Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Garbarnia Ajchenbauma w Lublinie

Garbarnia przy ulicy Towarowej została wybudowana w 1906 roku przez Zygmunta Majlicha. W 1947 roku została upaństwowiona i połączona z garbarnią Brikmana w jeden zakład, czyli Lubelskie Zakłady Przemysłu Skórzanego.

 

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Garbarnia znajduje się we wschodniej części Lublina, w dzielnicy Kalinowszczyzna, przy ulicy Towarowej 9 (dawniej Okólna).

Funkcje

Murowany zakład – garbarnia, dom mieszkalny.

Obecnie Lubelskie Zakłady Przemysłu Skórzanego.

Historia

Początki garbarni sięgają 1906 roku, kiedy to Zygmunt Majlich otrzymał pozwolenie na budowę murowanego zakładu i domu mieszkalnego na swojej działce. Parcela Majlicha była usytuowana przy zanikłej obecnie uliczce Okólnej i opierała się o Bystrzycę. Według zachowanych archiwalnych planów oba obiekty były założone na rzucie litery L.

Prawdopodobnie w 1917 roku garbarnię nabył Ajchenbaum, gdyż w roku następnym wystąpił do władz miasta o pozwolenie na budowę murowanej hali i stajni. Halę z charakterystycznie ściętym narożnikiem dobudowano do garbarni, a przy okazji nadbudowano piętro nad budynkiem mieszkalnym. W tym czasie powstały także drewniane szopy służące jako magazyny, usytuowane w zachodniej części zespołu. Na początku lat dwudziestych garbarnię dzierżawili Żelechowicz, Augentlich i Flatowicz. Brak jest informacji o inwestycjach w firmie z tego okresu.

Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych garbarnia zawiesiła działalność, gdyż – jak to wynika z materiałów archiwalnych – w 1934 roku otworzono przy ulicy Okólnej 5 zakłady garbarskie „Cornus”, kontynuujące wcześniejszą działalność. Współwłaścicielami jej byli: Ajchenbaum oraz Jakób [sic!] Szrut i Rubin Słucki-Zarchim. W 1947 roku garbarnia została upaństwowiona i połączona z garbarnią Brikmana w jeden zakład – Lubelskie Zakłady Przemysłu Skórzanego.

Kalendarium

1906 – pozwolenie na budowę 

około 1917 – właścicielem garbarni zostaje Ajchenbaum

1934 – utworzenie Zakładów Garbarskich „Cornus”

1947 – upaństwowienie zakładów i połączenie ich z garbarnią Pejsacha Brikmana 

Opis

Garbarnię tworzy zespół budynków ulokowanych wzdłuż granic działki, z wewnętrznym pustym dziedzińcem. Wszystkie obiekty są murowane, dwa dwupiętrowe, jeden piętrowy z użytkowym poddaszem, pozostałe parterowe. Najstarszy z nich to dawna hala fabryczna z charakterystycznie ściętym narożnikiem, nakryta dachem pulpitowym, z zamkniętymi odcinkowo oknami. Od północy przylega do niego dawny dom mieszkalny, powstały około 1906 roku, rozbudowany w 1918 roku i na poczatku lat 60.

Kolejne przebudowy zatarły istniejący wcześniej detal architektoniczny.

Wnętrze

Wewnątrz hali fabrycznej, nadal pełniącej swą pierwotną funkcję zachowały się dwa murowane doły garbarskie z okresu budowy obiektu. Poza tym brak jest innych urządzeń z tego czasu.

Stan zachowania

1995 rok
Obiekty zachowane są w dobrym stanie, do czego niewątpliwie przyczyniły się przeprowadzone ostatnio remonty. Hala zachowana w niezmienionej bryle od momentu powstania.

2009 rok

Obiekty w stanie dobrym. Wewnątrz nadal prowadzona jest produkcja.

 

Opracował Jacek Studziński
Uzupełnienia: Piotr Sugier
Redakcja: Monika Śliwińska

Literatura

Studziński J., Garbarnia Ajchenbauma - ul. Towarowa 9 [w:] Czerepińska J., Michalska G., Studziński J., Katalog architektury przemysłowej w Lublinie, t. I cz. II, s. 40, maszynopis opracowany na zlecenie Państwowej Służby Ochrony Zabytków, Lublin 1995.