Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kalendarium - Żydzi w Lublinie po 1944 roku

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lata 40.

08.08.1944 - Utworzono Samodzielny Referat dla Spraw Pomocy Ludności Żydowskiej
10.08.1944 - W gmachu młyna „Piaski” przy ulicy Młyńskiej odbyło się pierwsze powojenne zebranie ocalałej ludności żydowskiej. Powołano Komitet Pomocy Żydom
11.08.1944 - Pierwsze zebranie Zarządu Komitetu Pomocy Żydom
08.1944 - Powstanie domu dziecka dla dzieci żydowskich
09.1944 - Protokołowanie zeznań osób, którym udało się przeżyć obozy koncentracyjne
04.11.1944 - Powstanie Centralnego Komitetu Żydów w Polsce
11.1944 - Powstanie Żydowskiego Związku Literatów, Dziennikarzy i Artystów w Polsce
28.12.1944 - Powstanie Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej
06.03.1945 - Powstanie Wojewódzkiego Komitetu Żydowskiego
08.1945 - Udział lubelskich Żydów w uroczystościach odbywających się na Majdanku
09.1945 - Powstanie Żydowskiej Szkoły Powszechnej
11.11.1946 - Powstanie Żydowskiego Ziomkostwa Lubelskiego
15.05.1947 - Pierwszy Krajowy Zjazd Lubliniaków
07-08.09.1947 - Żydowski Komitet Ziomkostwa Lubelskiego zorganizował zjazd Żydów - byłych mieszkańców Lublina

Lata 60.

1963 - Między ulicą Świętoduską a Nową, staraniem Symchy Wajsa, na byłym placu targowym postawiono pomnik poświęcony pomordowanym Żydom z Lublina, obecnie pomnik stoi na placu przed Szkoła Podstawową nr 24 w Lublinie, ul. Niecała 1
1968 - 1969 - Okres największej emigracji Żydów z Polski Ludowej. Opuściło wówczas Polskę wiele tysięcy obywateli pochodzenia żydowskiego. W Lublinie pozostała jedynie niewielka grupa Żydów (około 25 osób), w tym nie było nawet 10 mężczyzn, co nie pozwalało na spełnienie wymogów religijnych tzw. minjan, obowiązującego przy modlitwach w bożnicy i na pogrzebach

Lata 80.

1984 - Telewizja Polska nakręciła film pt. „W każdej garstce popiołu...” w którym Symcha Wajs przedstawił kilka fragmentów z życia i działalności Żydów lubelskich w okresie międzywojennym
1984 - Odsłonięcie tablicy z granitu, staraniem Symchy Wajsa, na budynku Jesziwy Chachmej Lublin w 60. rocznicę wmurowania kamienia węgielnego pod lubelską Jesziwę
1985 - Postawienie pomnika z piaskowca, staraniem Symchy Wajsa, Żydom zamordowanym w Lublinie
1985 - 55. rocznica otwarcia uczelni rabinackiej Jeszywas Chachmej Lublin, wmurowanie tablicy pamiątkowej na ścianie budynku Collegium Maius przy ul. Lubartowskiej, gdzie do 1939 r. mieściła się uczelnia
1985 - Odsłonięcie tablicy z granitu, staraniem Symchy Wajsa, na budynku dawnego Szpitala żydowskiego w Lublinie w setną rocznicę utworzenia szpitala przy ul. Lubartowskiej 83
1987 - Odsłonięcie na Placu Zamkowym w Lublinie, staraniem Symchy Wajsa, tablicy z granitu z planem dzielnicy żydowskiej znajdującej się do czasów wojny na Podzamczu
1987 - Upamiętnienie synagogi Maharszala i Maharama. Odsłonięcie, staraniem Symchy Wajsa, tablicy z granitu na zboczu Zamku w Lublinie
1987 - Upamiętnienie Domu Ludowego im. I. L. Pereca. Odstłonięcie, staraniem Symchy Wajsa, tablicy z granitu na dawnym budynku Domu Ludowego im. I. L. Pereca przy ul. Czwartek 4
1987 - Upamiętnienie mieszkańców ochronki żydowskiej przy ul. Gordzkiej 11 w Lublinie. Odsłonięcie, staraniem Symchy Wajsa, tablicy z granitu na budynku dawnej Ochronki
1989 - Decyzją Urzędu Wojewódzkiego powstało (18.01.1989) Towarzystwo Opieki nad Pamiątkami Kultury Żydowskiej w Lublinie. Wydano książkę Róży Fiszman Sznajdman „Mój Lublin”

Lata 90.

1990 - Uroczystość sześćdziesięciolecia otwarcia Jeszywas Chachmej Lublin. Na uroczystość przybył z Izraela bratanek rabina Szapiry - Dow Szapira, były student uczelni w latach 30.
1994 - Odsłonięcie, staraniem Symchy Wajsa,  pomnika z granitu: Macewa dla 190 ofiar na cmentarzu żydowskim przy ul. Walecznych
1994 - Upamiętnienie byłej bożnicy żydowskiej. Odsłonięcie, staraniem Symchy Wajsa, tablicy z granitu przy ul. Kunickiego
1997 - 250. rocznica śmierci Widzącego z Lublina. Odsłonięcie, staraniem Symchy Wajsa, tablicy z metalu na Placu Zamkowym
1997 - Upamiętnienie zamordowanych Żydów lubelskich. Odsłonięcie, staraniem Symchy Wajsa, tablicy z marmuru przy ul. Lubartowskiej 10
 

Po roku 2000

2003 - Chanuka - Święto Świateł. Spotkanie świąteczne w budynku Jesziwas Chachmej Lublin
2004 - Purim - Święto Losów - Spotkanie świąteczne zorganizowane w Jesziwas Chachmej wspólnie z Towarzystwem Społeczno-Kulturalnym Żydów
2004 - Wizyta Davida Pelega- ambasadora Izraela w Polsce
2004 - Symboliczny Szabas w Jesziwas Chachmej Lublin Uroczystość zorganizowana wraz z Warszawską Gminą Żydowską
17.03.2005 - Uroczyste obchody XI Sijum HASZAS w Jesziwie z udziałem chasydów z Ameryki, Europy Zachodniej i Wschodniej. Transmisja internetowa wydarzeń w Lublinie podczas uroczystości w Nowym Jorku
22.01.2006 - Otwarcie małej synagogi ulokowanej na parterze budynku Jesziwas Chachmej Lublin
11.02.2007 - Uroczyste otwarcie synagogi w budynku Jesziwas Chachmej Lublin
04.11.2008 - Uroczystość Jorcaitu (rocznicy śmierci) rabina Majera Szapiry obchodzona w budynku Jesziwas Chachmej Lublin. Podczas uroczystości odbyło się odsłonięcie zrekonstruowanego Aron Ha Kodesz (ozdobna szafa do przechowywania zwojów Tory), wielkiego żyrandola wzorowanego na modelu sprzed 1939 r. oraz wyremontowanej mykwy (łaźnia do rytualnych oczyszczeń). Obchody uświetnił swoim występem kantor Yitzchak Meir Helfgot, główny kantor w synagodze Park East w Nowym Jorku

Działalność Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" na rzecz społeczności żydowskiej Lublina


14-16.12.1994 - Sesja naukowa pt. „Żydzi lubelscy” zorganizowana przez Towarzystwo Opieki nad Pamiątkami Kultury Żydowskiej w Lublinie, Muzeum Lubelskie na Zamku oraz Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN”. Sesja poświęcona kulturze żydowskiej
1995 - Lubelski Koncert Pieśni Żydowskich w języku jidysz - Katherina Muether, Urlich George
1996 - Sesja "Brama Pamięci - Miasto żydowskie"
1997 - Pierwsza polska prezentacja prac Symche Nornberga w Lublinie – obrazy i akwarele
1998 - Otwarcie w Ośrodku "Brama Grodzka - Teatr NN" wystawy "Wielka Księga Miasta"
1999 - Prezentacja instalacji artystycznej "Shrine. Miejsce Pamięci Bezimiennej Ofiray" upamiętniającej 55. rocznicę wyzwolenia obozu koncentracyjnego na Majdanku; Sesja: "Spotkanie z mesjanizmem i mistyką żydowską"

2000 - Misterium Jedna Ziemia - Dwie Świątynie na Starym Mieście, Misterium Dzień Pięciu Modlitw na Majdanku
2002 - Misterium Poeamat o Miejscu na Placu Zamkowym
2002 - Misterium Światła i Ciemności, 60. rocznica likwidacji lubelskiego getta
2004 - Na terenie dawnej dzielnicy żydowskiej została zapalona symboliczna „wieczna lampka”. Latarnia Pamięci została zapalona w 2. edycję Misterium Pemat o Miejscu
21.11.2006 - Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Żydzi w Lublinie. Żydzi we Lwowie. Miejsca - Pamięć – Współczesność"
27.09.2008 - "Pamięć Sprawiedliwych - Pamięć Światła". Misterium społeczno – artystyczne upamiętniające Żydów lubelskich i ratujących ich w czasie II wojny światowej Polaków
16.03.2012 - 70. rocznica likwidacji getta na Podzamczu. Czytanie nazwisk mieszkańców dzielnicy żydowskiej w Lublinie przez członków Ziomkostwa Lubelskich Żydów w Izraelu
17.03.2012 - Misterium "Ocalone Losy 2012". Rozmowy młodzieży z lubelskich liceów z potomkami rodzin żydowskich mieszkających przed wojną w Lublinie, a dziś należących do Ziomkostwa Żydów Lubelskich w Izraelu
05.11.2013 - Misterium Ocalone Losy 2013. Rozmowy ze Świadkami Historii –  mieszkańcami miasta pamiętającymi okres niemieckiej okupacji i Zagładę ludności żydowskiej.
 

 

Opracowały Marzena Baum-Gruszowska, Wioletta Wejman

Zdjęcia

Galerie

Wideo

Słowa kluczowe