, w którym zaobserwowano nieprawidłowości, możliwe będzie dopiero po gruntownym remoncie i uzyskaniu zezwolenia na użytkowanie. Adresatem pisma jest Mendel Turkieltaub.

- protokół oględzin, sporządzony dnia 23.XI.1936 r. przez Zarząd Miejski w Lublinie, Wydział Budownictwa, Oddział Inspekcji Budownictwa, a dotyczący stanu domu Turkieltauba Mendla na nieruchomości przy ul. Lubartowskiej 1, w obecności dozorcy domu Józefa Sugiera. Z protokołu oględzin wynika m.in., że wspomiany budynek jest trzypiętrowy i przeznaczony na cele mieszkalno-handlowe.
- zarządzenie wykonania robót budowlanych, nakazujące podjęcie prac w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Lubartowskiej 1, w dniu 23.XI.1936 r., w terminie do dnia 01.VI.1937 r. Adresatem pisma są: Szymon Frachter (zam. Krakowskie Przedmieście 59), Chana
Rozenbaum (zam. Lubartowska 3), Ruchla Rajnmanowa (zam. Kielce, Plac Wolności) oraz Mendel Turkieltaub (zam. Zamojska 49).
- zarządzenie wykonania robót budowlanych z kwietnia 1937 r., nakazujące podjęcie prac w celu usunięcia uchybień, stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Lubartowskiej 1, w dniu 14.I.1937 r. w terminie do dnia 15.VI.1937 r. Adresatem pisma są: Szymon Frachter (zam. Krakowskie Przedmieście 59), Chana Rozenbaum (zam. Lubartowska 3), Ruchla Rajnmanowa (zam. Kielce, Plac Wolności) oraz Mendel Turkieltaub (zam. Zamojska 49).
- zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 28.IV.1937 r., nakazujące podjęcie prac w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Lubartowskiej 1 w dniu 14.I.1937 r., w terminie do dnia 15.VI.1937 r. Adresatem pisma jest Ruchla Rajnmanowa (zam. Kielce, Plac Wolności).
- podanie z dnia 10.II.1937 r., wniesione do Wydziału Budowlanego przy Magistracie m. Lublina przez Mendla Turkieltauba, współwłaściciela domu położonego przy ul. Lubartowskiej 1-3/Kowalskiej 2. Pismo wniesione w sprawie połączenia przez petenta dwóch, położonych obok siebie lokali sklepowych,
a przedzielonych drewnianą ścianą otynkowaną na trzcinie. Otóż petent nie wiedząc, że potrzebuje zezwolenia Wydziału Budowlanego, rozebrał już część tej ściany. Zaznacza jednak przy tym, że nie narusza to w niczym konstrukcji lokalu i nie wiąże się z zasadniczymi zmianami budowy budynku. W związku z tym
petent prosi o udzielenie zezwolenia na usunięcie ściany drewnianej i zatynkowanie po niej śladów.
- podanie z dnia 23.II.1937 r., wniesione do Zarządu Miejskiego, Wydziału Budowlanego w Lublinie przez Mendla Turkieltauba. Pismo zawiera prośbę o wydanie zezwolenia na przerobienie schodów wejściowych do sklepu zajmowanego przez lokatora Gewerca w domu przy ul. Lubartowskiej 1 oraz na wysunięcie futryny tego sklepu. Osobą upoważnioną do odbioru tego zezwolenia jest A. Gewerc.
- pismo z dnia 10.III.1937 r., wystosowane do Pana Prezydenta Miasta Lublina, zawierające deklarację mistrza ciesielskiego o podjęciu się wykonania robót „ciesielskich – schodów sklepowych” w budynku projektowanym na nieruchomości stanowiącej własność Turkieltauba w sklepie Gewerca, a położonej przy
ul. Lubartowskiej 1.

- odwołanie do Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego od zarządzenia nakazującego przeprowadzenie robót budowlanych w budynku na nieruchomości przy ul. Lubartowskiej 1-3/Kowalskiej 2. Odwołanie sporządzone zostało w dniu 12.V.1937 r. przez Mendla Turkieltauba oraz Chany Dwojry Rozenbaumowej. Zawiera ono prośbę o zwolnienie z obowiązku przeprowadzenia nakazanych robót. Jako uzasadnienie petenci powołują się m.in. na fakt, że są zaledwie współwłaścicielami budynku w części 9% każdy, gdy niejaki Szymon Trechter posiada własność 46% całości.
- zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 28.V.1937 r., nakazujące podjęcie prac w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Lubartowskiej 1 w dniu 19.V.1937 r. a polegających na natychmiastowym usunięciu naklejonych afiszy. Wyznaczony termin to 3 dni od daty
doręczenia pisma. Adresatem pisma jest Trachter Turkieltaub.
- raport do Pana Kierownika II Komisarjatu w Lublinie, sporządzony w dniu 31.VII.1937 r. przez przodownika Stefana Szymczaka o treści następującej: „ Melduję, że właściciele domu przy ulicy Lubartowskiej Nr 1 Mendel Turkieltaub i Szymon Trachter po przeprowadzeniu remontu balkonu na klatce schodowej przed wejściem do lokalu kasy, zarządzanej przez Szymona Herszenhorna, nieustawili balustrady co grozi spadnięciem kogoś z przechodzących tam osób z wysokości 2-go piętra. W przewidywaniu wypadku proszę o wyjednanie odnośnych zarządzeń”. Raport przekazano do Zarządu Miejskiego Wydział Budownictwa w Lublinie.
- podanie do Pana Prezydenta w Lublinie z dnia 11.X.1937 r., wniesione przez Chaima Rozenbauma w sprawie wydania pozwolenia i zatwierdzenia projektu na rozszerzenie otworu o 0,60 m.
- pokwitowanie nr 010507, wydane przez Kasę Miejską o przyjęciu opłaty od planów budowlanych od p. Chaima Rozenbauma w wysokości 22 zł.
- zarządzenie wykonania robót budowlanych, nakazujące podjęcie prac w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Lubartowskiej 1 w dniu 23.XI.1936 r. Adresatem pisma jest Mendel Turkieltaub.
- pozwolenie na budowę, wydane przez Zarząd Miejski w Lublinie, Wydział Budownictwa, Dział Inspekcji, w dniu 13.VIII.1938 r. Pismo wystosowano do J. Komoniaczewskiej na skutek jej prośby z dnia 10. V.1938 r. o pozwolenie na wykonanie urządzenia reklamowego na nieruchomości przy ul. Lubartowskiej 1,
pod warunkiem, że napis umieszczony będzie łukowo i usunięte zostaną okiennice.
- podanie do Pana Prezydenta w Lublinie z dnia 10.V.1938 r. wniesione przez Janinę Komoniaczewską w sprawie zatwierdzenia projektu na wykonanie urządzenia reklamowego na nieruchomości nr hip. 657, położonej przy ul. Lubartowskiej 1, stanowiącej własność Szymona Trachtera. Projekt sporządzony został przez Saula Wajcmana (zam. Staszica 12).

- pozwolenie wydane przez Zarząd Miejski w Lublinie, Miejskie Wodociągi i Kanalizacja, w dniu 10.II.1938 r. Pismo wystosowano do Sz. Trachtera i nieczytelne na skutek prośby z dnia 03.XI.1937 r. o pozwolenie na wykonanie urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych wewnątrz nieruchomości przy ul. Lubartowskiej 1-3, pod warunkami określonymi w pozwoleniu.
- zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 21.I.1939 r., nakazujące podjęcie prac w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Lubartowskiej 1 w dniu 11.I.1939 r. w terminie do 01.III.1939 r. Adresatem pisma jest Mendel Turkieltaub.
- protokół z komisyjnych oględzin warsztatu ślusarskiego przy ul. Lubartowskiej 1, stanowiącego własność Stanisława Wiśniewskiego, dokonanych w dniu 04.VIII.1941 r. Z pisma wynika, że lokal znajduje się na parterze, wejście z bramy domu, i składa się z jednej izby. Zarówno lokal, jak i jego urządzenie, odpowiadają przepisom sanitarno- budowlanym.

 

Opis budynku

 

Karta realności z dnia 31.XII.1940 r. [Inspekcja budowlana, sygn. 2072]


Położenie: Kowalska 2, Lubartowska 1 (narożne wejście)
Władze niemieckie
Administrator: A. Gajewski
Byli właściciele wg. ankiety: Szymon Trachter i SS-owie Chany-Sziby Trachter, Ruchla –Łaja Reizman, Chana-Dwojra Rozenbaum, SS-owie Sary Turkieltaub: Samuel, Mendel, Aleksander i Natalia Turkieltaubowie.


Powierzchnia - ogółem: 1240 m2, w tym:
 - zabudowana: 790 m2,
 - niezabudowana: 630 m2
Długość frontu: 38 mb (głębokość 42 mb)


Budynek frontowy mieszkalny a
Liczba kondygnacji: 3
Główna klatka schodowa: 1
Liczba mieszkań: 5, w tym:
 - 2 mieszkania – 1 izba,
 - 2 mieszkania – 2 izby,
 - 1 mieszkanie – 3 izby
Liczba izb: 9
Liczba piwnic: -
Liczba suteren niemieszkalnych: -
Liczba strychów: 1


Budynek frontowy mieszkalny b
Liczba kondygnacji: 3
Główna klatka schodowa: 1
Liczba mieszkań: 12, w tym:
 - 3 mieszkania – 1 izba,
 - 2 mieszkania – 2 izby,
 - 5 mieszkań – 3 izby,
 - 2 mieszkania – 4 izby
Liczba izb: 30
Liczba strychów: 1

 

Budynek oficyny mieszkalnej
Liczba kondygnacji: 3
Główna klatka schodowa: 1
Liczba mieszkań: 6, w tym:
 - 2 mieszkania – 1 izba,
 - 1 mieszkanie – 2 izby,
 - 3 mieszkania – 3 izby
Liczba izb: 13
Liczba strychów: 1

 


Ankieta - dane z dnia 10 XII 1936 r. - ul. Lubartowska 1, róg Kowalska 2 (Inspekcja Budowlana, sygn. 2565)


Właściciel domu: Szymon Trachter


Lokale handlowe: restauracje, sklepy i składy


Rodzaj budynku: dom mieszkalny murowany
Liczba mieszkań: 33, w tym:
 - mieszkania po 1 izbie,
 - 10 mieszkań po 2 izby,
 - 3 mieszkania po 3 izby,
 - 6 mieszkań po 4 izby
Liczba piwnic: 4
Liczba pięter: 2
ilość balkonów: 4 frontowe żelazne i 4 od podwórza betonowe
Pokrycie dachu: czerwona blacha


Karta realności – dane za 29 XI 1940 – Lubartowska 1
Właściciel: Rojza Goldring
Powierzchnia ogółem: 990 m2, w tym:
 - zabudowana 660 m2,
 - niezabudowana 330 m2
Długość frontu: 26 mb + 38mb (głębokość 25 mb)

 

Materiały ikonograficzne

 

Inspekcja budowlana, sygn. 2072
- plan drewnianego kiosku Związku Żydowskich Inwalidów Wojennych w Lublinie. Projekt sporządzony został przez inż. H. Bekkera w maju 1933 r.
- plan drewnianego kiosku Związku Żydowskich Inwalidów Wojennych w Lublinie. Projekt sporządzony został przez inż. H. Bekkera w maju 1933 r.
- plan urządzenia reklamowego sklepu wódek J. Komoniaczewskiej w Lublinie przy ul. Lubartowskiej nr 1.
- projekt opatrzony pieczęcią zawierającą adnotację o jego zatwierdzeniu. Adnotacja nosi datę 13.VIII.1938r. i opatrzona jest m. in. pieczęcią i podpisem inż. Naczelnika Wydziału.
- plan kapitalnego remontu mieszkań N 11 i 18 w pos. N1 i 3 przy ul. Lubartowskiej w Lublinie wł. p. S.Trachtera. Plan sporządzony został przez inż. H. Bekkera w listopadzie 1934 r. Projekt opatrzony pieczęcią zawierającą adnotację o jego zatwierdzeniu pod warunkami określonymi w pozwoleniu. Adnotacja nosi datę
06.IV.1935 r. i opatrzona jest m. in. pieczęcią i podpisem inż. Naczelnika Wydziału.

- plan projektu urządzenia reklamowego dla fabryki win i miodu „Vicktoria” przy ul. Świętoduskiej 22: fotografia kamienicy, szkic fasady budynku (1:50), przekrój pionowy (1: 20), projekt urządzenia reklamowego, wyk. p. Szymon Naumowicz
- projekt przebudowy wystawy sklepowej na nieruchomości pod nr 22 przy ul. Świętoduskiej w Lublinie, właściciel (sukcesor) Rojza Goldring – plan na kartonie: plan orientacyjny (1:10000), plan sytuacyjny (1:500), przekrój pionowy (1:100), plan parteru (1:100), szkic fasady od ul. Świętoduskiej (1:100)

 

Fotografie z czasów przedwojennych

 

Literatura

 

Inspekcja Budowlana, sygn. 2072, 2565

 

Powiązane miejsca

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe