Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Karol Kozłowski (1847–1902)

Karol Kozłowski (1847–1902) – architekt działający głównie w Warszawie. Dla Lublina zaprojektował gmach Teatru im. J. Osterwy przy ulicy Narutowicza.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Życiorys

Karol Kozłowski urodził się w 1847 roku w Warszawie, w rodzinie Aleksandra i Karoliny z Szillingów. W latach 1861–1866 kształcił się w liceum w Douai we Francji, a po powrocie do kraju studiował architekturę w pracowni Juliana Ankiewicza, u którego zdał egzamin na budowniczego I klasy. W latach 80. XIX wieku rozpoczął samodzielną praktykę architektoniczną. Ożenił się z Cecylią Czajkowską, z którą miał trzech synów. Interesował się malarstwem i muzyką, skomponował marsza i mazura na orkiestrę oraz walca Filharmonia. Zmarł w 1902 roku w Karlsbadzie.

Charakterystyka twórczości

Karol Kozłowski projektował głównie budynki użyteczności publicznej, w stylu eklektycznym. Łączył w nich elementy renesansowe z barokową stylistyką.

Kalendarium

1870 – projekt Zakładu Kąpielowego Przy Źródłach Żelazistych w Nałęczowie;
1880 – niezrealizowany projekt Muzeum Pszczelarstwa i Muzeum Rybactwa w Warszawie;
1882 – projekt pałacyku dla M. Zabiełły w Łabunowie pod Kownem;
1885–1887 – projekt przebudowy pałacu Bruhla w Warszawie na potrzeby Centralnego Urzędu Telegraficznego Królestwa Polskiego;
1886 – projekt gmachu Teatru J. Osterwy przy ulicy Namiestnikowskiej (obecnie na rogu ulic Narutowicza i Peowiaków);
1889 – niezrealizowany projekt kaplicy grobowej Karola Schublera;
1890 – projekt Teatru w Mińsku Litewskim;
1893 – projekt kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Sosnowcu;
1894 – niezrealizowany projekt Kasy Oszczędnościowej we Lwowie;
1899 – niezrealizowany projekt teatru Bristol w Warszawie;
1901 – niezrealizowany projekt przebudowy kościoła na Jasnej Górze;
1909 – projekt domu przy ulicy Nowogrodzkiej 46 w Warszawie oraz gmach Filharmonii Warszawskiej przy ulicy Jasnej;
1896 – dwa projekty budynku-rotundy na Dynasach przy ulicy Karowej w Warszawie.

Najważniejsze projekty i realizacje

Początki praktyki architektonicznej Karola Kozłowskiego wiążą się z projektem Zakładu Kąpielowego Przy Źródłach Żelazistych w Nałęczowie z 1870 roku. Następnie w 1882 roku architekt zaprojektował pałacyk dla M. Zabiełły w Łabunowie pod Kownem, a w latach 1885–1887 zajął się przebudową pałacu Bruhla w Warszawie na potrzeby Centralnego Urzędu Telegraficznego Królestwa Polskiego. Inne projekty Kozłowskiego to teatr w Mińsku Litewskim (1890), kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Sosnowcu (1893), dom przy ulicy Nowogrodzkiej 46 w Warszawie oraz gmach Filharmonii Warszawskiej przy ulicy Jasnej (1909). Dla Warszawy Karol Kozłowski wybudował także dwa budynki w kształcie rotundy w celu wystawiania w nich modnych wówczas panoram malarskich (1896). W pierwszym budynku, na Dynasach, wystawiono panoramę Tatry, w drugim zaś, przy ulicy Karowej, wystawiono Golgotę Jana Styki. Rzeźbiarskie dekoracje wnętrz były autorstwa Leopolda Wasilkowskiego i Jana Woydygi. Niezrealizowane projekty Kozłowskiego to projekt Muzeum Pszczelarstwa i Muzeum Rybactwa w Warszawie (1880), kaplica grobowa Karola Schublera (1889), projekt przebudowy kościoła na Jasnej Górze (1891), projekt Kasy Oszczędnościowej we Lwowie (1894) oraz projekt teatru Bristol w Warszawie (1899).

Projekty i realizacje w Lublinie

W Lublinie Karol Kozłowski zaprojektował w 1886 roku gmach Teatru J. Osterwy przy ulicy Namiestnikowskiej (obecnie na rogu ulic Narutowicza i Peowiaków). Teatr wzniesiono w stylu neorenesansowym. Miał elegancki i reprezentacyjny charakter z funkcjonalnym rozplanowaniem wnętrz.

 

Opracowała Katarzyna Puczyńska
Uzupełnienia: Joanna Zętar

 

Literatura

Dokumenty rodzinne w posiadaniu M. Szurek-Wisti w Paryżu.
Gmach Teatru w Lublinie, „Inżynieria i Budownictwo” 1882, t. IV.
Gawarecki H., Gawdzik C., Lublin, krajobraz i architektura, Warszawa 1964.
Gawarecki H., Lublin i okolice: przewodnik, Warszawa 1980.
Kierek A., Rozwój przestrzenny i stan urządzeń komunalnych miasta Lublin w latach 1870–1915, „Rocznik Lubelski” 1961, t. IV.
Konarski K., Pałac Bruhlowski w Warszawie, Warszawa 1915.
Kowalczyk I., Lublin. Przewodnik turystyczny, nr 2, Lublin 2001.
Kozłowski Karol, „Przegląd Techniczny” 1902, nr 26.
Kronika Powszechna, „Tygodnik Ilustrowany” 1902, nr 26.
Kucharzewski F., Piśmiennictwo techniczne polskie i architektura, „Przegląd Techniczny” 1908, nr 24.
Łoza S., Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954.
Łoza S., Szkice warszawskie, Warszawa 1958.
Olszewski A.K., Kozłowski Karol, PSB, t. XV/1, z. 64, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970.
Otwarcie nowego teatru w Lublinie, „Tygodnik Ilustrowany” 1886, nr 163.
Pałac w Łubanowie, „Inżynieria i Budownictwo” 1882.
Polskie życie artystyczne w latach 1890–1914, pod red. A. Wojciechowskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967.
Sliwna J., Dzieje Teatru w Lublinie, Lublin 1948.
Szwankowski E., Ulice i place Warszawy, Warszawa 1963.
Śp. Karol Kozłowski, architekt, „Przegląd Techniczny” 1902, nr 26.
Śp. Karol Kozłowski, „Kurier Warszawski” 1902, nr 169.
Śp. Karol Kozłowski, „Wędrowiec” 1902, nr 26.
Ziółkowski J., Sonowiec, drogi i czynniki rozwoju miast przemysłowych, Katowice 1960.
Żywicki J., Urzędnicy: Architekci, Budowniczowie, Inżynierowie cywilni... Ludzie architektury i budownictwa w województwie lubelskim oraz guberni lubelskiej w Królestwie Polskim w latach 1815–1915, Lublin 2010.
Żywicki J., Architektura neogotycka na Lubelszczyźnie, Lublin 1998.

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Słowa kluczowe