Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Historia Radia w Lublinie

 

18 kwietnia 1926 roku została nadana w Warszawie pierwsza audycja Polskiego Radia. Plan radiofonizacji objął całą mapę Polski, wyłączając z niej jednak Lublin. Dzisiejsze Radio Lublin S.A. miało do przejścia długą drogę...

Spis treści

[RozwińZwiń]

Starania o rozgłośnię

 

Pierwsze spotkanie Lublina z Radiem miało miejsce w roku 1918. Wówczas to Wojsko Polskie przejęło z rąk Austriaków polową stację radiotelegraficzną. Po zainstalowaniu aparatury w gmachu byłego Rządu Gubernialnego, służyła ona do 1919 roku usprawnieniu łączności wojskowej.

Od lat dwudziestych XX wieku zaczęli pojawiać się w Polsce pasjonaci radia, którzy własną pomysłowością i własnym sumptem budowali prymitywne urządzenia do odbioru fal elektromagnetycznych. W roku 1924 rozporządzenie ministra przemysłu i handlu II Rzeczpospolitej umożliwiło legalne użytkowanie tzw. „radiostacji odbiorczej”. Jednym z pierwszych, którzy wystąpili o taką koncesję, był mieszkający w Lublinie Stanisław Gajerski. To właśnie on – jeszcze przed narodzinami Polskiego Radia- uruchomił prywatną radiostację o zasięgu od 200 do 1500 metrów.

 

Fiasko wielkiego planu


W datowanym na 9 kwietnia 1927 roku numerze „Tygodnika Ilustrowanego”, został opublikowany „Wielki plan rozbudowy sieci radiofonicznej w Polsce”. Lublin został w nim przedstawiony jako jeden z 12 ośrodków nadawczych w Polsce. Wkrótce jednak władze wycofały się z tej decyzji motywując ją niewielkim znaczeniem strategicznym przyszłej rozgłośni lubelskiej. Centralne (wówczas!) położenie Lublina na mapie Polski eliminowało jego przydatność jako ośrodka radiowego z rywalizacji w eterze z propagandową radiofonią sowiecką i niemiecką. Lublin spadł więc na ostatnie miejsca krajowych statystyk radiofonicznych tak pod względem gęstości sieci radiofonicznej jak i ilości posiadaczy odbiorników radiowych.

Lublin jednak nie chciał poddać się biernie dyskryminacji na falach eteru. Jednym z orędowników idei budowy rozgłośni Polskiego Radia w Lublinie był prof. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Witold Krzyżanowski. Przekonywał on lubelskich radnych o konieczności wyposażenia 120 tysięcznego wówczas miasta - ośrodka akademickiego, grodu o bogatej tradycji kulturalnej i historycznej, w nadawczą stację radiową. Jednak ani zabiegi Rady Miejskiej ani interwencje władz miasta u Dyrekcji Naczelnej Polskiego Radia w Warszawie nie odniosły oczekiwanego skutku, zaś ich kontynuację uniemożliwił wybuch wojny.

Lublin radiowy


Pierwsza stacja radiowa powstała tutaj dopiero po II wojnie światowej. W 1944 roku na bocznicy kolejowej uruchomiono radiostację wagonową "Pszczółka" jako namiastkę „Radia Warszawa”. To właśnie z tej rozgłośni wywodzi się publiczne radio w Lublinie, które obecnie zajmuje obszerny gmach przy ul. Obrońców Pokoju.

Dzieje lubelskiej radiofonii dowodzą, iż radio to coś więcej niż tylko rozrywka i informacja. W jego dynamicznej historii wyróżniają się heroiczne epizody Radia Majdanek czy Radia Solidarność, ale i etapy żmudnych transformacji. Lublin bywał dotknięty antenową ciszą (do 1957), przeżywał rozwój lokalowy i programowy swojej rozgłośni (do 1981), czekał na unormowanie działalności radia w czasach przemian ustrojowych (do 1994). Okres  wolności w eterze sprzyjał powstawaniu komercyjnych rozgłośni, które jednak czesto szybko kończyły swój antenowy żywot. Radio stało się więc niespodziewanie istotnym składnikiem i wyznacznikiem kultury Lublina. Ale także nośnikiem jego Pamięci. Jego najwybitniejsi twórcy zachowali i oddali w swoich audycjach niepowtarzalną atmosferę i historię swojego miasta.

Lubelska telewizja


Początki telewizji lubelskiej są nierozerwalnie związane z lubelską rozgłośnią radiową, gdzie w 1979 roku powstała redakcja telewizyjna, zaś pierwsze stałe korespondencje filmowe z Lublina pojawiły się w dzienniku telewizyjnym już w roku 1960. Po raz pierwszy Telewizja Lublin zagościła na antenie II Programu Telewizji Polskiej 1 kwietnia 1982 roku w ramach Telewizyjnego Kuriera Warszawskiego.

Literatura


Fornal S., Anteny nad Bystrzycą, Lublin 1997

 

 
Opracowała Dominika Jakubiak