Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Józef Czechowicz – kolekcja zdjęć Lublina

Zatrzymane w kadrze fotograficznym widoki Lublina, widziane oczami Józefa Czechowicza. Zdjęcia robione wczesną wiosną lub późną jesienią na terenie Wieniawy, Starego Miasta, dawnej dzielnicy żydowskiej. Kadry wykonywane jakby od niechcenia, coś w rodzaju fotograficznych notatek miejsc wartych zapamiętania, inspirujących, interesujących. Niewiele wiemy o fotograficznych zainteresowaniach poety. Nic nie wiemy o jego warsztacie. O swoim fotografowaniu nie pisał. Nie są znane jego fotograficzne pasje czy też inspiracje. We wspomnieniach nikt nie opowiada o fotografującym Czechowiczu. Jedynie Edward Hartwig w jednym z wywiadów wspomniał, że kiedyś widział go z aparatem.

 

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Kolekcja zdjęć Józefa Czechowicza

Kolekcja zdjęć wykonanych w Lublinie przez Józefa Czechowicza liczy 56 fotografii. Są wśród nich:
4 zdjęcia Wieniawy i Czechówki Dolnej,

3 zdjęcia Czechowa,
5 zdjęć targu pomiędzy ulicami Świętoduską i Nową,
15 zdjęć Starego Miasta,
14 zdjęć dawnej dzielnicy żydowskiej,
5 zdjęć wzgórza Czwartek,
7 zdjęć Kalinowszczyzny,
1 zdjęcie niezidentyfikowane.

Czas wykonania i przeznaczenie zdjęć

Nie dysponujemy źródłowymi informacjami na temat czasu wykonania zdjęć. Poeta opuścił Lublin we wrześniu 1933 roku, więc zdjęcia zostały najprawdopodobniej wykonane jesienią 1932 roku lub wczesną wiosną 1933 roku. Szczegółowa analiza fotografii pozwala z całą pewnością stwierdzić, że nie zostały one zrobione podczas jednego spaceru. Na większości z nich widać resztki śniegu, błoto, ciepło ubranych ludzi, ale na kilku widoczna jest zieleń, a nawet dzieci w krótkich spodenkach.
Józef Czechowicz używał przypuszczalnie małoobrazkowego aparatu fotograficznego z czułą kliszą. Zdjęcia są rodzajem notatek ze spaceru, sprawiają wrażenie jakby autor bawił się aparatem. Zarówno kompozycja, jak i kadrowanie, wydają się dość przypadkowe. Trudno na ich podstawie odnaleźć artystyczny cel. Niewątpliwie widać w nich wszystko to, co poetę interesowało – miejsca i ludzi. Miejsca szczególnie bliskie, te które odwiedzał w swoich wędrówkach po mieście, i które opisywał w swoich utworach. Ludzi mu znanych, ale także przypadkowych przechodniów.
Nie znane jest przeznaczenie zdjęć wykonanych przez Józefa Czechowicza. Brak również informacji, czy były one publicznie pokazywane czy też publikowane za życia poety. Nie wiemy, gdzie zostały wywołane klisze, jaki był format odbitek. Być może nie zostały wywołane za jego życia. Niewykluczone, że zdjęć było więcej.

Negatywy

Zdjęcia znane jako fotografie autorstwa poety są przechowywane w Muzeum Lubelskim (Oddział Literacki im. Józefa Czechowicza). Są to odbitki wykonane w 1969 roku na zlecenie ówczesnego kierownika muzeum – Józefa Zięby z negatywów wypożyczonych od Wydawnictwa Lubelskiego. Wydawnictwo zakupiło oryginalne negatywy zdjęć Józefa Czechowicza w 1963 roku od Wacława Mrozowskiego w celu zilustrowania przygotowywanego Poematu o mieście Lublinie. Negatywy te znajdowały się w muzeum tylko na czas wykonania kopii negatywu i odbitek, następnie zostały zwrócone. Obecnie nie są znane losy oryginalnego negatywu zakupionego przez wydawnictwo.

Publikacje zdjęć

Pierwsza publikacja zdjęć Józefa Czechowicza miała miejsce w 1964 roku. Stanowiły one ilustrację pierwszego wydania Poematu o mieście Lublinie. We wstępie do wydawnictwa Roman Rosiak wspomina o fotografiach. W 1997 roku dwa zdjęcia były tematem tekstu Władysława Panasa O dwóch zdjęciach Bramy Grodzkiej. W 1999 roku o zdjęciach Czechowicza pisał na łamach czasopisma Na przykład Andrzej Tyszczyk. Rok później wrócił do zagadnienia w artykule Czechowicz i miasto. Ostatnia publikacja zdjęć miała miejsce w 2004 roku. Wydanie Poematu o mieście Lublinie ze wstępem Ewy Łoś zawierało aneks w postaci wyboru 30 zdjęć poety.

Inne zdjęcia autorstwa Czechowicza

Prawdopodobnie Józef Czechowicz jest także autorem trzech zdjęć opublikowanych w 1925 roku w Przeglądzie Lubelsko-Kresowym. Są to zdjęcia przedstawiające: kościół pobernardyński, kościół pw. św. Eliasza oraz ulicę Podwale. Chociaż zdjęcia zostały podpisane „S. Czechowicz” przypuszcza się, że ich autorem jest poeta ponieważ w tym czasie zastępował swojego brata Stanisława w redakcji Przeglądu, a ponadto posługiwał się takim pseudonimem.

Fotograficzna spuścizna Józefa Czechowicza to nie tylko zdjęcia wykonane w Lublinie. W zasobie Muzeum Lubelskiego, oprócz 56 zdjęć Lublina, znajduje się 12 zdjęć z Kazimierza Dolnego, Janowca i Puław.
 
 
 
Brama Krakowska
fot. Józef Czechowicz
plac Krawiecki
z widokiem na kaplicę Świętej Trójcy
fot. Józef Czechowicz
 
Kapliczka przy ulicy Kalinowszczyzna
fot. Józef Czechowicz
 
 
 
 
 
 
Opracowała Joanna Zętar

Literatura

Czerniakiewicz J., Fotografia a obrazowanie w twórczości Józefa Czechowicza, Lublin 2008, mps.

Łoś E., Wstęp do Poematu o mieście Lublinie, Lublin 2004.
Panas W., O dwóch zdjęciach Bramy Grodzkiej, [w:] Brama, red. J. Krupska, Lublin 1997, s. 4-8.

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe