Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Jerzy Siennicki (1886–1956)

Jerzy Siennicki (1886–1956) – inżynier, architekt oraz konserwator zabytków. Jest autorem wielu projektów w Lublinie, m.in. przebudował gmach Poczty Głównej przy Krakowskim Przedmieściu, zaprojektował Gimnazjum Biskupie przy ulicy Krzywej 2 oraz kościół pw. św Teresy.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Życiorys

Jerzy Siennicki urodził się w 1886 roku. W 1910 roku ukończył Wydział Inżynierii Lądowej na Politechnice w Karlsruhe w Niemczech, z tytułem inżyniera budownictwa. Następnie w 1913 roku otrzymał tytuł inżyniera-architekta na Wydziale Architektonicznym Politechniki Warszawskiej. Po studiach został naczelnikiem jednego z oddziałów budowlano-drogowych w armii rosyjskiej. W 1918 roku objął stanowisko kierownika Wydziału Budowlanego Głównego Komitetu Ratunkowego w Lublinie, a w marcu 1919 roku został konserwatorem okręgu lubelskiego. Kolejny awans zawodowy otrzymał w 1920 roku, objął wówczas stanowisko wicedyrektora Dyrekcji Okręgowej Robót Publicznych i kierownika Działu Odbudowy w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie. W latach 1921–1930 obejmował stanowisko kierownika Oddziału Sztuki i Kultury oraz konserwatora zabytków w województwie lubelskim. Zajmował się wówczas m.in. inwentaryzacją zabytków, administracyjnym dozorem nad pracami restauracyjnymi, udzielaniem pozwoleń na remonty czy przeróbki zabytków nieruchomych i ruchomych oraz wydawaniem pozwoleń na wywóz dzieł sztuki za granicę Polski. Za niezwykle ważne uważał nadzorowanie spisu zabytków dzieł sztuki publikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego. W 1925 roku, w specjalnym numerze dziennika „Głos Lubelski,” Jerzy Siennicki napisał: „[...] dzisiaj, po pięciu latach istnienia w odrodzonym Państwie Polskim Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego [...] Oddział Sztuki i Kultury ma zapisanych dotychczas w swym Katalogu trzysta trzydzieści zabytków nieruchomych i ruchomych. Każdy z tych zabytków został szczegółowo obejrzany na miejscu, sfotografowany, pomierzony i opisany. Potem, w miarę możności i istnienia badano akty, dokumenty, dyplomy, literaturę dotyczącą poszczególnych zabytków. Jako rezultat tej pracy powstało archiwum, w którym zgromadzono dotychczas, prócz materiałów historycznych, 1100 klisz fotograficznych i 278 planów pomiarowych, tudzież ok. 2000 fotografii zabytków”1. Jerzy Siennicki zorganizował w Lublinie kilka wystaw plastycznych, m.in. Wystawę Sztuki i Starożytności w Muzeum Lubelskim (1921), Wystawę Malarstwa Polskiego w Muzeum Lubelskim (1922), Wystawę Architektoniczną  w Uniwersytecie Lubelskim (1923). Ożenił się w 1921 roku z Kazimierą Głębocką, z którą miał dwoje dzieci. Lata wojny i okupacji spędził w Lublinie. Do 1944 roku pracował w Wydziale Budownictwa Zarządu Miasta Lublin, następnie przeniósł się do Milanówka. Po wojnie objął stanowisko naczelnika wydziału lotnisk Departamentu Lotnictwa Cywilnego Ministerstwa Komunikacji oraz w Biurze Projektów Transportu Drogowego i Lotniczego w Warszawie. Zmarł w 1956 roku w Milanówku, gdzie został pochowany2.

Charakterystyka twórczości

Jerzy Siennicki w znacznym stopniu przyczynił się do rozwoju świadomości potrzeby opieki nad zabytkami narodowej przeszłości. Swoje poglądy najlepiej wyraził w wystąpieniu dla Wydziału Komunikacji i Budownictwa, pisząc, że: „kto kraj swój miłuje, miłuje również i jego przeszłość w postaci zabytków”2. Działalność Siennickiego na polu architektury cechuje modernistyczne ujęcie bryły połączone z nowatorskimi koncepcjami budownictwa.

Kalendarium

1920 – projekt przebudowy drewnianego kościoła pw. św. Stanisława w Krynicach (przy współudziale Jana Tora);
1921–1928 – projekt kościoła parafialnego pw. św. Marii Magdaleny w Biłgoraju;
1921–1924 – projekt rozbudowy gmachu Poczty Głównej przy Krakowskim Przedmieściu 50 w Lublinie (przy współudziale Bohdana Kelles-Krauzego);
1923–1930 – projekt restauracji kościoła pw. św. Wojciecha na Podwalu w Lublinie;
1927 – projekt domu własnego przy ulicy Ogrodowej 9 w Lublinie;
1927–1931 – projekt Męskiego Gimnazjum Biskupiego przy ulicy Krzywej 2 w Lublinie;
1929 – projekt budynków mieszkalnych i zagospodarowania przestrzennego Zamościa;
1929–1933 – projekt gmachu Izby Przemysłowo-Handlowej przy ulicy Okopowej w Lublinie;
1932 – projekt Gmachu Związku Kapłanów Diecezji Lubelskiej przy ulicy Ogrodowej 12 w Lublinie;
1935 – projekt Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych przy ulicy Spokojnej w Lublinie;
1936–1937 – projekt kościoła pw. św Teresy przy ulicy Krochmalnej w Lublinie;
1937–1939 – projekt Kinoteatru „Akcja Katolicka” przy ulicy Chopina w Lublinie;
1938 – projekt kościoła pw. św. Andrzeja Boboli w Babinie;
1945–1956 – projekt budynków portów lotniczych na Okęciu w Warszawie, Poznaniu, Gdańsku i Wrocławiu.

Najważniejsze projekty i realizacje

Jerzy Sienicki brał udział w wielu konkursach i wystawach architektonicznych, m.in. zdobył II nagrodę w konkursie na parcelację majątku hr. A. Ronikera (1912) oraz był reprezentantem Polski na Międzynarodowej Wystawie Architektury Nowoczesnej, otwartej w salach warszawskiej „Zachęty” (1926). Prezentował wówczas nowatorskie koncepcje architektoniczne. Pozostali członkowie wystawy to m.in. Le Corbusier, Henry van de Velde i Kazimierz Malewicz.
Siennicki jest autorem kilku projektów budowli sakralnych, takich jak eklektyczny kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny w Biłgoraju (1921–1928), drewniany kościół pw. św. Stanisława w Krynicach (1920, przebudowany przy współudziale Jana Tora) oraz kościół pw. św. Andrzeja Boboli w Babinie (1938). W 1929 roku zaprojektował budynki mieszkalne i zagospodarowanie przestrzenne Zamościa. Według jego projektów wybudowano budynki portów lotniczych na Okęciu w Warszawie, oraz w Poznaniu, Gdańsku i Wrocławiu (1945–1956). Prawdopodobnie jest on także autorem projektu kościoła w Puszczy Solskiej, dworu w Ewusinie, sanatorium w Busku, willi w Miłosnej, młyna w Głusku, Ośrodka Szybowców na górze Żar w Beskidzie Śląskim, osiedla mieszkaniowego dla oficerów I Pułku Lotniczego na Okęciu, Szkoły-Pomnika Dziesięciolecia w Milanówku oraz dworca w Komorowie i Podkowie Leśnej.

Projekty i realizacje w Lublinie

W Lublinie Jerzy Siennicki zaprojektował rozbudowę gmachu Poczty Głównej przy Krakowskim Przedmieściu 50 (1921–1924, przy współpracy z Bohdanem Kelles-Krauzem) oraz Gmachu Izby Przemysłowo-Handlowej przy ulicy Okopowej (1929–1933). Inne projekty architekta to Męskie Gimnazjum Biskupie przy ulicy Krzywej 2 (1927–1931), gmach Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych przy ulicy Spokojnej (1935), projekt Kinoteatru „Akcja Katolicka” przy ulicy Chopina (1937–1939, obecnie Biblioteka Uniwersytecka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego), gmach Związku Kapłanów Diecezji Lubelskiej przy ulicy Ogrodowej 12 (1932). Jerzy Siennicki zaprojektował także dla Lublina wiele domów mieszkalnych, m.in. kamienicę przy ulicy Wieniawskiej 10 oraz dom własny przy ulicy Ogrodowej 9 (1927). Zajmował się także regulacją Lublina. W 1925 roku zdobył III nagrodę w konkursie architektonicznym na Plan Wielkiego Miasta Lublina za projekt zabudowy dzielnicy zachodniej. W latach 1923–1930 odrestaurował kościół pw. św. Wojciecha na Podwalu, a w latach 1936–1937 wybudowano według jego projektu kościół pw. św Teresy przy ulicy Krochmalnej. Jest to prawdopodobnie jedyny na Lubelszczyźnie kościół o konstrukcji szachulcowej (drewniany szkielet wypełniony murem). Architekt połączył tradycyjny sposób konstrukcji z modernistycznym ujęciem bryły.

 

Opracowała Katarzyna Puczyńska
Uzupełnienia: Joanna Zętar

Przypisy

1
2 WAPL (Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Lublinie), sygn, 3237, fragment wystąpienia Jerzego Siennickiego.

 

 

Literatura

Lublin, Budynek Poczty, Krakowskie Przedmieście 46–50, opr. Z. Pastuszak, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, sygn. 1190, Lublin 1989.
Gawarecki H., Odbudowa i konserwacja zabytków w województwie lubelskim, [w:] Dzieje Lubelszczyzny, t. V, Warszawa–Łódź 1986.
Gawarecki H., Gawdzik C., Ulicami Lublina, Lublin 1976.
Gawarecki H., Lublin i okolice: przewodnik, Warszawa 1980.
Kurzątkowski M., Siennicki J., [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII, Warszawa–Kraków 1996.
Kowalczyk I., Lublin. Przewodnik turystyczny, nr 1, Lublin 2000.
Kowalczyk I., Lublin. Przewodnik turystyczny, nr 2 , Lublin 2001.
Lameński L., Życie artystyczne Lublina 1901–2001, materiały z sesji, 21–22 września 2001, Lublin 2001.
Misieczko-Rudzik S., Prace konserwatorskie w Zamościu w latach 1918–1939, Warszawa 1979.
Pruszyński J., Dziedzictwo kultury Polski – jego straty i ochrona prawna, II, Kraków 2009.
Teodorowicz-Czerepińska J., Kazimierz Dolny, Kazimierz Dolny 1981.
Trzewik M., Niektóre postacie konserwatorstwa lubelskiego, „Lubelszczyzna” 1996, nr 1.
Siennicki J., Uwagi do planu regulacyjnego w Zamościu, „Technik Lubelski” 1931, t. III, nr 7–8.
Wojciechowski J., Co zrobiono w Polsce w zakresie odbudowy, restauracji i konserwacji zabytków sztuki w latach 1919–1929, „Ochrona zabytków sztuki” 1930–1931, z. 1–3.
Wojciechowski J., Historia powstania i rozwoju organizacji opieki państwowej nad zabytkami sztuki w Polsce, „Ochrona zabytków sztuki” 1930–1931, z. 1–3.
Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, t. XXII. Województwo Lubelskie, Warszawa 1995.
Żywicki J., Jerzy Siennicki – pierwszy konserwator zabytków w Lublinie (1919–1930), „Lubelszczyzna” 1996, nr 1.
 

Przypisy

  1. Siennicki J., Notka biograficzna, „Głos Lubelski” 1925, nr 126, s. 14.
  2. aa.

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Wideo

Inne materiały

Słowa kluczowe