Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Gustaw Landau-Gutenteger (1870–1917)

Gustaw Landau-Gutenteger (1870–1917) – architekt miasta Łodzi. Dla Lublina zaprojektował gmach Kasy Przemysłowców Lubelskich na rogu ulicy Kołłątaja i Krakowskiego Przedmieścia – dzisiejszy hotel Lublinianka.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Życiorys

Gustaw Landau-Gutenteger urodził się w 1862 roku, w kupieckiej rodzinie Adolfa i Józefy z Lewich, zamieszkałej w Częstochowie. W 1888 roku ukończył studia na Wydziale Architektury Instytutu Budowy Dróg i Mostów w Petersburgu i zamieszkał w Łodzi. Otworzył tam własne biuro architektoniczne przy ulicy Piotrkowskiej 128. Interesował się polską sztuką kowalską oraz scenografią, jego autorstwa była m.in. scenografia do Nory H. Ibsena podczas występów Stanisławy Wysockiej w Łodzi w 1910 roku. Ożenił się z Magdaleną Oderfeld, z którą miał czterech synów. Zmarł w 1924 roku w Berlinie.

Charakterystyka twórczości

Gustaw Landau-Gutenteger projektował głównie budynki użyteczności publicznej, utrzymane w stylu eklektycznym. Nawiązywał zarówno do renesansowej, jak i barokowej stylistyki. Po 1901 roku wprowadzał w swoich budowlach elementy secesyjne. Zaprojektował także jeden z pierwszych betonowych budynków w Polsce, o podkreślonych cechach konstrukcyjnych.

Kalendarium

1888 – projekt gmachu Towarzystwa Ubezpieczeń „Rosja” w Warszawie;
1894 – projekt gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie;
1894 – projekt willi Gustawa Schreera przy ulicy Narutowicza w Łodzi;
1895 – projekt synagogi Reicherów w Łodzi;
1896 – projekt kamienicy mieszkalnej przy ulicy Narutowicza 32 w Łodzi;
1898–1903 – projekt kamienic przy ulicy Piotrkowskiej 31, 37, 43, 82 , 99, 120, 128, 153, 211, 260 w Łodzi;
1899 – projekt synagogi Ezras Izrael w Łodzi;
1899–1900 – projekt gmachu Kasy Przemysłowców Lubelskich w Lublinie;
1902 – projekt kamienicy przy alei Kościuszki 93 w Łodzi;
1902 – projekt domu bankowego firmy „Wilhelm Landau” przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi;
1902 – projekt budynku przy ulicy Wólczańskiej 5 w Łodzi;
1903 – projekt pałacyku przemysłowca Kindermana przy ulicy Wólczańskiej 31/33 w Łodzi;
1907 – projekt Szkoły Zgromadzenia Kupców w Łodzi;
1910 – projekt kamienicy przy ulicy Narutowicza 34 w Łodzi.

Najważniejsze projekty i realizacje

Pierwszym, jeszcze studenckim projektem architektonicznym Gustawa Landau-Gutentegera był gmach Towarzystwa Ubezpieczeń „Rosja” w Warszawie (ok. 1888), projekt zajął I miejsce na konkursie architektonicznym. Innym projektem warszawskim był gmach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych (1894). Dla Łodzi natomiast architekt zaprojektował wiele budynków mieszkalnych, m.in. w latach 1898–1903 kamienice mieszczańskie przy ulicy Piotrkowskiej 31, 37, 43, 82 , 99, 120, 128, 153, 211, 260, przy alei Kościuszki 93 w 1902 roku, przy ulicy Narutowicza 32 w 1896 roku oraz przy ulicy Narutowicza 34 w 1910 roku. Zaprojektował również willę Gustawa Schreera przy ulicy Narutowicza (1894), budynek przy ulicy Wólczańskiej 5 (1902, z secesyjną salą tańca), budynek domu bankowego firmy „Wilhelm Landau” przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi (1902), pałacyk przemysłowca Kindermana przy ulicy Wólczańskiej 31/33 (1903). Architekt zaprojektował także kilka synagog w Łodzi, m.in. synagogę Reicherów (1895) oraz synagogę Ezras Izrael (1899). Warto również wymienić projekt Szkoły Zgromadzenia Kupców w Łodzi z 1907 roku, jeden z pierwszych betonowych budynków w Polsce łączący elementy secesyjne z konstruktywizmem.

Projekty i realizacje w Lublinie

Dla Lublina Gustaw Landau-Gutenteger zaprojektował gmach Kasy Przemysłowców Lubelskich, dzisiejszy hotel Lublinianka, na rogu ulicy Kołłątaja i Krakowskiego Przedmieścia. Budowano go w latach 1899–1900, w stylu eklektycznym, z barokową kopułą i klasycystycznym portykiem. Toskańskie kolumny na cokołach podtrzymują belkowanie z tarasem. Zaokrąglony narożnik zdobi portal. Parter jest rustykowany, a pierwsze i drugie piętro w narożniku i nad balkonem ujęto w wielki porządek półkolumnami jońskimi.

 

Opracowała Katarzyna Puczyńska
Uzupełnienia: Joanna Zętar

 

Literatura

Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, Budynek przy ul. Krakowskie Przedmieście 56/Kołątaja 1, opr. E. Bartkiewicz, Z. Pastuszak, sygn. 1495, Lublin 1989.
Gawarecki H., Gawdzik C., Ulicami Lublina, Lublin 1976.
Gawarecki H., Lublin i okolice: przewodnik, Warszawa 1980.
Kondek W., Rynkowski A., Ulica Piotrowska, Łódź 1969.
Lameński L., Życie artystyczne Lublina 1901–2001, materiały z sesji, 21–22 września 2001, Lublin 2001.
Lipiec W., Landau-Gutenteger Gustaw, [w:] PSB, t. XVII, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1971.
Majewski K., Gmach dawnej Kasy Przemysłowców Lubelskich, [w:] Studia do planu szczegółowego Śródmieścia Lublina, Lublin.
Olszewski A.K., Nowa forma w architekturze polskiej 1900–1925, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967.
Popławska J., Architektura Łodzi ok. 1900 r., [w:] Sztuka ok. 1900. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa 1969.
Wallis M., Secesja, Warszawa 1967.
Wiercińska J., Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860–1914, Wrocław–Warszawa–Kraków 1969.
Żywicki J., Urzędnicy: Architekci, Budowniczowie, Inżynierowie cywilni... Ludzie architektury i budownictwa w województwie lubelskim oraz guberni lubelskiej w Królestwie Polskim w latach 1815–1915, Lublin 2010.

Powiązane artykuły

Powiązane wydarzenia

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe