Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kinoteatr „Rusałka” w Lublinie (obecnie teren między Bulwarową 4 i 4a a rzeką Bystrzycą)

Kinoteatr „Rusałka” w Lublinie mieścił się na dzisiejszym (2019) terenie między ulicą Bulwarową 4 i 4a a rzeką Bystrzycą.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Powstanie kinoteatru Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W roku 1896 Adam Wojdaliński zakupił teren przylegający bezpośrednio do Bystrzycy, ograniczony od północy ulicą Rusałka, a od zachodu ulicą Wesołą. W 1898 roku wybudował tam obszerny, drewniany teatr letni „Rusałka”. Kompleks posiadał budynek letniego teatru, huśtawki, strzelnice, dwa duże stawy do pływania łódkami i łazienki nad rzeką. Kolista widownia teatru mogła na parterze, w lożach i na galerii pomieś­cić do tysiąca widzów. Obszerna scena stwarzała warunki nie tylko do wystawiania sztuk, rewii i operetek, ale także do prezentowania przedstawień cyrkowych. Drewniany budynek teatralny ze wszystkich stron otoczony był wodą. Obok teatru stał murowany budynek, w którym znajdowała się restauracja. Po zadomowieniu się w Lublinie kinematografu, „Rusałka” stała się, dodatkowo, przybytkiem X muzy.

Działalność Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Teatr wspomina świadek historii Jan Błaszczak:

[Bywałem] tam przeważnie w niedzielę. To cudo zwane „Rusałka” było dla miasta nowością i radością. Gdy przyszła niedziela, to po południu było już rojno. Cyrk miał swych wielbicieli, była też podłoga do tańca - tańczono polki, mazurki i oberki co sił, co tchu i dla zakochanych było też miejsce: łódki; pary wsiadały i pływały zapatrzone w siebie, łódki były kolorowe, dziewczęta uśmiechnięte śpiewały swojskie piosenki1.

Jan Błaszczak

Atrakcyjność „Rusałki” podnosił fakt, iż zainstalowano tam oświetlenie elek­tryczne, co było absolutnym novum. W „Gazecie Lubelskiej” można było przeczytać: „Teatr letni p. Wojdalińskiego został zupełnie wykończony. Budynek ten położony w zdrowej dzielnicy miasta, otoczony zewsząd wodą i zielonością sprawia bardzo przy­jemny widok. Wczoraj w obecności p. wicegubernatora lubelskiego (...) Sewastjanowa i p. policmajstra m. Lublina sztabs-kapitana Merlina odbyła się próba oświetlenia tea­tru elektrycznością. Próba ta wypadła nader pomyślnie; światło jest silne, jasne i nie ra­zi wcale oczu widza, co wszystko skonstatowali obecni na próbie”.

Grywały tu zespoły teatralne zarówno polskie, jak i żydowskie. Pokazywano przedstawienia cyrkowe, odbywały się projekcje filmów i wiece polityczne. Z ciekawych wydarzeń jakie miały miejsce w Teatrze Rusałka, warto odnotować maj 1925 roku, kiedy wystąpił tu Zygmunt Breitbart - siłacz żydowski, nazywany przez publiczność „królem żelaza” i „nowym Samsonem”. Uchodził za najsilniejszego człowieka na świecie, rozrywał gołymi rękami żelazne łańcuchy, łamał sztaby i przegryzał monety. Podobno w trakcie swojego tournee po Ameryce miał zainspirować Joe Siegela i Jerry᾽ego Shustera do stworzenia komiksowej postaci Supermena.

Zmierzch działalności kinoteatruBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Na początku lat 30-tych Teatr zaczął podupadać. W roku 1932 Samuel Trachtenberg podjął próbę uczynienia z tego miejsca Teatru żydowskiego. Wspomina o tym notatka w żydowskim dzienniku „Lubliner Tugblat”: „Nowość! W Lublinie wkrótce otwiera się pierwszy żydowski teatr letni – „Rusałka” (dawne kino „Tęcza”). Szczegóły w nadchodzących anonsach.2

Jednak plany spełzły na niczym i w 1932 r. to rozrywkowo-rekreacyjne miejsce zostało zlikwidowane. Stawy zasypano ziemią, a drewniany budynek Teatru rozebrano do samych fundamentów. Dzisiaj jedynym świadectwem po nim jest nazwa przylegającej kiedyś do niego ulicy - Rusałka.

 

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  1. Jan Błaszczak, 1998, Archiwum HM TNN.
  2. „Lubliner Tugblat” nr 129, 3 czerwca 1932 roku; za: Piotr Nazaruk.