Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Jesziwa (Wyższa Uczelnia Rabinacka) w Lublinie

Jesziwa – Jeszywas Chachmej Lublin
Uczelnia Talmudyczna albo Wyższa Uczelnia Rabinacka



Budynek zaprojektował Agenor Smoluchowski w 1924 roku. Projekt został dostosowany do potrzeb jesziwy w 1928 roku.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

LokalizacjaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Ulica Lubartowska 85
Budynek usytuowany przy północnym krańcu ulicy Lubartowskiej, po jej wschodniej stronie. Położony w głębi posesji ograniczonej ulicami Lubartowską i Unicką. Front budynku zwrócony jest w stronę ulicy Lubartowskiej.

FunkcjeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Uczelnia Talmudyczna (do 1939 roku)
Akademia Medyczna (1944–2004)
Gmina Żydowska Warszawska, Filia Lubelska (od 2004 roku)

HistoriaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Inicjatywa założenia w Lublinie wyższej szkoły talmudycznej powstała na zjeździe Żydów ortodoksyjnych w Wiedniu. Inicjatorem budowy był Meir Szapiro, który datki na budowę uczelni zbierał na całym świecie. Działkę pod budowę ofiarował lubelski przemysłowiec Samuel Eichenbaum.
Budynek zaprojektował Agenor Smoluchowski w 1924 roku. Projekt został dostosowany do potrzeb jesziwy w 1928 roku. Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego miała miejsce w 1924 roku. Uroczyste otwarcie nastąpiło 21 czerwca 1930 roku. Pierwszym rektorem był Meir Szapiro.
W czasie II wojny światowej Niemcy urządzili w gmachu jesziwy szpital.
Jesienią 1945 roku umieszczono tu Wydział Medyczny UMCS (przekształcony następnie w Akademię Medyczną).

KalendariumBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1924 – projekt budynku wykonany przez Agenora Smoluchowskiego
22 maja 1924 – wmurowanie kamienia węgielnego
21 czerwca 1930 – otwarcie Wyższej Uczelni Rabinackiej
1934 – śmierć Meira Szapiry
1939–1944 – uruchomienie w budynku szpitala
1945 – budynek zostaje przekazany w ręce wydziału medycznego UMCS (przekształconego w 1950 roku w Akademię Medyczną)
2004 – budynek przejmuje Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie

ArchitektBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Agenor Smoluchowski

StylBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Architektura lat 20. XX wieku, z elementami neobaroku i art deco.

Opis budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Budynek założony na planie prostokąta, pięciokondygnacyjny, na wysokim przyziemu, z poddaszem mieszkalnym, nakryty dachem pulpitowym; murowany z cegły.
Wejście główne na osi elewacji frontowej, bezpośrednio za nim główna klatka schodowa, w której znajdują się trzytraktowe schody.
Wejście zaakcentowane balkonem wspartym na czterech parach zdwojonych kolumn.
Front budynku piętnastoosiowy, symetryczny, pięciokondygnacyjny. Poziome i pionowe podziały elewacji wykonane za pomocą lizen i pólkolumn toskańskich. Na trzecim piętrze, pomiędzy oknami dekoracja w stylu art deco.
Zwieńczenie ma formę attyki, dawniej było wypełnione hebrajską inskrypcją z nazwą szkoły.
Budynek wielokrotnie przebudowywany, świadczą o tym między innymi wtórne podziały traktów.

WnętrzeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Wnętrze na wszystkich kondygnacjach trzytraktowe. Komunikację wewnątrz budynku zapewnia główna klatka schodowa i dwie klatki schodowe boczne. Jedna z klatek prowadzi na babiniec.
Aula będąca dawną salą modlitw zajmuje większą część budynku i ma wysokośc dwóch kondygnacji. Aulę wewnątrz obiegają z trzech stron galerie wsparte na kolumnach z głowicami stylizowanymi na głowice korynckie.


Opracowała: Joanna Zętar

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Akta miasta Lublina, Inspekcja Budowlana, sygn. 2675.

Seidman H., Szlakiem nauki talmudycznej, Warszawa 1934.
Sygowski P. [oprac.], Karta ewidencyjna zabytków,
Archiwum WUOS, Lublin 1991.

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Wideo

Audio

Historie mówione

Słowa kluczowe