Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Dworek na Felinie

Dworek ziemiański na Felinie został wybudowany pod koniec XIX wieku. Swoją nazwę, Felin, przyjął od imienia żony dziedzica majątku Tatary – Feliksy. W czasie II wojny światowej był siedzibą pułkownika Klaussa, jednego z okupacyjnych urzędników. Obecnie należy do Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Historia

Folwark wydzielony z dóbr Tatary przez Emanuela Grafa. Nazwa Felin pochodzi od imienia żony Emanuela, Feliksy z Hubickich Grafowej. W latach 80. XIX wieku właścicielką została Wanda Brzozowska, a po niej Erazm Plewiński. W 1913 roku Plewiński przekazał dobra Lubelskiemu Towarzystwu Rolniczemu na siedzibę dla niższej szkoły rolniczej oraz urządzenie wzorowego gospodarstwa rolniczego.
Szkoła działała na terenie folwarku do upadku Lubelskiego Towarzystwa Rolniczego w 1934 roku. Majątek po dawnym towarzystwie przejęła Izba Rolnicza, szybko zbywając się go na rzecz właścicieli prywatnych.
Największe zmiany dwór przeszedł w czasie okupacji, będąc własnością Klaussa, jednego z okupacyjnych urzędników. Kazał on wytrasować nową aleję dojazdową do szosy zamojskiej oraz na teren obozu na Majdanku. W tym czasie dobudowano także nową część dworu.
Po wojnie folwark otrzymał UMCS na siedzibę Wydziału Rolniczego. Podczas wydzielania Wyższej Szkoły Rolniczej w 1955 roku teren folwarku przeznaczono na siedzibę Rolniczego Zakładu Doświadczalnego. Przy dworze powstał park dendrologiczny z młodymi drzewkami oraz kompleks budynków uczelnianych. Sam dworek zaczął z czasem pełnić funkcję reprezentacyjną Wyższej Szkoły Rolniczej przemianowanej na Akademię Rolniczą, a następnie Uniwersytet Przyrodniczy.

Lokalizacja

ul. Doświadczalna 50

Architekt

Nieznany

Bryła

Korpus główny na planie prostokąta. Fasada z trójkątnym zwieńczeniem. Budowla posiada oficynę w kształcie litery „T”. Została ona dobudowana w czasie okupacji przez ówczesnego użytkownika. Oficyna posiada ryzalit w elewacji północnej. Oficyna posiada dwie kondygnacje z dachem dwuspadowym. Ryzalit nakryty dachem trójspadowym.
Budowla posiada podpiwniczenie.

Materiał i konstrukcja

Dworek murowany z cegły na zaprawie wapiennej. Stropy współczesne, żelbetowe. Więźba dachowa drewniana, konstrukcji krokwiowo-płatwiowej. Dach pokryty dachówką ceramiczną.

Elewacje

Fasada symetryczna z wejściem na osi. Jej naroża artykułowane są za pomocą lizen zakończonych ząbkowaniem. Wejście jest trzyosiowe poprzedzone czterofilarowym portykiem. Filary w portyku posiadają dość szerokie kanele. Nad portykiem taras z balustradą tralkową. Oś szczytu wieńczy trójkątny szczyt z symetrycznie rozmieszczonymi świetlikami oraz drewniana dekoracja w stylu szwajcarskiego motywu laubzegowego.
Elewacja przeciwległa, wschodnia posiada podobne rozwiązanie jeśli chodzi o dekorację motywem laubzegowym. Pozostałe elewacje nie posiadają artykulacji architektonicznej ścian. Otwory okienne na wszystkich elewacjach zostały ujednolicone.

Wnętrze

Dwór posiada reprezentacyjny hall oraz zachowaną pierwotną dyspozycję pomieszczeń, choć pierwotnego wyposażenia i wystroju raczej nie posiada. Pokrycie podłóg jest współczesne. Elementami, na które warto zwrócić uwagę są: zabytkowy kominek w hallu oraz sztukaterie sklepienne.

Otoczenie

Dwór znajdował się dawniej w zespole parkowo-dworskim. Za sprawą umieszczenia parku dendrologicznego nadal sprawia nieodparte wrażenie wiejskiej rezydencji. Główną osią komunikacyjną jest jednak aleja brzozowa wytyczona w czasie okupacji na rozkaz pułkownika Klaussa, użytkownika pałacu podczas wojny.

 

Opracował: Łukasz Fiuta
Redakcja: Monika Śliwińska

Literatura

Kseniak M., Ewidencja ogrodu dworskiego w Felinie, Lublin 1982/1983. Archiwum WUOZ, sygn. 1502.
Michalska G., Dwór na Felinie, Lublin 2003. Archiwum WUOZ, sygn. 4237.