Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Jacek Brzeziński (ur. 1954)

Jacek Brzeziński – aktor Teatru Provisorium, nauczyciel akademicki w Centrum Języka i Kultury Polskiej dla Polonii i Cudzoziemców przy UMCS.

 

Urodził się w 1954 roku w Lublinie. Tu chodził do VIII Liceum Ogólnokształcącego na Podwalu, gdzie należał do koła teatralnego prowadzonego przez polonistkę Elżbietę Żwirkowską. Ona zapoczątkowała jego kontakt z najważniejszymi wówczas polskimi teatrami. Dzięki niej miał możliwość obejrzenia Apocalipsis cum figuris Grotowskiego, Biesów Wajdy, norwidowskich przedstawień Hanuszkiewicza. Bywał też często w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie – wówczas pod dyrekcją Kazimierza Brauna. Również w liceum zaprzyjaźnił się z Januszem Opryńskim – uczniem tej samej szkoły. Po maturze obydwaj rozpoczęli studia polonistyczne na UMCS.
Jacek Brzeziński jako pierwszy wstąpił do założonej w 1971 roku przez starszych kolegów z Wydziału Humanistycznego (Marian Aleksandrowicz, Wiesław Kaczkowski, Jan Twardowski) grupy teatralnej Provisorium. Od tamtego czasu nieprzerwanie do dziś jest jego członkiem. Przede wszystkim aktorem, ale można w nim też widzieć współtwórcę spektakli, albowiem w teatrze alternatywnym przez lata obowiązywała zasada kreacji zbiorowej. Najczęściej więc role budowane były podczas długotrwałych prób-improwizacji. Często też do decyzji poszczególnych wykonawców należało użycie słów – własnych lub zaczerpniętych z literatury, albo wprowadzenie rekwizytu. Zasada „scenopisania” sprawia zatem, że pojęcie „aktor” ma tu specyficzny zakres.
Jacek Brzeziński zagrał we wszystkich przedstawieniach Provisorium, a potem skonsolidowanych sił Provisorium – Kompania Teatr. Były to: Nasza niedziela (1978); Nie nam lecieć na wyspy szczęśliwe (1979); Pusta estrada (1981); Wspomnienia z domu umarłych (1983); Pieśni przeklęte (1984); Dziedzictwo (1987); Ogrody (1989); Z nieba przez świat do samych piekieł (1992); Współczucie (1993); Koniec wieku (1996); Ferdydurke (1998); Sceny z życia Mitteleuropy (2002); Do piachu (2003); Trans-atlantyk (2004); Homo Polonicus (2008); Emigranci (2009); Bracia Karamazow (2011).
Do czasu ostatniej premiery za największe swoje osiągnięcia w teatrze uznaje role w spektaklach Z nieba przez świat do samych piekieł i Ferdydurkeoba spektakle zdobywały Fringe First na Festival Fringe w Edynburgu.
Ostatnie przedstawienie, entuzjastycznie przyjęte przez publiczność i krytykę, było szczególnym sprawdzianem jego umiejętności, bowiem w Braciach Karamazow Jacek Brzeziński stanął na scenie obok tak znakomitych aktorów, jak Adam Woronowicz z warszawskiego Teatru Powszechnego (laureat Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza) i Łukasz Lewandowski, który jest na stałe związany z Teatrem Narodowym w Warszawie. W ocenie większości dotrzymał im kroku. Poświadcza to Jacek Sieradzki, obdarzając kreację Jacka Brzezińskiego oceną „zwycięstwo” i pisząc: „Widzieliście kiedyś Smierdiakowa w srebrnych okularkach intelektualisty, w ciemnym garniturze wbitym na masywne ciało lokaja, cichym tonem miękkiej perswazji referującego plugawe odbicie Karamazowowskich namiętności? W odważnym, mocnym przedstawieniu Janusza Opryńskiego weteran lubelskiego Provisorium bije wielu kolegów w zadowolonych z siebie teatrach – śmiałością skojarzeń, niesamowitością konstruowania patetycznej i marnej jednocześnie osobowości, magnetyzmem ściszonego głosu. Odwagą dobierania z palety nieoczekiwanych barw, które intuicja stapia w niezwykłą całość. Na tym polega kreacja aktorska, określenie zdewaluowane w łatwych ochach i achach młodych komentatorów, a zasługujące na rozważniejsze szafowanie”.

Jacek Sieradzki, Subiektywny spis aktorów teatralnych [edycja dziewiętnasta], portal e-teatr.pl, dostęp: 2012.11.06.

O tym, że stworzył równorzędną kreację świadczą też słowa Joanny Derkaczew: „W centrum rozważań każda z postaci stawia sobie jedno pytanie: «Czy jest Bóg, czy go nie ma?», ale to pytanie inaczej brzmi w ustach łagodnego Aloszy (Marek Żerański), porywczego Mitii (Mariusz Pogonowski), zdystansowanego Iwana (Łukasz Lewandowski), cynicznego Smierdiakowa (Jacek Brzeziński), a jeszcze inaczej zadane przez Fiodora (Adam Woronowicz)”.

Joanna Derkaczew, Bracia Karamazow Teatru Provisorium: O Bogu? Poważnie?, „Gazeta Wyborcza” 2011.08.13 [online], aktualizacja: 2011.08.16, dostęp: 2012.08.29.

Oprócz stałego uczestnictwa w działaniach macierzystego zespołu, podejmuje się też zadań aktorskich w innych przedsięwzięciach teatralnych. Występował w spektaklach zrealizowanych przez Fundację Kresy 2000 (Klątwa, Drzewo 2008–2010). Uczestniczył też w polsko-norweskim projekcie teatralnym, którego efektem stał się spektakl Głód Knuta Hamsuna. Do przedstawienia zostali zaangażowani artyści z trzech zespołów stowarzyszonych pod szyldem Teatru Centralnego: Łukasz Witt-Michałowski, szef Sceny Prapremier InVitro, Ryszard Kalinowski wraz z tancerzami Lubelskiego Teatru Tańca, oraz Jacek Brzeziński z Provisorium – Kompania Teatr. Gra on w nim „starego, wpółgłuchego pisarza, wykrzykuje irytującym tonem bezradne oskarżenia świata, z którym radykalnie i od dawna się rozminął. Boleśnie świadomy rozgrywających się wokół wydarzeń, błyska celnymi sentencjami. To postać niejednoznaczna, przypadkowo zamieszana w brudne interesy faszystowskiej propagandy. Hamsun Brzezińskiego dołącza do sporej już galerii tak ulubionych przez Witt-Michałowskiego ludzi boleśnie skomplikowanych, zbyt często wybierających tę niewłaściwą stronę”.

Grzegorz Kondrasiuk, Głód Knuta Hamsuna – premiera, „Gazeta Wyborcza. Lublin” 2010.06.06.

Od 1977 roku Jacek Brzeziński pracuje jako nauczyciel akademicki w Centrum Kultury i Języka Polskiego dla Polonii i Cudzoziemców UMCS, gdzie nie tylko uczy języka, ale także prowadzi z nimi Teatr Ponad Granicami. Efektem tych działań były spektakle Historia o chwalebnym zmartwychwstaniu Pańskim, Dziady cz. II Adama Mickiewicza, Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego, Młoda śmierć Grzegorza Nawrockiego, Brat naszego Boga Karola Wojtyły.
Jest laureatem licznych nagród, ale największe znaczenie dla niego mają: Nagroda Prezydenta Miasta Lublin, nagrody Fringe First w Edynburgu, Grand Prix Festiwalu Teatralnego „Klasyka Polska”, oraz Nagroda Specjalna Ministra Kultury i Sztuki z 2010 roku.

Recenzje
Jacek Wakar, Ofiarowanie, „Przekrój” 2011, nr 25.
Łukasz Drewniak, Przeklęta symetria, „Dziennik. Gazeta Prawna” dodatek „Kultura” 2010, nr 117.
Grzegorz Kondrasiuk, Głód Knuta Hamsuna – premiera, „Gazeta Wyborcza. Lublin” 2010.06.06.
Ewa Partyga, Tańczący z demonami, „Teatr” 2010, nr 12.
Andrzej Z. Kowalczyk, Fascynująca zbiorowa kreacja, „Kurier Lubelski” 2010.06.06.

 

Opracowała Magdalena Jankowska
Redakcja: Monika Śliwińska
 

Zdjęcia

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe