Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kalendarium Grupy Zamek

1950-1956
Na sekcji Historii Sztuki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego studiuje większość artystów i teoretyków późniejszej Grupy Zamek. Wykłady z historii sztuki nowoczesnej prowadził dr Jacek Woźniakowski.

 

1955
pierwsze wystawy studentów w czytelni Zakładu Historii Sztuki powstałe pod kierunkiem Antoniego Michalaka. Wystawy miały głównie charakter warsztatowo-sprawozdawczy. Cykl wykładów prowadzonych przez prof. Jacka Woźniakowskiego pt. "Tydzień Sztuki Nowoczesnej. Od impresjonizmu do surrealizmu".

 

1956
19 lutego 
Wystawa Plastyków Amatorów i Nikifora w salach wystawowych Muzeum Lubelskiego. Na wystawie znalazło się 175 prac, spośród których 91 było autorstwa późniejszych członków Grupy "Zamek". W wystawie nie brał udziału Włodzimierz Borowski.

4 marca 
Powstało Koło Młodych Plastyków działające przy Miejskim Domu Kultury na Zamku. Lista członków-założyceli liczy 21 osób. Przewodniczącym Koła zostaje Przemysław Zwoliński, opiekunem z ramienia ZPAP Wiktor Ziółkowski.

Kwiecień
Z inicjatywy Koła Młodych Plastyków powstał Klub Młodej Inteligencji.

Maj
W Klubie Pracowników Kultury i Stowarzyszeń Twórczych odbyła się pierwsza wystawa Koła Młodych Plastyków. Uczestniczyli w niej: Włodzimierz Borowski, Maria Dzibińska, Tytus Dzieduszycki, Ryszard Kiwerski, Mirosław Komenedecki, Leszek Kosiński, Krzysztof Kurzątkowski, Kamila Michalczuk, Stanisław Michalczuk, Stanisław Siuda, Janina Stasiakówna, Józef Tarłowski, Maria Urban, Henryk Wolanin, Przemysław Zwoliński. Członkowie KMP wystawili 60 prac.


1957
10 lutego 
Wystawa Młodych Plastyków w CBWA. Uczestnicy: Włodzimierz Borowski, Tytus Dzieduszycki, Jarewa (Ewa Jaroszyńska), Ryszard Kiwerski, Mirosław Komendecki, Leszek Kosiński, Krzysztof Kurzątkowski, Jerzy Marek (Jerzy Durakiewicz), Stanisław Michalczuk, Lucjan Ocias, Michał Sadlej (Przemysław Zwoliński), Stanisław Siuda, Maksymilian Szoc, Jerzy Tarłowski, Jan Ziemski. Na wystawie zaprezentowano 113 prac.

6 maja 
Wystawa Grupy "Zamek" w Galerii "Krzywe Koło" w Warszawie. Wzięli w niej udział uczestnicy Wystawy Młodych Plastyków w lutym 1957 roku. Po raz pierwszy artyści wystąpili pod nazwą Grupa "Zamek". Komisarzem honorowym wystawy był Marian Bogusz. 26 maja na łamach "Plastyki" Jerzy Ludwiński zanalizował twórczość czterech członków Grupy "Zamek": Włodzimierza Borowskiego, Mirosława Komendeckiego, Józefa Tarłowskiego i Jana Ziemskiego.

20 czerwca
Wystawa Grupy "Zamek" w Klubie TPPR "Przyjaźń" w Białymstoku. Wzięli w niej udział uczestnicy dwóch poprzednich wystaw. 2 czerwca Zbigniew Herbert pisze o twórczości członków Grupy "Zamek" na łamach "Tygodnika Powszechnego. 30 czerwca na łamach "Kultury i życia" Hanna Ptaszkowska i Maria May zaprezentowały opinie znanych polskich plastyków m. in. Henryka Stażewskiego i Zbigniewa Dłubaka o Grupie "Zamek". 21 września wystawa prac Tytusa Dzieduszyckiego i Ryszarda Kiwerskiego w kawiarni przy Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie.

11 listopada
Wystawa grupy "Zamek" w Klubie Pracowników Książki, Prasy i Radia w Lublinie. W wystawie nie wzięli udziału Włodzimierz Borowski i Jan Ziemski.


1958
Wrzesień

Wystawa Grupy "Zamek" w Galerii "Krzywe Koło" w Warszawie. Uczestnicy Włodzimierz Borowski, Jerzy Durakiewicz, Tytus Dzieduszycki, Ryszard Kiwerski, Mirosław Komendecki, Jan Ziemski, Przemysław Zwoliński. Katalog wystawy zawierał arkusz poetycki Mirona Białoszewskiego oraz wstęp autorstwa Jerzego Ludwińskiego.

14 grudnia 
Wystawa Grupy "Zamek" w Pałacu Sztuki w Krakowie. Wzięli w niej udział: Włodzimierz Borowski, Jerzy Durakiewicz, Tytus Dzieduszycki, Ewa Jaroszyńska, Ryszard Kiweski, Mirosław Komendecki, Jan Ziemski i Przemysław Zwoliński.


1959
15 maja 
Ukazał się pierwszy numer pisma "Struktury" redagowanego przez Jerzego Ludwińskiego będącego dodatkiem  plastycznym "Kameny". "Struktury" stanowiły teoretyczne uzupełnienie działalności Grupy "Zamek". Obok Ludwińskiego artykuły zamieszczali tam również inni teoretycy sztuki związani z "Zamkiem": Urszula Czartoryska, Hanna Ptaszkowska, Wiesław Borowski, Mariusz Tchorek. Erna Rosenstein i Tytus Dzieduszycki nadsyłali notatki z wystaw paryskich. W "Strukturach" znalazły się również teksty: Oskara Hansena, Edouarda Jaguera, Henry Moore`a, Aleksandra Wojciechowskiego. Pismo ukazywało się do 1961 roku.

Październik
III Ogólnopolska Wystawa Sztuki Nowoczesnej w "Zachęcie" w Warszawie. Uczestniczyli w niej artyści "Grupy Zamek": Włodzimierz Borowski, Jerzy Durakiewicz, Tytus Dzieduszycki, Ryszard Kiwerski, Jan Ziemski.

Listopad
Wyjazd Tytusa Dzieduszyckiego do Paryża.
Wystawa Jana Ziemskiego w CBWA w Lublinie.
Wystawa Grupy „Zamek” w Galerii Georges Fall w Paryżu, zorganizowana dzięki pomocy Edouarda Jaguera, krytyka związanego z grupą "Phases". W wystawie uczestniczyli: Włodzimierz Borowski, Tytus Dzieduszycki (ps. Sas), Jan Ziemski.


1960

Styczeń
W Muzeum Okręgowym na Zamku otwarto wystawę prac z III Ogólnopolskiej Wystawy Sztuki Nowoczesnej (zamkniętej decyzją władz) w warszawskiej "Zachęcie". Prace eksponowano również w MDK, klubach MpiK oraz PKiST. W wystawie, do Lublina sprowadzonej przez Jerzego Ludwińskiego, wzięło udział 50 artystów. Był to pełny przegląd twórczości ówczesnej awangardy polskiej.

11 czerwca
Wystawa Grupy „Zamek” w Galerii La Ranelagh. Cinema D`art et D`essai. Uczestnicy: Włodzimierz Borowski, Tytus Dzieduszycki, Jan Ziemski. Wystawę anonsowały artykuły w „France Observateur” i „Cahiers du Musee do Poche”. Była to ostatnia wspólna wystawa arytystów Grupy „Zamek”.

 

2002
wystawa członków Grupy "Zamek": Włodzimierza Borowskiego, Tytusa Dzieduszyckiego, Jerzego Ludwińskiego i Jana Ziemskiego w Muzeum Sztuki w Łodzi zorganizowana pod tytułem: "Grupa Zamek. Lublin 1956-1960. Doświadczenie struktur".

 

2007
30 listopad - 1 grudnia

jubileusz "Grupa Zamek" - w 50. rocznicę powstania zorganizowany przez Katedrę Historii Sztuki Współczesnej KUL. Podczas jubileuszu odbył się panel dyskusyjny "W poszukiwaniu trzeciego wymiaru", prezentacja książki "Grupa Zamek. Historia - krytyka - sztuka" oraz wystawa "Grupa Zamek - karta z historii Lublina".



Literatura: