Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Janusz Byszewski (ur. 1952)

Niezależny twórca, animator kultury (do 2015), wykładowca, kurator kultury współczesnej, projektant sytuacji twórczych. Współzałożyciel grupy pARTner (1983 – 1990); założyciel i kurator Laboratorium Edukacji Twórczej CSW ZU w Warszawie (1989 – 10.10.2018).

 

Janusz Byszewski - fotografia świadka historii
Janusz Byszewski - fotografia świadka historii (Autor: Góra, Agnieszka)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Studia

Janusz Byszewski urodził się 31 sierpnia 1952 roku w Inowrocławiu w inteligenckiej rodzinie. Wychowywał się w Warszawie. Od dwudziestego trzeciego roku życia do chwili obecnej [2014 – red.] mieszka w Michałowicach pod Warszawą.

W 1971 roku rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Marii-Curie Skłodowskiej w Lublinie. Po dwóch latach podjął decyzję o kontynuacji nauki na Uniwersytecie Warszawskim. Studia ukończył z tytułem magistra teatrologii.

Stypendia

Janusz Byszewski był stypendystą podyplomowych studiów na University of Industrial Arts w Finlandii, gdzie pobierał nauki w zakresie Art Education.

Dziennikarz

Pierwsze lata realizacji zawodowej Janusz Byszewski wiązał z karierą dziennikarską. Rozpoczął współpracę z radiem i telewizją. Pracował w redakcji publicystyki kulturalnej. Ponadto zaangażował się w działania Solidarności. W 1981 roku miał dwadzieścia osiem lat i został wybrany na wiceprzewodniczącego Solidarności swojej redakcji.

Działalność artystyczno-edukacyjna

Od lat młodzieńczych Janusz Byszewski przejawiał silną potrzebę buntu i niezgody na otaczającą rzeczywistość PRL-u. Sztuka była obszarem, który pozwolił mu na realizację swojego wolnościowego myślenia. „Wtedy takiego alternatywno-hipisującego”, wyjaśnia Janusz Byszewski1.
Źródła realizowanych dziś przez Janusza Byszewskiego działań artystyczno-animacyjnych i społecznych odnajdujemy w latach 70. i 80.

W 1983 roku Janusz Byszewski wraz z czwórką artystów założył grupę pARTner, która szybko okazała się rewolucyjną w zakresie edukacji artystycznej.

Janusz Byszewski: „Myśmy wtedy pierwsi w Polsce wprowadzili warsztaty artystyczne, warsztaty kreatywne, działania w przestrzeni publicznej. Wiele projektów zrealizowaliśmy. Co jest ważne, zaczęliśmy realizować projekty z małymi społecznościami, zapraszaliśmy do współpracy innych artystów. Ale cała idea, jakby tak dzisiaj spokojnie na to popatrzeć, była mocno przesiąknięta tymi wartościami, postawami kontrkulturowymi, mówiąc najkrócej”2.

Realizując swoje działania edukacyjne, Janusz Byszewski przez blisko pięć lat współpracował z Ośrodkiem Higieny Psychicznej Dla Ludzi Zdrowych.

Janusz Byszewski: „Proszę pamiętać, to były lata rewolucji w psychologii, czyli weszły te wszystkie nurty związane z tak zwaną psychologią humanistyczną, z której myśmy czerpali pełnymi garściami. Kazimierz Dąbrowski, twórca dezintegracji pozytywnej przykładał ogromną wagę do twórczości, kreatywności osób, u których rozpoznano, najkrócej mówiąc, nerwicę. I on pierwszy, bo to jeszcze przed wojną, kiedy wszelkich nerwicowców uważano za osoby chore psychicznie i leczono farmakologicznie i izolowano, to on ich uznał za ludzi zdrowych. A więc myśmy w takie obszary wchodzili. A potem powstawało Centrum Sztuki Współczesnej”3.

W 1989 roku Janusz Byszewski założył Laboratorium Edukacji Twórczej (LET) przy Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie. Pełni dzisiaj funkcję kuratora LET. Od dwudziestu czterech lat współpracuje z Majką Parczewską. Janusz Byszewski i Majka Parczewska jako kuratorzy Centrum Sztuki Współczesnej, są twórcami autorskiej metody edukacyjnej odnoszącej się do kreatywności.

Janusz Byszewski: „Majka – z wykształcenia psycholog. Ale zajmowała się też sztuką. Jest z domu artystycznego. Jej ojciec był dosyć znanym fotografem, a ona nawet pracowała w szpitalu psychiatrycznym. Przeszła przez te pierwsze doświadczenia tej psychologii humanistycznej, czyli te pierwsze treningi, pierwsze grupowe działania, pierwsze psychoterapeutyczne spotkania. Więc myśmy się tak spotkali, że tak powiem z równoległych trochę światów. No i jak to się wymieszało, to całkiem nieźle wyszło”4.

Laboratorium Edukacji Twórczej realizuje filmy z zakresu edukacji muzealnej i kreatywności.
Janusz Byszewski jest autorem i współautorem książek na temat autorskich metod działań: Tutaj jestem (1994), Inne muzeum (1996); Projektowanie sytuacji twórczych (2005) – wspólnie z Majką Parczewską, Dom, moje centrum świata (2005), Sztuka współczesna – instrukcja obsługi (2007, 2009), Muzeum jako rzeźba społeczna (2012)5.

Z Majką Parczewską Byszewski realizował projekty na pograniczu edukacji i animacji sztuką, a także na polu działań w przestrzeni publicznej i lokalnych środowiskach – zarówno w kraju, jak i za granicą; w galeriach, muzeach, innych instytucjach kultury i centrach sztuki.

Janusz Byszewski: „I to był ewenement, że ze wschodniej Europy przyjeżdżali ludzie, bo ja mówię o latach, na przykład 90., a szkoliliśmy Szwedów, Finów czy Niemców, jak prowadzić nowoczesne projekty”6.

Laboratorium Edukacji Twórczej organizuje warsztaty i projekty dla animatorów kultury, muzealników, nauczycieli, wychowawców domów dziecka i ośrodków penitencjarnych, psychologów – czyli tych środowisk zawodowych, których istotą jest praca z innymi, także z osobami niepełnosprawnymi, czy też zagrożonymi marginalizacją7.

Od 1996 roku Janusz Byszewski prowadzi warsztaty Projektowanie sytuacji twórczych w ramach specjalizacji „Animacja kultury” w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Janusz Byszewski i Majka Parczewska od kilkunastu lat współpracują także z Wydziałem Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego i Studiami Kuratorskimi Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Od 2013 roku Janusz Byszewski pełni funkcję dyrektora „Muzeum w drodze”. W ramach projektu odbywają się warsztaty dla dzieci i dorosłych towarzyszące wystawie edukacyjnej „Muzeum w drodze”.
„Muzeum w drodze” składa się z 21 interaktywnych sytuacji, obiektów zachęcających do rozmowy o problemach kultury, sztuki aktualnej. W Lublinie Janusz Byszewski realizował ten projekt w dniach 18 listopada–8 grudnia 2013 roku8.

Janusz Byszewski w Lublinie

Po raz pierwszy do Lublina Janusz Byszewski przyjechał w 1971 roku, co miało związek z jego studiami. Przyjeżdżając z Warszawy, widział Lublin jako miasto położone na „dalekim Wschodzie”.

Janusz Byszewski: „To było widać, czuć, słychać w języku, zachowaniach, w ubiorach, we wszystkim. Ten Wschód był tam bardziej namacalny. Dzisiaj, jak jadę do Lublina, to jak się rano budzę, to tak, jak w przysłowiowych opowieściach – nie bardzo wiem, czy jestem w Lublinie, czy w Rzeszowie, czy w Gdańsku, bo to się wszystko bardzo zmieniło. Natomiast wtedy ta odrębność była, to bardzo mi się podobało”9.

Decyzję o rozpoczęciu nauki w Lublinie Janusz Byszewski po latach tłumaczy trudnością o miejsce na polonistyce Uniwersytetu Warszawskiego: „Ja się nie dostałem na polonistykę warszawską. To były takie czasy, kiedy było bardzo trudno dostać się na takie kierunki. Chyba było wtedy pięciu kandydatów na jedno miejsce”10.
Byszewski był studentem Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, jednocześnie regularnie uczestniczył w wykładach filozoficznych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Janusz Byszewski: „Na KUL-u bardzo dużo czasu spędzałem. Chodziłem nawet na zajęcia z filozofii, co wtedy było ewenementem, bo dzisiaj można studia projektować samemu, natomiast kiedyś to jak się było już na jakichś studiach, to tam tylko się chodziło, ale – mówię o KUL-u – to była bardzo otwarta i ciekawa uczelnia”11.

Kolejnym powodem częstych wizyt Janusza Byszewskiego na KUL-u  był tamtejszy teatr studencki. Do dzisiaj Janusz Byszewski wspomina spektakle Sceny Plastycznej KUL w reżyserii Leszka Mądzika, a także przedstawienia Teatru Akademickiego KUL Grupa „Ubodzy”.

Janusz Byszewski: „Ale to jedna rzecz. Natomiast druga to klub studencki, czyli te «piwnice» KUL-u były takim miejscem absolutnie unikalnym. I do dzisiaj pamiętam koncert grupy Osjan, który tam się odbył, w takich prawie konspiracyjnych warunkach, późno w nocy. […] Żeby zakończyć ten wątek KUL-owski, to było bardzo fajne miejsce i tam było bardzo specyficzne środowisko też, studenckie, ponieważ to była w pewnym sensie niezależna uczelnia12.

Janusz Byszewski wiązał wówczas swoją przyszłość z poezją.  
Janusz Byszewski: „Student polonistyki, pierwszy rok – to trzeba pisać wiersze”13.
Jednocześnie rozwijał swoje zainteresowania filozofią, historią sztuki i teatrem. W związku z decyzją o kontynuacji studiów w Warszawie, po dwóch latach wyjechał z Lublina.

Janusz Byszewski wspomina Krzysztofa Borowca

Janusz Byszewski bywał w Lublinie ze względu na festiwale. Między innymi z grupą Konsens II. 

Juror, wykładowca i stypendysta

W latach 2009-2016 Janusz Byszewski był członkiem jury konkursowego na Wydarzenie Muzealne Roku SYBILLA. Jako wykładowca, w latach 1996-2014 był związany z Instytutem Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego (specjalizacja Animacja Kultury). Od 2000 roku współpracuje z Akademią Pedagogiki Specjalnej, a od roku 2009 jest wykładowcą „Kultury przeciw wykluczeniu".

Janusz Byszewski był stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także stypendiów zagranicznych: stypendium Ministerstwa Edukacji w Finlandii (1989). W 1991 roku otrzymał stypendium United States Information Agency USIA.

Nagrody

-          First Prize III International Colour Design, Stuttgart, 1987;

-          Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci, 1986;

-          Special Award of the Intrnational Design Centre, Berlin Zachodni, 1986;

-          Nagroda Nordyckiej Rady Ministrów, 1998;

-          Zasłużony dla kultury polskiej, odznaczenie Ministra Kultury, 2005;

-          Nagroda Specjalna Ministra Kultury, 2005;

-          Apeiron Galeria Działań, 2008;

-          Zawsze wierni swojej galerii, Galeria Manhattan, 2012;

-          Museum horizon, Hans Manneby Memorial Fund for Museum Development; Szwecja, 2016;

-          Medal za zasługi dla Międzynarodowego Festiwalu Sztuka ulicy, 2017;

-          Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej, I Nagroda w kategorii Inne za projekt Okno, realizowany we współpracy z Galerią Działań;

-          Srebrny Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis, w dziedzinie sztuki wizulane; 2018.05.11.

Projekty/Akcje autorskie (wybór)

– Wielość rzeczywistości; koncepcja objazdowej wystawy dla Muzeum Józefa Piłsudskiego; 2018 (grant MKiDN; kurator Beata Nessel – Łukasik);

– Panorama; interaktywna instalacja, w ramach Projektu Powiśle – twórcze badanie miasta; IKP UW i Centrum Kopernika, 2018;

– Stoję przed jakąś dziwaczną trąbą…, projekt społeczny; Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, (kurator Beata Nessel-Łukasik; 2017 – 2018; grant MKiDN);

– Muzeum Dzieci Wilanów, rozpoczęcie prac nad koncepcją; (wspólnie z Zygmuntem Kalinowskim); od 2017;

– Okno, Galerią Działań, 2017 (w ramach stypendium MKiDN);

– Moje uniwersytety, realizacja autorskich działań (creative research) w zespole badawczym, UW, 2017;

– Wobec, działanie z publicznością na wystawie Krew. Łączy i dzieli. Polin, 2017;

– Muzeum w drodze, projekt realizowany od 2012 roku, m.in. w Katowicach, Lublinie, Suwałkach, na Litwie, w Senegalu. Finansowany m. in przez Fundację Orange i w ramach stypendium MKiDN;

– Sztuka Akcji, udział w wystawie Z mojego okna widać wszystkie kopce, Bunkier Sztuki, Kraków 2016;

– Poezja jest na ulicy, BWA Katowice, 2016;

– Bezdomne książki, kampus UW, 2016;

– Muzeum w drodze; Noc Muzeów, Orońsko, 2016;

-–Projektowanie sytuacji twórczych; warsztaty dla studentów Wydziału Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie; 2014;

– Doświadczenie jako przestrzeń wspólna warsztaty dla zespołu Ośrodka Brama Grodzka, Teatr NN w Lublinie, 2014;

– Sztuka spotkania, warsztaty inspirowane wystawą Elemental w Havvremagasinet, Boden (Szwecja), 2013;

– Okupuj sztukę, działanie w przestrzeni publicznej; BWA Katowice, 2013;

– Sytuacje z publicznością na wystawie Sytuacje poznawcze/Cognitive Situations, CSW ZU, 2012;

– Przewodnik po Manhattanie ciąg dalszy, Galeria Manhattan, Łódź, 2011;

– Dotyk miejsca autorskie video pokazywane w ramach Projekt Próżna, 2010;

– Warsztaty z cyklu Obecność Galerii Działań w szkołach; organizator Galeria Działań, Warszawa, 1998 –2018;

– Zapomniałem zabrać aparat, działania w ramach projektu Grupy Okołofotograficznej Wspólna przestrzeń, Kraków, 2008;

– Międzynarodowy Dzień Ziemi, warsztaty ekologiczne z publicznością na Polu Mokotowskim, 1996-2017;

– Tu i tam, Raciborski Festiwal Sztuki Ciało, Duch, Miasto, Racibórz, 2007;

– To i tamto, na zaproszenie Nordyckiego Stowarzyszenia Nauczycieli Sztuki, Skagen, Dania, 2003;

– Here 1, Roda Sten,Goteborg, 2002;

– Here 2, Nordiska Akkvarellmuseet, Skarhman, 2002;

– Przewodnik po Pradze, we współpracy z Fundacją Otwarte Drzwi i festiwalem Sztuka ulicy; Warszawa 2002;

– Zmiana gramatyki. Samara, Rosja 2012;

– Czy mnie słyszysz?, kurator międzynarodowych warsztatów towarzyszących Warszawskiej Jesieni – Północ 98,1998;

– Księga rzeczy, Galeria Manhattan, Łódź, 1997;

– Próba zamknięcia świata w pudełku, Galeria Manhattan, Łódź, 1996;

– Przewodnik po Manhattanie, Galeria Manhattan, Łódź, 1995/6;

– Cztery obrazy, Austria, 1995;

– Stąd – tam; stamtąd – tutaj, Minneapolis, USA 1995;

– Drzewo, Szkocja, Polska, 1993-94;

– Shaman Summer, Kemi, Finlandia,1993;

– Obrazy malaowane przez rzeki, we współpracy CECA/ ICOM, Francja 1992;

– Sztuka Akcji dla/z Dziećmi (międzynarodowy projekt, 1983—86);

– Moja książka III Ogród Jordanowski, Warszawa 1983 – 85;

– Festiwal Światła, Galeria Dziekanka; 1983.

Projekty zrealizowane w ramach Laboratorium Edukacji Twórczej we współpracy z Marią Parczewską (wybór)

– Proza miasta; 2015, współkurator i realizacja autorskiego projektu Dom, do którego powracamy; dotacja MKiDN, 2015;

– Porozmawiaj ze mną o sztuce i życiu; 2014, współkurator i realizacja projektu Mów moim językiem; dotacja MKiDN;

– Sztuka w ruchu, artystyczny projekt w przestrzeni publicznej; Warszawa 2013, współkurator; realizacja autorska Muzeum w drodze, kompozycja# 3; dotacja MKiDN;

– Miasteczko dobrej energii, dotacja MKiDN, 2012;

– Muzeum bez ścian (projekt w przestrzeni publicznej), dotacja MKiDN, 2011;

–Muzeum otwarte – antropologia codzienności, polsko-niemiecki projekt, współkurator 2011/2012;

– Laboratorium Animacji Muzealnej (roczny projekt dla muzealników), dotacja MKiDN, 2010;

– Dom kultury jako rzeźba społeczna (roczny projekt dla animatorów kultury), dotacja MKiDN, 2010;

– Projektowanie sytuacji twórczych, warsztaty dla młodych animatorów kultury, we współpracy z IKP UW, od 1996;

– Muzeum dobrych relacji; warsztaty dla muzealników we współpracy z Mazowieckim Centrum Kultury, 2009;

– Translatorium I i II, warsztaty i wykłady w ramach konferencji Edukacja a nowoczesne muzeum, Muzeum Narodowe w Krakowie; 2009;

– Wizje i rewizje w kulturze lokalnej, cykl warsztatów dla animatorów kultury, Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury, Białystok, 2009;

– Partycypacja – muzealna instrukcja obsługi (3 częściowy projekt dla muzealników), Łucznica, Warszawa, 20 muzeów w Polsce, 2008, dotacja MKiDN;

– Sztuka muzeum; prezentacje dla studentów Studiów Kuratorskich UJ, Kraków 2008;

– Dotyk pamięci – pamięć dotyku, Boskovice, Czechy, 2004;

– Dom, moje centrum świata, w ramach grantu UE Leonardo da Vinci, Animus, Supraśl, 2002 – 2004;

– Porozmawiaj ze mną o mnie, o sztuce i innych ważnych sprawach po polsku, szwedzku i fińsku (Polska, Finlandia, Szwecja, Grant UE Kultura 2000), Polska, Szwecja, Finlandia, 2002-2003;

– Blue Words, Samara,Rosja, 2002;

– Art Mediator, we współpracy z Fundacją Batorego, Samara, 2001;

– Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu, we współpracy z CECA/ICOM, Rzym 1998;

– Był sobie dom kultury, ogólnopolskie warsztaty dla pracowników domów kultury, we współpracy z Ministerstwem Kultury,1999 – 2000;

– Inne muzeum (ogólnopolskie i międzynarodowe warsztaty dla muzealników, we współpracy z Ministerstwem Kultury), 1992- 2002;

– 4 x Pieróg, międzynarodowy projekt ze społecznością Pieroga koło Siedlec; cz. I Władza dla wyobraźni, cz. II  Działaj lokalnie – myśl globalnie, cz. III Dom, cz. IV 4 x Pieróg, 1990 – 1993.

Ważniejsze prezentacje/wykłady

– Muzeum w drodze i Zaprojektuj swoją manifestację; Niekongres Animatorów   Kultury, Lubiąż, 2016;

– NieKongres Animatorów Kultury udział w panelu plenarnym, Warszawa; 2014;

–  Konferencja Edukacja u bram – wykład i warsztaty, na zaproszenie Goethe Institut i MCKiS, Łódź, 2013;

– Centrum Sztuki Dziecka w ramach Międzynarodowych Warsztatów Niepokoju  Twórczego, Poznań; 2013

– Utracone historie, warsztaty inspirowane wystawą,  BWA, Nowy Sącz, 2011;

– O co dzisiaj powinien pytać animator kultury, I Giełda Programów Edukacji Kulturalnej,  2010;

– O co dzisiaj warto pytać, Galeria Sztuki Współczesnej, Nowy Sącz, 2010;

– Biały sześcian – dekonstrukcja, Podyplomowe Studia Kuratorskie, UJ, 2009;

– The Art of Encounter; konferencja Social Role of Museums, Tbilisi 2009;

– Muzeum jak rzeźba społeczna, Konferencja Muzeum XXI wieku teoria praxis, Gniezno, 2009;

– O co dzisiaj warto pytać? sesja Sztuka dla dziecka jako forma komunikacji społecznej, Poznań, 2009;

– The Art of Encounter wykład i warsztaty na międzynarodowej konferencji zorganizowanej przez Culture Power Station, Kemi, Finlandia, 2008;

– O co dzisiaj warto pytać? Kongres Edukacji Kulturalnej, Warszawa, 2008;

– Sztuka muzeum wykład na międzynarodowej konferencji W stronę   nowoczesnego   muzeum; Warszawa 2008;

– Sztuka to...wykład dla słuchaczy Akademii Twórczego Nauczyciela, Galeria Działań;

– Nowe przestrzenie dla aktywności, wykład na sesji Muzeum Etnograficzne w XXI wieku – tradycja, nowoczesność, zmiana. Muzeum Etnograficzne w Warszawie, 2008;

– Od białego sześcianu do partycypacji, wykład na seminarium Muzeum wobec wyzwań - muzeum jako wyzwanie zorganizowanym przez Małopolski Instytut Kultury, Kraków, 2008;

– The Art of Encounter, Kassel, Dokumenta 12, 2007;

– The Art of Encounter;  IMMA, Dublin, 2006;

–The Art of Encounter, The Passion Seminar, Helsinki 2005;

–Story telling in museum contexts. Innovative pedagogies to enhance personnel competence, Turyn, 2005;

–B.Here. Engage International Conference, New Castle, 2002;

–Europejska konferencja ICOM, Kolonia, 1996 oraz Wiedeń, 1996;

–Środkowoeuropejskie Forum Kultury, Sejny, 1993

–Europejskie Konferencje INSEA, Sztokholm 1990, Helsinki 1992, Lisbona 1994;

–The World INSEA Congress, Hamburg, 1987.

Książki

– Muzeum jako rzeźba społeczna (współautor Maria Parczewska), CSW Warszawa 2012;

– Sztuka współczesna - instrukcja obsługi, CSW Warszawa 2007 i 2009 (NCK) (współautor Maria Parczewska);

– Biały sześcian, CSW Warszawa, 2008 (współautor Maria Parczewska);

– Dom, moje centrum świata. Relacja z relacji (współautorstwo), Warszawa, 2005;

– Projektowanie sytuacji twórczych (współautor Maria Parczewska), Warszawa, 2005;

– Drugacen Muzej, Ljubljana, 2003;

– Porozmawiaj ze mną o mnie, sztuce i o innych ważnych sprawach po polsku, szwedzku i fińsku (współautor), Warszawa, Helsinki, Sztokholm, 2003;

– Inne muzeum, Warszawa, 1996;

– Tutaj jestem, Warszawa, 1994.

Publikacje (wybór)

– Kształtują nas małe spotkania (rozmowa Łukasza Czapskiego) w: Mistrz i uczeń, Warszawa, 2017;

– Radość tworzenia w: Do śmiechu, Poznań, 2016;

– Przyszłość jest teraz w: Sztuka w edukacji, BWA Katowice, 2015;

– I wtedy nazwaliśmy to relacjami, rozmowa Marty Kosińskiej w: Zawód kurator, Poznań, 2014;

– Ludzie to nie tubki z farbami (wywiad) w Edukacja + animacja, NCK Warszawa 2012;

– Dom kultury jako rzeźba społeczna; rozmowa prowadzona przez Paulinę Capałę, w: Kierunek Kultura, MCKIS, Warszawa 2011;

– Nie trzeba być utalentowanym, żeby być twórczym, rozmowa prowadzona przez Jurka Hegmajera, w: Internetowa Gazeta WPEK, 16.02.2012

– Muzeum jako rzeźba społeczna w Widzenie dzieła sztuki, Miejska Galeria Sztuki, Częstochowa, 2010;

– Jestem z..., w Super City Bros, 2010;

– Jak być ze sobą w: Sztuka dla dziecka jako forma komunikacji społecznej, Poznań, 2009;

– Dom kultury jako rzeźba społeczna w Zoom na domy kultury, wyd.”ę”, 2009;

– The Art of Encounter w: Access All Areas, Irish Museum of Modern Art, 2009;

– Nowe przestrzenie dla aktywności w: Etnografia nowa, nr 1/2009;

– Projektowanie sytuacji twórczych w: Wizje i rewizje, WOAK, Białystok, 2009;

– Muzeum nie tylko dla kuratorów: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie z punktu widzenia edukatora; Obieg IX/ 2006;

– Dla. Animacja Kultury, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”; Warszawa, 2005;

–Touch of Memory, Helsinki, 2004;

–Rób książki w: Animacja Czytelnictwa Dziecięcego, Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Płock, 2004;

– Algorytmy twórczości, Komputerworld 45/2004;

– Edukacja kulturalna dorosłych, Warszawa 2004;

– Engage, Londyn,10/200;

–Animacja kultury, Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2002;

–Informatica Museologica 1/2001, Zagrzeb;

–Warsztaty edukacji twórczej, wyd. Europa 2001;

–DADA, Francja, 2000;

–Art in Public Dialogue, Brno, 1999;

–Książka artystyczna jako obiekt, Zielona Góra, 1998;

–Po lekcjach, Kraków1997-9;

–Zwischen Malkurs und interaktivem Computerprogramm, Museumdienst, Kolonia,1996;

–New strategies for communication in museums, ICOM Austrian National Committee,1996;

– Obok edukcji i sztuki, Konteksty 2/1993;

–Miesięcznik trochę inny i, 1990;

–Mój świat, Poznań, 1988-9;

–Wychowanie w przedszkolu, Warszawa, 1986-88;

–Plastyka w szkole, Warszawa 1984 – 89;

–Form and Vision, Helsinki, 1986.

Katalogi (wybór)

– Sztuka w edukacji; BWA w Katowicach, 2015;

– Muzeum w drodze, Galeria Działań, Warszawa, 2012;

– Dzień ziemi (dokumentacja autorskich działań), 1996 – 2010;

– Home.My Centr of The World; THEpUBLIC, Anglia 2005;

– Biały sześcian, CSW, 2009;

– Księga rzeczy, Łódź, 1997;

– Próba zamknięcia świata w pudełku, Łódź, 1996;

– Przewodnik po Manhattanie, Łódź, 1995/6;

– Sztuka Akcji dla/z dziećmi, Warszawa 1983.

– pARTner, BWA we Wrocławiu, 1984;

– pARTner BWA w Łodzi, 1985;

– Sztuka Akcji dla/z dziećmi; BWA w Łodzi, 1985;

– pARTner, BWA w Toruniu, 1985;

– Sztuka Akcji dla/z dziećmi,Sokołowski Ośrodek Kultury, Sokołów Podlaski, 1996;

– pARTner, Instytut Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie, 1987;

– pARTner, Ogólnopolski Ośrodek Sztuki dla Dzieci i Młodzieży w Poznaniu, 1989.

O twórczości

– Janina Florczykiewicz: Teoretyczne i praktyczne aspekty edukacji plastycznej w Polsce w XX i XXiwieku; Warszawa 2018;

– Rozmowa Dariusza Bugalskiego (Klub Radiowej Trójki) 25.06.18; PR, pr III.

– Janina Florczykiewicz: Implementacje teoretycznych założeń wychowania estetycznego
w pozainstytucjonalnej edukacji plastycznej w latach 80. XX wieku na przykładzie działalności grupy pARTner w: Kultura i Wychowanie nr 12/2017;

– Łukasz Białkowski: Gra z wewnętrzną konwencją. Uwagi o strategiach partycypacyjnych w CSW Zamek Ujazdowski w kontekście działalności Laboratorium Edukacji Twórczej w latach 1990 – 2016 w: Krytyka instytucjonalna wobec transformacji (red. P. Brożyński, CSW Kronika-Galeria Labirynt, Bytom-Lublin 2016, s. 127-141);

– I wtedy nazwaliśmy to relacjami. Z Marią Parczewską i Januszem Byszewskim rozmawia Marta Kosińska; w: Zawód: kurator, Galeria Miejska Arsenał, Poznań, 2014;

– Kształtują nas małe spotkania, rozmowa z Łukaszem Czapskim w: Mistrz i uczeń; Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, Warszawa, 2013;

– Manual, Bunkier Sztuki, Kraków, 2010;

– Muzea sztuki współczesnej jako centra animacji, Grzegorz Dziamski w: Sztuka dla dziecka jako forma komunikacji społecznej; Centrum Sztuki Dziecka, Poznań 2009;

– Katarzyna Barańska: Dom – droga do Supraśla w: Konteksty 1/2006;

– Zmienić gramatykę, rozmowa z Klarą Kopcińską, w: Tytuł roboczy 9/2006, Warszawa.

Prace magisterskie i doktorskie o działalności J.B (wybór)

– Weronika Plinska,Uniwersytet Warszawski, IKP, praca doktorska, IKP, 2016;

– Olga Mieleszczuk: Projektowanie Sytuacji Twórczych na przykładzie działań Laboratorium Edukacji Twórczej; Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego, 2014;

– Marta Pankowska: Community arts; Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Wydział sztuki, 2011;

– Magdalena Pilawska-Miksa: Inne Muzeum. Inna Galeria, Uniwersytet Jagielloński, Wydział historyczny; 2009;

– Teresa Nowak: Działania i poglądy na edukację Janusza Byszewskiego; Uniwersytet

    w Toruniu, Wydział Sztuk Pięknych, 2007;

– Dariusz Zieliński: Artyści o roli sztuki w terapii osób niepełnosprawnych; Akademia Pedagogiki Specjalnej; Warszawa 2001;

–  Małgorzata Wilkosz: Formy aktywności twórczej a działalność grupy „pARTner”; Wyższa Szkoła Rolniczo – Pedagogiczna, Wydział Humanistyczny w Siedlcach, 1994. 

 

 

 

Przypisy

1 Rozmowa z Januszem Byszewskim zarejestrowana w ramach programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Warszawa 6.05.2014.
2 Tamże.
3 Tamże.
4 Rozmowa z Januszem Byszewskim zarejestrowana w ramach programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Warszawa 6.05.2014.
5 Za: http://1na1.e.org.pl/janusz-byszewski/ [data dostępu: 9.09.2014].
6 Rozmowa z Januszem Byszewskim zarejestrowana w ramach programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Warszawa 6.05.2014.
7 Muzeum jako rzeźba, za: http://kultura.wp.pl/title,Muzeum-jako-rzezba-spoleczna,wid,11850294,wydarzenie.html [data dostępu: 10.09.2014].
8 Za: http://kultura.lublin.eu/wydarzenia,0,26727,Wystawa_edukacyjna_Muzeum_w_drodze_%23_6.html?locale=pl_PL [data dostępu: 10.09.2014].
9 Rozmowa z Januszem Byszewskim zarejestrowana w ramach programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Warszawa 6.05.2014.
10 Tamże.
11 Tamże.
12 Rozmowa z Januszem Byszewskim zarejestrowana w ramach programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Warszawa 6.05.2014.
13 Tamże.