Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kościół Chrześcijan Baptystów na Lubelszczyźnie

Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym, zrzeszający większość baptystów żyjących w Polsce. Posiada około 6500 wiernych. Jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej, Konferencji Kościołów Europejskich, Aliansu Ewangelicznego w Rzeczypospolitej Polskiej, Europejskiej Federacji Baptystycznej oraz Światowego Związku Baptystycznego. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik „Słowo Prawdy”. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa, a podstawą prawną działalności Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 30 czerwca 1995 r. Obecnym Przewodniczącym Rady Kościoła jest pastor dr Mateusz Wichary.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Historia polskiego ruchu baptystycznego

Pierwsze zbory baptystyczne powstały na gruncie angielskim, wśród purytan. W 1607 roku niezależny zbór z Gainsborough przeniósł się do stolicy Holandii, Amsterdamu. Tam pastor poznał teologię mennonicką i zrodziło się w nim przekonanie o konieczności chrztu świadomego, jako aktu wiary1.

Początki polskiego ruchu baptystycznego na terenie ówczesnego Królestwa Kongresowego łączą się z osobą wiejskiego nauczyciela, luteranina Gotfryda Fryderyka Alfa (1831–1898), mieszkającego we wsi Adamów koło Pułtuska. Pod wpływem lektury Pisma Świętego przeżył on duchowe odrodzenie i dzięki wsparciu misjonarzy baptystycznych z Prus Wschodnich został wraz z grupą innych wierzących ochrzczony 28 listopada 1858 roku. Ten dzień przyjmuje się jako początek baptyzmu na rdzennych ziemiach polskich oraz datę powstania zboru baptystycznego w Adamowie (pierwszego w zaborze rosyjskim)2.

Przed wybuchem II wojny światowej ruch baptystyczny na ziemiach polskich liczył 50 tys. wiernych. Założono szkołę biblijną w Łodzi, młodzież mogła ponadto kształcić się za granicą. Baptyści prowadzili również działalność charytatywną, byli jedynym ewangelikalnym ugrupowaniem posiadającym własny szpital oraz dom sióstr w Łodzi3.

II wojna światowa przyniosła polskim baptystom olbrzymie straty, zarówno pod względem ilości wiernych (duża liczba zginęła w czasie zbrojnych działań okupacyjnych bądź znalazła się poza nową granicą państwa), jak i w wymiarze materialnym. Wiele zborów zanikło po wyjeździe mniejszości niemieckiej z Polski.

Historia Kościoła Chrześcijan Baptystów w Lublinie

Lubelski zbór baptystów istnieje od niedawna, w 2010 roku obchodził 40-lecie swego istnienia. Powstał w trudnym i ciężkim okresie komunizmu w Polsce, kiedy to kościoły i związki wyznaniowe były dyskryminowane, ograniczane w swojej działalności, a nawet prześladowane. Był to czas, kiedy władze komunistyczne dążyły do wprowadzenia ideologii ateistycznej, a jednym ze środków było ograniczanie działalności wspólnot religijnych.

Pierwsi baptyści przybyli na ziemię lubelską w 1869 roku i osiedlili się w Kurówku w powiecie Łask. Życie religijne okolicznej ludności było bardzo zaniedbane, częściowo ze względu na duże odległości do najbliższych kościołów wynoszące nieraz kilkadziesiąt kilometrów. Rodziny baptystów posłały więc delegację do Kurówka i Kicina, aby przedstawić duże możliwości zakładania gospodarstw na tych ziemiach, oraz potrzebę rozniecenia życia duchowego wśród osiedleńców. W 1871 roku przybyło z tych zborów około dwustu osób, aby osiedlić się w Zezulinie. W 1873 roku zakończono budowę domu modlitwy i zbór w Zezulinie się usamodzielnił. Pomimo prześladowań prowadzono aktywne życie duchowe i ewangelizacyjne. W roku 1879 powstał kolejny samodzielny zbór w Radawczyku, w 1889 roku w Płoszowicach, a w 1911 roku w Chełmie. Gotfryd Fryderyk Alf, pionier baptyzmu na ziemiach polskich, spędził ostanie lata swojego życia na Lubelszyczyźnie.

W latach 1970–1976 opiekę duszpasterską nad baptystami w Lublinie sprawował pastor Konstanty Wiazowski. Na każde nabożeństwo w Lublinie musiał dojeżdżać z Warszawy, toteż w 1976 roku podjęto decyzję, aby znaleźć osobę, która na stałe zamieszkałaby w mieście. Osobą tą okazał się Paweł Królak, który 31 października 1976 roku objął posługę kaznodziei. Za jego kadencji liczebność zboru wzrosła do 70 osób. Brak własnej kaplicy utrudniał spotkania, dlatego też podjęto starania o wybudowanie obiektu kościelnego. Ówczesne władze komunistyczne stawiały wiele przeszkód w związku z tą budową, a w końcu przyznały działkę w bardzo niekorzystnym położeniu. Zamiast niej zdecydowano się na wykupienie innej, prywatnie przez Pawła Królaka, co umożliwiło wybranie dogodnego miejsca. Po wystawieniu budynku przy ulicy Kochanowskiego został on oficjalnie sprzedany na rzecz Kościoła. W tym okresie zbór organizował każdego roku wiosenne i jesienne ewangelizacje.

W 1985 roku następcą Pawła Królaka został Piotr Wiazowski (bratanek Konstantego Wiazowskiego), który kilka lat później wyjechał na studia uzupełniające do USA, a w 1989 roku zrezygnował z pełnienia dalszej służby w zborze z powodu przedłużenia nauki4.

W latach 1990–2011 funkcję pastora lubelskiego zboru podjął przybyły z Koszalina Henryk Kufeld. Obecnie (2014 – red.) sprawuje ją Randy Hacker. Zbór prowadzi kilka form ewangelizacji i rozwoju duchowego, takich jak szkółka niedzielna dla dzieci, grupy domowe, duszpasterstwo akademickie. Organizuje także wydarzenia wspólnotowe, np. spotkania młodzieżowe (wspólnie z zaprzyjaźnionymi lokalnymi zborami innych wyznań). Regularne nabożeństwa odbywają się w każdą niedzielę o godzinie 10.00.

Zbór baptystów posiada własny dom modlitwy przy ulicy Kochanowskiego 38 A.

Historia Kościoła Chrześcijan Baptystów w Chełmie

Pod koniec XIX wieku na Lubelszczyznę przybyli niemieccy osadnicy (przeważnie luteranie), którzy wykupywali parcelowane majątki ziemskie i zaczęli je zagospodarowywać. Wśród nich były również rodziny baptystyczne, które zorganizowały się w kilka zborów na terenie Lubelszczyzny. Jednym z nich był zbór w Zezulinie, z którego potem wyodrębniła się placówka, a następnie samodzielny zbór Chełm-Krobonosz, który ukonstytuował się w 1910 roku. Ważną postacią tego okresu był Bazyli Koziej, który wraz z żoną Malwiną przewodniczył zborowi aż do 1935 roku. Od 1936 roku opiekę nad zborem objął prezbiter Michał Popko, zaś rok później doszło do połączenia zboru baptystycznego w Chełmie ze zborem Ewangelicznych Chrześcijan. W okresie II wojny światowej zbór kontynuował pracę pod kierunkiem Włodzimierza Husaruka, a potem Apolinarego Wójcickiego i wreszcie w latach 1942–1944 ponownie przez prezbitera Michała Popko. Po jego wyjeździe w 1944 roku pracę duszpasterską objął kaznodzieja Jan Arefiew5.

Siedzibą zboru była skromna sala przy ulicy Narutowicza 19. Czternastego września 1947 roku odbyła się tutaj ordynacja prezbiterska kaznodziei Jana Arefiewa oraz kaznodziei Stefana Andresa z Warszawy, wieloletniego przyjaciela chełmskich baptystów. W latach powojennych odbywały się tutaj regularne ewangelizacje jesienne i wiosenne, w czasie których usługiwali liczni kaznodziejowie z kraju i zagranicy. W 1966 roku zbór zorganizował kurs muzyczny pod kierunkiem Gabriela Popko. Pracę duszpasterską Jana Arefiewa wspierali także Władysław Gabrielew, Michał Łucyk, Władysław Koczura, Alfred Seweryn, Stefan Poterewicz i Stefan Borowik.

W 1975 roku Jan Arefiew zrezygnował z pracy duszpasterskiej w lubelskim zborze, miał już bowiem 86 lat. W ciągu 30 lat jego służby liczebność zboru wzrosła z 19 członków tuż po wojnie do 80. Nieco ponad rok kaznodzieją był Stanisław Mroczek (w latach 1979–1980), a po nim pracę duszpasterską objął prezbiter Tadeusz Kalisz, który przybył z Gorzowa Wielkopolskiego i poprowadził nie tylko zbór, ale także budowę jego nowej siedziby przy ulicy Ogrodowej. Otwarcie i poświęcenie nowej kaplicy odbyło się 29 października 1983 roku. W latach 1994–2000 pastorem zboru był Henryk Skrzypkowski, a od 2000 do 2003 roku prezbiter Janusz Niwiński, który przeniósł się ze zboru w Szczytnie i poprowadził zbór chełmski przez kolejne trzy lata, kierując również wikariatem Adama Grzywaczewskiego, po czym przeniósł się do pracy duszpasterskiej w zborze w Wałbrzychu. Obecnie (2014 – red.) zbór prowadzi różnorodną działalność misyjno-ewangelizacyjną, zapraszając do usługi Słowem Bożym pastorów z innych zborów. Chór zborowy prowadzi Wiesław Poterewicz, który już drugą kadencję jest również członkiem Rady Kościoła jako reprezentant okręgu lubelskiego6.

Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów w Chełmie liczy obecnie 132 członków. Część z nich stanowią potomkowie tych, którzy byli pierwszymi polskimi baptystami na ziemi chełmskiej. Stuletnia historia zboru to historia 450 osób, które na przestrzeni lat, na dłużej lub krócej, związały swoje życie ze wspólnotą.


Opracował Arkadiusz Król

 

Przypisy

1 Powstanie i rozwój ruchu baptystycznego w Polsce w latach 1858–1939, [w:] Henryk Ryszard Tomaszewski, Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858–1939, WBST, Warszawa 2006, s. 47.
2 Henryk Ryszard Tomaszewski, Wspólnoty chrześcijańskie typu ewangeliczno-baptystycznego na terenie Polski w latach 1858–1939, Warszawa 2006, s. 70.
3 Krzysztof Bednarczyk, Historia Zborów Baptystów w Polsce do 1939 roku, Warszawa 1997, s. 122.
4 http://baptysci.lublin.pl/kim-jestesmy/baptysci-w-lublinie, [dostęp:] 16.12.2014.
5 http://www.baptysci.pl/tematycznie/188-wiadomosci-z-zycia-kosciola/1551-100-lecie-zboru-kosciola-chrzescijan-baptystow-w-chelmie, [dostęp:] 16.12.2014.
6 http://www.baptysci.pl/tematycznie/188-wiadomosci-z-zycia-kosciola/1551-100-lecie-zboru-kosciola-chrzescijan-baptystow-w-chelmie, [dostęp:] 16.12.2014.