Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Hotel Europa w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Krakowskie Przedmieście 29.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Hotel Europa usytuowany jest w śródmieściu Lublina przy ulicy Krakowskie Przedmieście 29. Budowla znajduje się w zwartym kwartale zabudowy ograniczonej ulicami: Krakowskie Przedmieście, Staszica, Radziwiłłowska i plac Litewski. Budynek frontem skierowany jest na południe.

Funkcje

Pierwotnie nieruchomość znajdująca się przy Krakowskim Przedmieściu 29 była hotelem z restauracją i cukiernią. Obecnie w budynku jest hotel, restauracja oraz sklepy. Początkowa nazwa obiektu to Hotel Europejski.

Kalendarium

Do poł. XIX wieku – działka, na której obecnie znajduje się hotel Europa była dwoma parcelami wchodzącymi w skład ogrodu należącego do pałacu Czartoryskich oraz własnością Antoniego Kobylińskiego;
1864 – zakup działek przez Franciszka Chobrzyńskiego i budowa jednopiętrowej oficyny;
1865–1867 – budowa obecnego hotelu Europa;
1868 – własność Romana Okulicza Kozaryna;
1885 – własność Władysława Okulicza Kozaryna;
1887 – własność Jana i Wiktorii Michelisów;
1918 – 3/4 nieruchomości w spadku po Janie Michelisie otrzymuje Lubelskie Towarzystwo Dobroczynności, zaś 1/4 Zofia z Jastków Michelisowa;
1918–1939 – siedziba hotelu z restauracją, kawiarni, zakładu fotograficznego, fryzjerskiego, apteki, biura „Orbis” oraz kilku sklepów;
1944 – odbudowa narożnika budynku uszkodzonego podczas działań wojennych;
1949 – remont nieruchomości;
1954 – remont restauracji;
1971 – wpis do rejestru zabytków.

Historia budynku

Hotel Europa obecnie znajduje się na dwóch działkach, które do połowy XIX wieku wchodziły w skład ogrodu przynależnego do pałacu Czartoryskich. Przed 1864 rokiem obie parcele wraz ze znajdującym się tu dworkiem oraz ruinami spalonej łazienki należały do Antoniego Kobylińskiego. W tym samym roku zakupił je Franciszek Chobrzyński, który wystawił na nich jednopiętrową, murowaną oficynę. W 1865 roku przystąpił do budowy Hotelu Europa według projektu Ludwika Szamoty – budowniczego gubernialnego. Jego budowę zakończono w 1867 roku. Początkowo budynek był nazwany Hotelem Europejskim. Obiekt ten zamknął narożnik ulicy Krakowskie Przedmieście i wschodniej pierzei placu Litewskiego. Budynek był skromną repliką warszawskiego Hotelu Europejskiego, jednakże w Lublinie należał do jednych z bardziej reprezentacyjnych gmachów użyteczności publicznej. W chwili budowy oprócz hotelu znajdowała się w nim również restauracja oraz cukiernia. W 1868 roku hotel stał się własnością Romana Okulicza Kozaryna, a w 1885 roku należał do jego syna, Władysława. W 1887 roku budynek zakupili Jan i Wiktoria Michelisowie. W 1918 roku na mocy testamentu Jana Michelisa 3/4 nieruchomości otrzymało w spadku Lubelskie Towarzystwo Dobroczynności, a 1/4 wdowa po Janie – Zofia z Jastków Michelisowa. W okresie międzywojennym obiekt nadal pełnił funkcję hotelu z restauracją i kawiarnią. Ponadto znajdował się w nim zakład fotograficzny, fryzjerski, apteka, siedziba biura „Orbis” oraz kilka sklepów. W tym czasie przeznaczono także kilka pomieszczeń na parterze na cele handlowe, dlatego część okien w elewacji od ulicy Krakowskie Przedmieście przekształcono na witryny sklepowe. Podczas II wojny światowej częściowemu zniszczeniu uległ narożnik budynku, zaś oficyna w podwórzu została całkowicie zburzona. W 1944 roku rozpoczęto remont i odbudowę narożnika uszkodzonego podczas działań wojennych. W 1949 roku przeprowadzono remont budynku. W 1954 roku włączono sień przejazdową do wnętrza budynku, a także przeprowadzono remont restauracji. W 1971 roku nieruchomość została wpisana do rejestru zabytków.

Architekt

Ludwik Szamota

Styl

Elewacja frontowa jest w stylu eklektycznym, zaś dekoracja architektoniczna znajdująca się we wnętrzu ma przewagę form klasycystycznych

Opis budynku

Budynek jest zbudowany na planie nieregularnym, zbliżonym kształtem do podkowy, która tworzy korpus główny i dwie oficyny przylegające od strony północnej
Fasada jest niesymetryczna, o trzech kondygnacjach i posiada półokrągłe naroża. Parter budynku jest boniowany, a od górnej kondygnacji oddziela go cokół zdobiony płycinami i kołami. Naroża oraz wejście główne obejmują zryzalitowane pilastry. Trzony pilastrów dekorowane są głowami w medalionach. Okna drugiej kondygnacji umieszczone są w szerokich, profilowanych opaskach i flankowane pseudopilastrami wspierającymi trójkątny gzyms nadokienny. Nad wejściem głównym i bocznym znajdują się balkony z metalowymi balustradami zdobionymi dekoracją o motywach roślinnych. Okna na trzeciej kondygnacji umieszczone są również w szerokich, profilowanych opaskach, z parapetami wspartymi na konsolach. Elewację wieńczy wyładowany, uskokowy gzyms koronujący podcięty fryzem konsolowym. Czoła konsolek zdobione są lwimi głowami, a pomiędzy nimi znajdują się dwa fryzy: jeden kostkowy, a drugi z wolich oczek. Poniżej są umieszczone płyciny z dekoracją roślinną. Ponad krawędzią połaci dachu, nad wejściem jest mur attykowy zwieńczony wazonami. W południowo-zachodnim narożu znajduje się belweder, który poprzedzono analogicznym murem attykowym. Ściany belwederu posiadają biforialne okna, flankowane pilastrami, zwieńczone wyładowanym gzymsem i podcięte fryzem konsolkowym.
Elewacja od strony zachodniej ma trzy kondygnacje, jest symetryczna i dziewięcioosiowa. Na poszczególnych kondygnacjach umieszczono dekorację architektoniczną podobną do elewacji frontowej. Jedyna różnica, która wyróżnia tą elewację od fasady to brak balkonów i mniejsze okna znajdujące się na parterze. Ponadto płyciny cokołu oddzielającego parter od pierwszego piętra dodatkowo są dekorowane głowami w medalionach.
Elewacja tylna oraz oficyn jest trójkondygnacyjna, niesymetryczna i pozbawiona dekoracji architektonicznej. Całość zwieńczona jest szerokim okapem wspartym na dekoracyjnie opracowanych kroksztynach.   

Wnętrze

Układ wnętrz jest dwu- i trzytraktowy. Pomiędzy traktami znajduje się korytarz i przelotowa sień. Hall i klatka schodowa sklepione są spłaszczoną kolebką. Z kolei w przejazdowej sieni strop jest wsparty na impostach zdobionych sznurami wolich oczek oraz perełek. W pozostałych pomieszczeniach stropy są płaskie. Na półpiętrach klatki schodowej znajdują się medaliony z głowami.
Wschodnia oficyna ma układ wnętrza jednotraktowy, zaś w zaokrąglonym narożniku znajduje się belweder.

 

 

Opracowała Anna Rola

Literatura

Archiwum Państwowe w Lublinie, Akta miasta Lublina 1874–1915, sygn. 7076, 7078, 7079.
Derecki M., Na gastronomicznym szlaku, „Gazeta Wyborcza” 1992, nr 49, s. 4.
Gędek M., Co będzie z Europą? Historia jednego hotelu, „Gazeta w Lublinie” 1994, nr 250, s. 5.
Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie, sygn. 164.
Majewski K., Hotel Europa, [w:] Studium do planu szczegółowego śródmieścia Lublina, Lublin 1969, s. 454–455.
Michalska G., Ulica Krakowskie Przedmieście 29. Hotel Europa. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, Lublin 1993, sygn. 4703.
Wyszkowski M., Hotel Europejski (Gawędy o starym Lublinie), „Dziennik Lubelski” 1994, nr 222, s. 8–9.
Zieliński W.K., Monografia Lublina, t. 2, cz. 1, Warszawa 1886, s. 211.
Żywicki J., Hotel Europejski, „Gazeta Wyborcza” 2007, nr 141, s. 5.

Powiązane wydarzenia

Zdjęcia

Słowa kluczowe