Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Jesziwa (Wyższa Uczelnia Rabinacka) w Lublinie

Jesziwa – Jeszywas Chachmej Lublin
Uczelnia Talmudyczna albo Wyższa Uczelnia Rabinacka



Budynek zaprojektował Agenor Smoluchowski w 1924 roku. Projekt został dostosowany do potrzeb jesziwy w 1928 roku.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Ulica Lubartowska 85
Budynek usytuowany przy północnym krańcu ulicy Lubartowskiej, po jej wschodniej stronie. Położony w głębi posesji ograniczonej ulicami Lubartowską i Unicką. Front budynku zwrócony jest w stronę ulicy Lubartowskiej.

Funkcje

Uczelnia Talmudyczna (do 1939 roku)
Akademia Medyczna (1944–2004)
Gmina Żydowska Warszawska, Filia Lubelska (od 2004 roku)

Historia

Inicjatywa założenia w Lublinie wyższej szkoły talmudycznej powstała na zjeździe Żydów ortodoksyjnych w Wiedniu. Inicjatorem budowy był Meir Szapiro, który datki na budowę uczelni zbierał na całym świecie. Działkę pod budowę ofiarował lubelski przemysłowiec Samuel Eichenbaum.
Budynek zaprojektował Agenor Smoluchowski w 1924 roku. Projekt został dostosowany do potrzeb jesziwy w 1928 roku. Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego miała miejsce w 1924 roku. Uroczyste otwarcie nastąpiło 21 czerwca 1930 roku. Pierwszym rektorem był Meir Szapiro.
W czasie II wojny światowej Niemcy urządzili w gmachu jesziwy szpital.
Jesienią 1945 roku umieszczono tu Wydział Medyczny UMCS (przekształcony następnie w Akademię Medyczną).

Kalendarium

1924 – projekt budynku wykonany przez Agenora Smoluchowskiego
22 maja 1924 – wmurowanie kamienia węgielnego
21 czerwca 1930 – otwarcie Wyższej Uczelni Rabinackiej
1934 – śmierć Meira Szapiry
1939–1944 – uruchomienie w budynku szpitala
1945 – budynek zostaje przekazany w ręce wydziału medycznego UMCS (przekształconego w 1950 roku w Akademię Medyczną)
2004 – budynek przejmuje Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie

Architekt

Agenor Smoluchowski

Styl

Architektura lat 20. XX wieku, z elementami neobaroku i art deco.

Opis budynku

Budynek założony na planie prostokąta, pięciokondygnacyjny, na wysokim przyziemu, z poddaszem mieszkalnym, nakryty dachem pulpitowym; murowany z cegły.
Wejście główne na osi elewacji frontowej, bezpośrednio za nim główna klatka schodowa, w której znajdują się trzytraktowe schody.
Wejście zaakcentowane balkonem wspartym na czterech parach zdwojonych kolumn.
Front budynku piętnastoosiowy, symetryczny, pięciokondygnacyjny. Poziome i pionowe podziały elewacji wykonane za pomocą lizen i pólkolumn toskańskich. Na trzecim piętrze, pomiędzy oknami dekoracja w stylu art deco.
Zwieńczenie ma formę attyki, dawniej było wypełnione hebrajską inskrypcją z nazwą szkoły.
Budynek wielokrotnie przebudowywany, świadczą o tym między innymi wtórne podziały traktów.

Wnętrze

Wnętrze na wszystkich kondygnacjach trzytraktowe. Komunikację wewnątrz budynku zapewnia główna klatka schodowa i dwie klatki schodowe boczne. Jedna z klatek prowadzi na babiniec.
Aula będąca dawną salą modlitw zajmuje większą część budynku i ma wysokośc dwóch kondygnacji. Aulę wewnątrz obiegają z trzech stron galerie wsparte na kolumnach z głowicami stylizowanymi na głowice korynckie.


Opracowała: Joanna Zętar

Literatura

Akta miasta Lublina, Inspekcja Budowlana, sygn. 2675.

Seidman H., Szlakiem nauki talmudycznej, Warszawa 1934.
Sygowski P. [oprac.], Karta ewidencyjna zabytków,
Archiwum WUOS, Lublin 1991.

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Wideo

Audio

Historie mówione

Słowa kluczowe