Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Gmach dawnej Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Lubelskich (ob. hotel Lublinianka) w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Krakowskie Przedmieście 56.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Budynek ten znajduje się przy ul. Krakowskie Przedmieście 56. Jest usytuowany na rogu Krakowskiego Przedmieścia i ulicy Hugona Kołłątaja.

Funkcje

Pierwotnie budynek był gmachem Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Lubelskich. Po wojnie był siedzibą hotelu Lublinianka, zaś obecnie mieści się w nim czterogwiazdkowy Grand Hotel.

Kalendarium

1846 – własność Antoniego Wieniawskiego;
1859 – własność Karola Hincza;
1860 – własność Antoniego Karwowskiego;
1862 – własność Głogowskich;
1873 – własność Piotra Kurmanowicza;
1884 – własność Władysława Wodzińskiego;
1898 – własność Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Lubelskich;
1899–1900 – budowa Gmachu Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Lubelskich;
1910 – renowacja budynku i nadanie mu obecnego wyglądu architektonicznego;
1918–1939 – siedziba sklepu i cukierni na parterze budynku;
1939–1945 – siedziba Domu Niemieckiego (Deutsches Haus);
po 1945 – siedziba hotelu Lublinianka, Baru Centralnego, kawiarni i restauracji;
2001–2002 – modernizacja budynków i aranżacja wnętrz na czterogwiazdkowy Grand Hotel.

Historia budynku

Działka, na której obecnie znajduje się Grand Hotel przed rokiem 1846 była własnością Antoniego Wieniawskiego, a później Konstantego Wieniawskiego. W 1859 roku nabył ją Karol Hincz, następnie w 1860 roku Antonii Karwowski, a później Franciszek Czajkowski, Głogowscy (od 1862), Piotr Kurmanowicz (od 1873) i Władysław Wodziński (od 1884). W 1898 roku Kasa Pożyczkowa Przemysłowców Lubelskich zakupiła parcelę na publicznej licytacji. Rok później rozpoczęła wznoszenie budynku według projektu architekta Gustawa Landau. Jego budowa została zakończona w 1900 roku, a wznoszenie kamienicy trwało zaledwie 17 miesięcy. W tym samym czasie w budynku swą cukiernię otworzył W. Rutkowski. Następnie w 1910 roku obiektowi nadano obecny wygląd, dzięki przeprowadzonej przez właściciela renowacji. W okresie międzywojennym w budynku na parterze znajdowała się cukiernia oraz sklep delikatesowy. W czasie II wojny światowej utworzono w nim Dom Niemiecki (Deutsches Haus). Po wojnie budynek stał się siedzibą hotelu Lublinianka, Baru Centralnego, kawiarni, a także restauracji. W latach 2001–2002 nieruchomość zakupiła firma Lublin Grand Hotel sp. z o.o. i przeprowadziła modernizację budynku, w którym utworzono czterogwiazdkowy hotel.

Architekt

Gustaw Landau

Opis budynku

Budynek został zbudowany na planie czworokąta z dwoma prostokątnymi oficynami. Jest to budowla dwupiętrowa z zaokrąglonym narożnikiem.
Elewacje budynku są ujednolicone i zryzalitowane. Natomiast parter jest rustykowany. W zaokrąglonym narożniku znajduje się portal dostępny po stopniach, który jest ujęty w rustykowane półkolumny dźwigające belkowanie. Ponad portalem umieszczono balkon z murowaną balustradą z tralkami. W ryzalicie głównym od strony Krakowskiego Przedmieścia znajduje się wydatny portyk wsparty na czterech toskańskich kolumnach umieszczonych na cokołach i podtrzymujących belkowanie z tarasem i murowaną balustradą z tralkami. W parterze są wysokie okna, zamknięte półkolistym łukiem. Pierwsze i drugie piętro budynku w narożniku oraz ryzalicie nad tarasem ujęto w wielki porządek półkolumnami jońskimi umieszczonymi na cokołach. Okna znajdują się w opaskach, na pierwszym piętrze maja trójkątne naczółki i podokienniki tralkowe, zaś na drugim pietrze okna opatrzone są naczółkiem w formie gzymsu na konsolkach i podobnym parapetem. Pomiędzy konsolkami parapetu umieszczono girlandy. W ryzalitach po obu stronach narożnika widoczne są wnęki, a ponad nimi prostokątne płyciny z datą 1900. Balkony posiadają żeliwną balustradę, a cała elewacja budynku zwieńczona jest gzymsem na konsolkach. Od strony podwórza nie ma żadnych elementów dekoracji architektonicznej.

Wnętrze

Układ wnętrza jest dwutraktowy, gdzie korytarze biegną środkiem traktów. Na parterze znajdują się trzy duże sale. Klatka schodowa od strony Krakowskiego Przedmieścia jest murowana i reprezentacyjna. Z kolei druga umieszczona jest od strony ulicy Hugona Kołłątaja i dostępna z podwórza; w oficynach klatki umieszczone są w ryzalitach.

 

 

Opracowała Anna Rola

Literatura

Bortkiewicz E., Pastuszak Z., Ul. Krakowskie Przedmieście 56 / Kołłątaja 1 (Hotel Lublinianka). Dokumentacja naukowo-historyczna, Lublin 1989, sygn. 1495.
Dybek A., Kawiarniane tajemnice naścienne, „Gazeta w Lublinie” 1994, nr 54, s. 2.
Hryniewska G., Kasa Przemysłowców Lubelskich. (Budynek Lublinianki), „Dziennik Wschodni” 1992, nr 30, s. 11.
http://www.lublinianka.com/2,historia.html [dostęp: 20.03.2013].
Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie, sygn. 179.
Studium historyczno-urbanistyczne do planu szczegółowego śródmieścia Lublina, pod red. A. Kurzątkowskiej, Lublin 1969, s. 451–452.
Wyszkowski M., Kasa Przemysłowców Lubelskich (Gawędy o starym Lublinie), „Dziennik Lubelski” 1995, nr 12, s. 19.

Powiązane miejsca

Powiązane wydarzenia

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe