Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Julia Hartwig – Lublin

Julia Hartwig urodziła się w Lublinie. Jej rodzina mieszkała początkowo w kamienicy przy ulicy Staszica 2. Następnie, po wielokrotnych przenosinach, na ulicy Narutowicza 23. Najbardziej znanym adresem kojarzonym z rodziną Hartwigów był adres podwórka pomiędzy ulicami Peowiaków 2 (dawniej Szpitalna 2) i Narutowicza 19. W tym miejscu znajdował się słynny zakład fotograficzny Hartwigów – początkowo prowadzony przez Ludwika Hartwiga, a następnie przejęty przed Edwarda Hartwiga.

Julia Hartwig w Zaułku Hartwigów
Julia Hartwig w Zaułku Hartwigów (Autor: Zętar, Joanna)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Powroty Julii Hartwig do Lublina

Julia Hartwig przebywała w Lublinie do zakończenia II wojny światowej. Następnie przeniosła się do Warszawy. Jednak mieszkając w Warszawie, wielokrotnie powracała do miasta rodzinnego. Okazją były spotkania autorskie, promocje książek, festiwale poetyckie.

Jedna z takich wizyt miała miejsce 5 listopada 2004 roku. Julia Hartwig wraz z innymi członkami rodziny, m.in. bratanicami: Ewą Hartwig-Fijałkowską i Danutą Saulewicz, uczestniczyła w uroczystościach związanych z otwarciem Zaułka Hartwigów. Zaułek to przejście pomiędzy ulicą Kowalską a placem Rybnym, którego nazwa upamiętnia wszystkich członków lubelskiej rodziny Hartwigów.

Rada Miasta Lublina w 2009 roku uhonorowała Julię Hartwig tytułem Honorowego Obywatela Miasta Lublina. Wizyta Julii Hartwig w Lublinie była połączona z wręczeniem poetce nagrody Kamień przyznawanej przez Festiwal Miasto Poezji organizowany przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”.

Lubelskie miejsca Julii Hartwig

Maria Hartwig z synami - Edwardem i Walentym przed zakładem fotograficznym zwanym "budą".
Maria Hartwig z synami - Edwardem i Walentym przed zakładem fotograficznym zwanym "budą". (Autor: Hartwig, Ludwik)

W Lublinie jest wiele miejsc związanych z rodziną Hartwigów, choćby miejsca usytuowania zakładów fotograficznych Ludwika i Edwarda Hartwigów: ulica Peowiaków, ulica Kapucyńska, Krakowskie Przedmieście. Na mapie Lublina Julii Hartwig jest też Gimnazjum im. Unii Lubelskiej, dom Anny Kamieńskiej przy ulicy Wieniawskiej, cmentarz przy ulicy Lipowej. Poetka szczególnym sentymentem darzyła obszar Starego Miasta.

Motyw Lublina w twórczości Julii Hartwig

Budzi się w klasztornym hoteliku
przez okienko szeroki widok na okolicę
Jest ranek
ranek lubelski
Rozległą łąką nie-łąką między bujnymi lipami
wydeptaną ścieżką na skróty idą do pracy kobiety i mężczyźni
mijają Zamek i miejsce po synagodze
potem cerkiew i targowisko
Lublin
jeszcze nie kresy ale już kresy

Julia Hartwig, Elegia lubelska

Motyw rodzinnego miasta pojawia w wielu utworach Julii Hartwig. Najbardziej znany utwór poetki związany z Lublinem to Elegia lubelska. Inne utwory – Niepotrzebne skreślić, Przywoływanie, Na cześć moich braci, Koleżanki, Powrót do domu dzieciństwa – są ściśle związane z życiem Julii Hartwig w Lublinie.

Elegia lubelska, wiersz czyta Witold Dąbrowski

Lublin pojawia się we wstępach do albumów Edwarda Hartwiga: Lublin (1956), Lublin niezapomniany w albumie Lublin i okolice. Wspomnienie (2004), a także w eseju Radość z Zaułka (2006).

 

Widok ogólny Lublina
Widok ogólny Lublina (Autor: Hartwig, Edward (1909-2003))

Podczas jednego z pobytów w Lublinie poetka powiedziała:

Z czasem dokonała się we mnie jakby mitologizacja Lublina. Stąd m.in. Elegia lubelska. Poczułam się winna wobec tego miasta, przepięknego i ciepłego ciepłem kresowej prowincji. Kto się tam wychował, słyszał różne języki, stykał się z tradycją rosyjską, ukraińską, żydowską. Kiedy tam powracam, czas dzieciństwa, które spędziłam w tym mieście, wydaje mi się znów godny wskrzeszenia.

W 2006 roku Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” zorganizował spacer po Lublinie z udziałem Julii Hartwig.

Poetka na samym początku spaceru powiedziała:

Lublin to miejsce, które doprowadza do rodzinnych okolic [...]. Tu wracam zawsze z wielkim sentymentem. Jak wracam tu, to przede wszystkim myślę o Starym Mieście [...]. Trudno żeby człowiek wrażliwy, który mieszka w Lublinie, nie wyczuł tego, czym jest to miasto. Jakim oddycha szczególnym oddechem, połączonych jak gdyby różnych płuc, różnego pochodzenia, różnych języków.

Historia rodziny

Rodzina HartwigówRodzina Hartwigów w Ogrodzie Saskim. Od lewej: Julia, Walenty, Helena (żona Edwarda), Edward, Ludwik, Zofia, Władysław (mąż Zofii), Helena.
Zdjęcie ze zbiorów Ewy Hartwig-Fijałkowskiej 

Lubelska historia rodziny Hartwigów rozpoczyna się po 1918 roku, kiedy Ludwik Hartwig, wraz z żoną Marią i czwórką dzieci, przybył z Rosji do Lublina.

Okres dzieciństwa w Lublinie, atmosferę domu rodzinnego i miasta poetka wspomina z dużym sentymentem, a jej opowieści są pełne szczegółów. Niektóre z nich dotyczą obszarów w mieście, które uległy znacznym przekształceniom lub zniknęły z mapy Lublina.

Lublin Julii Hartwig to także środowisko literackie okresu dwudziestolecia międzywojennego, szczególnie grupa tworząca międzyszkolne czasopismo „W Słońce”. Działaniami grupy młodzieży współpracującej w redakcji czasopisma interesowali się Józef Czechowicz i Józef Łobodowski.

W 2011 roku Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” wydał 40 numer czasopisma „Scriptores” w całości poświęcony lubelskiemu okresowi życia Julii Hartwig.

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Galerie

Wideo

Audio

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe