Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Fabryka słodu Vetterów w Lublinie (ul. Misjonarska 22)

Zespół dawnej fabryki słodu stanowił część sławnego browaru Karola Rudolfa Vettera. W drugiej dekadzie XX wieku został zaadaptowany na wytwórnię papierosów Mieczysława Górskiego.

 

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Zespół fabryki zajmuje zachodnią część obszernej, trapezoidalnej działki, przy ulicy Misjonarskiej 22. Obiekt jest usytuowany naprzeciwko klasztoru pomisjonarskiego, obok seminarium duchownego.

 

Funkcja

Fabryka słodu Vetterów; w drugiej dekadzie XX wieku obiekt został zaadaptowany na wytwórnię papierosów Mieczysława Górskiego.

Historia

Zespół dawnej fabryki słodu stanowił część sławnego browaru Karola Rudolfa Vettera. Główne urządzenia znajdowały się w przebudowanym na ten cel, klasztorze poreformackim przy ulicy Bernardyńskiej. Wznoszenie obiektu przy ulicy Misjonarskiej rozpoczęto około 1846 roku. Znaczącej rozbudowy zakładu dokonano w 1899 roku, poprzez nadbudowę piętra nad składem słodu oraz budowę suszarni o zewnętrznej formie wieży, na planie kwadratu, zwieńczonej wysokim, cylindrycznym kominem. Zachował się projekt tej inwestycji, uwzględniający również część technologiczną.
Widok wytwórni słodu, jeszcze w okresie prosperity, przedstawia stara pocztówka z 1906 roku. Niebawem jednak, w drugiej dekadzie XX wieku, obiekt przestał spełniać dawną rolę i został zaadaptowany przez Mieczysława Górskiego na wytwórnię papierosów. Zachowała się z tego czasu dokumentacja pomiarowa głównego budynku. Kres tej fabryce przyniósł kryzys lat 20. Od tego czasu obiekt utracił charakter wielkiego zakładu produkcyjnego. Obecnie jest opuszczony, nieużytkowany. W 1992 roku miasto (jako właściciel ) podjęło wysiłki w kierunku jego sprzedaży.

Kalendarium

około 1846 – rozpoczęcie budowy fabryki
1899 – znacząca rozbudowa obiektu
około 1915 – zmiana profilu produkcji na tytoniowy

Opis

Główny obiekt fabryczny usytuowany jest przy południowej granicy parceli. Wzniesiony z cegły i otynkowany. Na planie prostokąta, trójkondygnacyjny i czterokondygnacyjny, przykryty dachem dwuspadowym.

Dzieli się na dwa człony: wschodni oraz zachodni. Do zachodniego członu, od północy, dostawiona jest wysoka wieża z kominem. Dekoracja obiektu ramowa, z lizenowymi akcentami pionowymi i gzymsami działowymi oraz gzymsem profilowanym koronującym w zachodniej części. W części wschodniej gładki pasowy fryz koronujący. Otwory przekryte odcinkowo, w części wschodniej w większości zamurowane. Wieża, artykułowana dekoracją ramową, rozdzielona w połowie wysokości kostkowym gzymsem oraz zwieńczona gładką, profilowaną attyką z datą 1899.

Elewacja północna przepruta otworami okiennymi, usytuowanymi na dwóch osiach. Okna przekryte odcinkowo, z dekoracyjnymi nadprożami i podokiennikami, wypełnione wielokwaterowymi ramiakami metalowymi.

We wschodniej części zespołu, znajduje się budynek dwukondygnacyjny, przykryty dachem dwuspadowym, przylegający do głównego budynku ścianą szczytową. Człon północny budynku posiada skromną ramową dekorację architektoniczną i odcinkowo przekryte okna.

Pomiędzy opisanymi obiektami usytuowano wtórną, rozległą, parterową przybudówkę. Zabudowa występująca przy północnej granicy nieruchomości murowana, parterowa, płytka. W obrębie wnętrz brak szczegółów do odnotowania; większość niedostępna.

Obiekt ogrodzony płotem z metalowej siatki. Przy granicach działki występują wysokie drzewa; dziedziniec wyłożono trylinką.

Stan zachowania

1995 rok

Stan techniczny zachowania obiektów zespołu jest bardzo zły. Pomimo to, w dużym stopniu utrzymały one pierwotne cechy stylowe.

 
2008 rok

Stan techniczny bardzo zły. Liczne pęknięcia murów. Miejscami brak tynku. Otwory okienne i drzwiowe bez ościeżnic, część zamurowana.
 
 
Opracowała Grażyna Michalska
Uzupełnienia: Piotr Sugier
Redakcja: Monika Śliwińska

 

Literatura

Michalska G., Fabryka slodu Vetterów, następnie fabryka papierosów M. Górskiego przy ul. Misjonarskiej 22, [w:] Czerepińska J., Michalska G., Studziński J., Katalog architektury przemysłowej w Lublinie, t. I cz. I, s. 122, maszynopis opracowany na zlecenie Państwowej Służby Ochrony Zabytków, Lublin 1995.