Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Drukarnia Popularna w Lublinie (1932–1951)

Drukarnia Popularna powstała z małego zakładu drukarskiego przy ul. Zamojskiej 37. W roku 1932 drukarnię tę zakupili dwaj drukarze lubelscy: Aleksander Michalski i Józef Rybiński i umieścili w lokalu przy ul. Żmigród 1. [1]W Drukarni Popularnej drukował większość swoich publikacji (pisma, tomiki poezji) Józef Łobodowski.

Reklama Drukarni Popularna
Reklama Drukarni Popularna

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Ważne druki

  • W roku 1932 w Drukarni Popularnej (mieszczącej się jeszcze przy ulicy Zamojskiej 37) drukowane były:
    „Trybuna” 1932 , Nr 3, 4, 5 i 6
  • „Barykady” 1932, Nr 1,3

Po przeprowadzce w 1932 roku z ulicy Zamojskiej, w Drukarni Popularnej mieszczącej się już pod nowym adresem: Żmigród 1 drukowane były m.in.

 

Okładka tomu wierszy Wczoraj Bronisława Michalskiego. Wydrukowany  nakładem Związku Literatów w Lublinie, Lublin 1932. Ze zbiorów Biblioteki Głównej UMCS.
Okładka miesięcznika „Dźwigary”, podtytuł „Miesięcznik poświęcony sprawie polskiej kultury proletariackiej” nr 1, 11.1934. Ze zbiorów WBP im. Hieronima Łopacińskiego.
Okładka tomu wierszy U przyjaciół. Tłumaczenia poetów rosyjskich przez Józefa Łobodowskiego. Wydrukowany jako III tom „Biblioteki Poetyckiej Dźwigarów” , Lublin 1935. Ze zbiorów Biblioteki Głównej UMCS.

 

POEMAT JÓZEFA ŁOBODOWSKIEGO „UCZTA ZADŻUMIONYCH” - FRAGMENT O DRUKARZACH

Józef Łobodowski w jednym ze swoich powojennych poematów „Uczta zadżumionych” duży fragment poświęcił lubelskim drukarzom i „małej lubelskiej drukarence”. Niewątpliwie pisząc te słowa miał w pamięci Popularną, w której drukował większość swoich publikacji.

DZIAŁALNOŚĆ OFICYNY W LATACH 1939 – 1944

W czasie okupacji niemieckiej drukarnia na Żmigrodzie wciąż działała i wykonywała pewne zamówienia dla okupanta. Były tu również drukowane nielegalne ulotki i pisma. [a] Na skutek donosu w marcu 1944 roku Niemcy aresztowali czternastu drukarzy Popularnej. Rozstrzelano ich na Majdanku 3 czerwca. [2]

 

Aleksander Michalski
współwłaściciel drukarni Popularna, w Lublinie, ul. Żmigród 1. Urodzony w grudniu 1890 roku rozstrzelany 3 czerwca 1944.
Józef Rybiński
współwłaściciel Współwłaściciel drukarni Popularna w Lublinie, ul. Żmigród 1. Urodzony 23.03.1897 roku rozstrzelany 3 czerwca 1944 na Zamku Lubelskim.

 

DZIAŁALNOŚĆ OFICYNY W LATACH 1944 – 1951

Po tragicznych wydarzeniach z czerwca 1944 roku drukarnia była zamknięta przez kilka miesięcy. Wznowiła pracę w listopadzie tego samego roku. Po 1945 roku drukarnia wykonywała prace dla KUL i Kurii Biskupiej oraz drukowała dla różnych urzędów. Maciej Mierzejewski: W dniu 3 sierpnia 1950 roku z byłego zakładu prywatnego pod nazwą „Drukarnia Popularna – Michalski” w Lublinie przy ul. Królewskiej zostaje zorganizowana Spółdzielnia, która przyjęła nazwę „Spółdzielni Pracy Drukarzy i Introligatorów”. Biuro i wyrób stempli mieściły się przy ul. Królewskiej 17, a zakład drukarski przy ul. Żmigród 1, natomiast introligatornia przy ul. Królewskiej 7. [3]
 

LATA PÓŹNIEJSZE (1951 – 2008)

Drukarnia Intrograf (z siedzibą przy ul. Żmigród 1) – bo tak została nazwana dawna Popularna działała do roku 1973. Wtedy to została w tym miejscu utworzona Izba Tradycji Drukarstwa Lubelskiego.

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

 

Przypisy

[a] W tym właśnie czasie w drukarni Popularna, której właścicielami byli: Aleksander Michalski i Józef Rybiński, zorganizowana została grupa drukarzy, która utrzymywała kontakty z podziemiem. Współpraca ta wyglądała w ten sposób, że w wielkiej tajemnicy nawet przed innymi drukarzami produkowano ulotki, broszury, afisze, fałszywe przepustki, dowody osobiste itd. Utrzymywano także kontakty z oddziałami partyzanckimi, zaopatrując ich drukarnię w czcionki, farbę i papier. Była to zatem jedyna drukarnia podziemna w naszym mieście. [4]

 

[1] Paweł Gdula, Drukarstwo lubelskie, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, vol.VIII, 1957, s. 88.
[2] Roman Rosiak, Za cenę życia. W 15. rocznicę tragicznej walki lubelskich drukarzy, „Kamena” 1959, nr 6, s. 4.
[3] Maciej Mierzejewski, Taki był początek,  „Intrograf” [jednodniówka], 26.10.1984 r.
[4] Roman Rosiak, Za cenę życia. W 15. rocznicę tragicznej walki lubelskich drukarzy, „Kamena” 1959, nr 6, s. 4.

 

 

Literatura

Gdula Paweł, Drukarstwo lubelskie, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” , vol. VIII, 1957.
Mierzejewski Maciej, Taki był początek, „Intrograf” [jednodniówka], 26.10.1984 r.
Rosiak Roman, Za cenę życia. W 15. rocznicę tragicznej walki lubelskich drukarzy, „Kamena” 1959, nr 6.                  

 

 

 

Powiązane artykuły

Powiązane miejsca

Zdjęcia

Audio

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe