Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Eda Ostrowska (ur. 1959)

Eda urodziła się w niedzielę w południe 9 sierpnia 1959 roku w Sławatyczach. Uczęszczała do I Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki we Włodawie (1978). Wtedy zaczęła wierszem zaklinać rzeczywistość małego nadbużańskiego miasteczka pod troskliwym okiem nauczyciela języka polskiego, Józefa Ferta.

Eda Ostrowska
Eda Ostrowska (Autor: Sudziński, Marcin)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Debiut

Debiutowała w „Kamenie” wierszem Przechylę ciebie (1977), ale dopiero publikacja cyklu utworów w „Twórczości” pod kierownictwem Jarosława Iwaszkiewicza (1979) stanowiła przełom. Osobista, oparta na motywach autobiograficznych, kontestująca twórczość „narzuca się czytelnikowi śmiałością [...] wyobrażeń, odrębnością i swoistą sztucznością stylu, fantazją językową, na którą składa się wiele elementów: archaizacje, określenia gwarowe, aluzje do rozwiązań polskiego modernizmu, kreacyjność, mnożenie neologizmów, igranie z lingwistycznym kiczem i patosem” (Krzysztof Lisowski). "

Już wówczas potężną siłą tekstoniczną wierszy jest miłość, a odkrywaniu jej towarzyszy odkrywanie języka, który poetka traktuje nie jak ogród, lecz pierwotną puszczę

Józef Fert

Studia

W latach 1978–1983 studiuje bibliotekoznawstwo i informację naukową na UMCS. Rok 1979 staje się przełomowym, po opuszczeniu granicznego melancholijnego miasteczka, szuka przygody w szpitalu psychiatrycznym. Tam pisze dziennik Oto stoję przed tobą w deszczu ciała. W społeczności w y b r a n y c h profetycznie zobaczy umęczonego (umęczon pod Ponckim Piłatem) Chrystusa, odtąd już nic nie będzie takie jak było – o czym Eda jeszcze nie wie. W okresie młodzieńczym przyłącza się do ruchu hipisów, przemierza Polskę autostopem, uczestniczy w zlotach i koncertach, darząc szczególną sympatią Wrocław i Przemyśl. Przechodzi przez doświadczenia graniczne. Nadwrażliwa i bezkompromisowa w odsłanianiu prawdy o sobie i prywatnej walce o sens, idzie ścieżką nieuczęszczaną, zadaje pytania ostateczne. Pierwszą książką Ludzie, symbole i chore kwiaty zyskuje miano awangardowej poetki wstępującego pokolenia.

Światopogląd

Jej światopogląd kształtuje się w cieniu uniwersytetów, teatrów, klubów filmowych, kawiarń artystycznych, klasyków literatury. Żywo uczestniczy w życiu teatralnym ówczesnego Lublina (Provisorium, Grupa Chwilowa, Scena Plastyczna KUL). Przeżywa przyjaźnie, które mają ocalić świat. Krucha i nieśmiała podświadomie tworzy mit o Edzie-ryzykantce. Za sprawą niezwykłej wrażliwości zamienia rzeczywistość w piękną, czasami niespokojną, bajkę. Powstaje cykl wierszy Małmazja, w którym kreuje własny zoomorficzno-roślinny świat. Kiedy ma dwadzieścia trzy lata, spełniają się jej marzenia o wielkiej miłości. Z wierszy miłosnych wrzucanych do skrzynki ukochanego składa barokowy tom Letycja u miecznika. Idzie jak baletnica, trwoni życie. Bóg, będący adresatem większości wierszy, jest dla niej dobry. Poruszona spowiedzią wyrzeka się relacji z mężczyzną i ten spektakl można zobaczyć w Tajemnicy I bolesnej. Koniec studiów jak wygnanie z raju skazuje Edę na tułaczkę w realnym świecie.

Pierwszym epizodem była praca w charakterze bibliotekarza. W 1985 roku nocą we śnie doświadcza nawrócenia i zachwycenia – tak zaczyna się śmiertelnie poważna przygoda z Bogiem. Na wiele lat wyeliminuje ją z życia tzw. noc ciemna –  czas zwątpienia i pustki wewnętrznej. Z uporem walczy o każdy dzień. Jej historia załamuje się, gubi oś i Eda po śladach Jezusa z obolałą duszą idzie w nieznane. Determinacja, z jaką wybiera życie bez złudzeń, okazuje się zbawienna.

Mimo doświadczenia pustyni, co kilka lat ogłasza kolejne książki, a wcześniejsze rozpasanie języka przechodzi w krótką, symboliczną formę, kontemplację, intymność obcowania z namacalnym Oblubieńcem. Bóg szanuje człowieka, jego wybory, lęki i pragnienia, ale też szuka, kogo by posłać. W życiu duchowym przychodzi moment wyrzeczenia się własnej woli, ponieważ to Pan pierwszy nas umiłował.

W 1996 roku wychodzi za mąż za górnika i wyjeżdża na Górny Śląsk do osady przy kopalni Wesoła, rok później rodzi syna Bazylego. Małżeństwo i macierzyństwo okazują się być wielką próbą. W obcej ziemi poznaje smak banicji, ale też odnajduje w sobie gotowość do miłowania nieznanego. Po powrocie do Lublina w 2004 roku szuka na nowo miejsca w świecie. Samotnie wychowując chłopca, kradnie rajskie jabłuszka szczęścia. Latem 2010 roku, wychodząc z cienia, w łonie Matki Kościoła rodzi się na nowo. Całą twórczość Edy przenika wiara w działanie Boga w wielkiej i małej historii, co odzwierciedlają, m.in. autorskie gatunki literackie: echolalie i edessy, odwołujące się do biblijnej symboliki oraz prywatnych Epifanii. Rozumie twórczość jako wyznanie wiary, gdzie człowiek, tożsamy z dziełem, bierze odpowiedzialność za słowo. I rozgniewał się Smok na Niewiastę.(...) która porodziła Syna – Mężczyznę (...) i odszedł rozpocząć walkę z resztą jej potomstwa, z tymi, co strzegą przykazań Boga i mają świadectwo Jezusa.
I stanął na piasku [nad brzegiem] morza. (Ap 12, 17-18).

Eda Ostrowska
Lublin, 1 lipca 2016 roku

strona internetowa Edy Ostrowskiej: www.edaostrowska.pl

Dojrzałość piersi i pieśni >>> kup tomik wierszy

Twórczość

Ludzie, symbole i chore kwiaty, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1981, (wiersze i listy) ISBN 83-222-0170-2

Oto stoję przed tobą w deszczu ciała, Iskry, Warszawa 1983, (proza poetycka) ISBN 83-207-0562-2

Gesty [w druku: Smugi pieprzu], Iskry, Warszawa 1983, (wiersze) ISBN 83-207-0632-7

Tajemnica I bolesna, Czytelnik Warszawa 1987, (wiersze) ISBN 83-07-01746-7

Małmazja, Śląsk, Katowice 1988, (wiersze) ISBN 83-216-0784-5

Letycja u miecznika, Krajowa Agencja Wydawnicza, Rzeszów 1990, (wiersze) ISBN 83-03-02972-X

Psalmy, Norbertinum, Lublin 1990, (wiersze) ISBN 83-85131-05-1

Krew proroków (na twoich rękach), Norbertinum, Lublin 1994, (wiersze) ISBN 83-85131-66-3

Parszywe nasienie Abrahama, Norbertinum, Lublin 1996, (wiersze) ISBN 83-86837-21-7

Światłem być, Norbertinum, Lublin 2000, (wiersze) ISBN 83-7222-047-6

Nie znałam Chrysta. Wybór poezji, Norbertinum, Lublin 2003, (wiersze) ISBN 83-86837-84-5

Baranek zabity. Dedykacje, Norbertinum, Lublin 2006, (miniatury liryczne) ISBN 83-7222-249-5

Wierszownik. Miniatura, Kraków 2007, (wiersze) ISBN 978-83-7081-866-1

Śmiech i łaska, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2010, (wiersze) ISBN 978-83-205-5442-7

Dojrzałość piersi i pieśni, Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, Lublin 2011, (wiersze) ISBN 978-83-61064-25-1

Echolalie, Episteme, Lublin 2012, (poemat) ISBN 978-83-62495-20-7

Oto stoję w deszczu ciała [dziennik studentki], wydanie drugie zmienione, Jirafa Roja, Warszawa 2013, ISBN 978-83-63879-07-5, [wydanie pierwsze pt. Oto stoję przed tobą w deszczu ciała]

Ptak w tak-taku [widowisko poetycko-muzyczne], Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych, Katowice 2013, ISBN 978-83-930774-8-9

Edessy [poemat sowizdrzalski], Wydawnictwo Episteme, Lublin 2015, ISBN 978-83-62495-70-2

Nagrody

1984 – Nagroda III stopnia im. Józefa Czechowicza a za tomiki poezji: Ludzie, symbole i chore kwiaty oraz Smugi pieprzu

1989 – Nagroda Literacka III stopnia w Konkursie Literackim im. Józefa Czechowicza za tomiki poezji: Tajemnica I bolesna i Małmazja

1989 – Nagroda Artystyczna Młodych im. Stanisława Wyspiańskiego II stopnia za twórczość poetycką, szczególnie za tom Małmazja

1991 – Nagroda II stopnia im. Józefa Czechowicza za tom wierszy Psalmy

1995 – I Nagroda w IX Ogólnopolskim Konkursie Literackim im. Edwarda Stachury

2004 – Srebrny Krzyż Zasługi

2011 – Nominacja do Nagrody w 52. Konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek w kategorii „Najpiękniejsze Książki Roku 2011” za tomik Dojrzałość piersi i pieśni

2012 – Nagroda Główna w XVII Konkursie Poetyckim im. Anny Kamieńskiej za tomik poezji Śmiech i łaska

2012 – Nominacja do Nagrody w 53. Konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek w kategorii „Najpiękniejsze Książki Roku 2012” za poemat Echolalie

2012 – Nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia za tomik Dojrzałość piersi i pieśni

2013 – Wyróżnienie w XIX Konkursie Poetyckim im. Anny Kamieńskiej za tomik poezji Echolalie

2016 – Główna Nagroda w V Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Józefa Czechowicza za całokształt twórczości poetyckiej

2016 – Nagroda w 56 Konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek w kategorii „Najpiękniejsze Książki Roku 2015” za książkę Edessy [poemat sowizdrzalski].