Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Drukarnia Anny Konradowej w Lublinie (1636-1649)

Wdowa po Pawle Konradzie objęła w posiadanie drukarnię należącą do męża po jego śmierci w 1636 roku. W czasie zarządzania drukarnią przez Annę Konradową, wyszło z niej 61 druków sygnowanych jej imieniem, m.in. „Pieśń nowa o Żydach lubelskich” i sielanka Samuela Twardowskiego pt. „Daphnis drzewem bobkowym”. Badacze przypuszczają, że nieoznaczony imieniem wydawcy druk „Talmud albo wiara żydowska” Jana Achacego Kmity również pochodził z drukarni Anny Konradowej. Po 13 latach zarządzania drukarnią Anna sprzedała ją Janowi Wieczorkowiczowi.

 

Fragment karty tytułowej z zapisem miejsca druku. Daphnis drzewem bobkowym przez Samuela z Skrzypney Twardowskiego napisana. Drukarnia Anny Wdowy Konradowej, 1938. Ze zbiorów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

ANNA KONRADOWA (? – 1661)

Po śmierci Pawła Konrada w latach 1636 – 1649 drukarnię prowadziła żona Anna. Data urodzin Anny jest nieznana. Po raz pierwszy jej imię i nazwisko pojawia się na drukach z 1636 roku. W 1649 Anna sprzedała oficynę Janowi Wieczorkowiczowi. Jan Riabinin odnalazł w Archiwum Państwowym w Lublinie akt sprzedaży drukarni przez Annę Konradową za 250 florenów polskich w roku 1649 [Advocatalia 64, f. 385]. Informację na ten temat zamieścił w  „Pamiętniku Lubelskim” wydanym w roku 1930.

Należy sprostować powtarzaną wielokrotnie pogłoskę, jakoby Anna została żoną Wieczorkowicza. Informację tę dementuje Irena Dziok-Strelnik, która podaje, że Jan Wieczorkowicz rzeczywiście ponownie ożenił się z kobietą o imieniu Anna, lecz nie była nią Anna Konradowa. Anna najprawdopodobniej zmarła w roku 1661. [1]

DZIAŁALNOŚĆ DRUKARNI ANNY KONRADOWEJ

Irena Dziok- Strelnik idąc za najnowszymi badaniami pisze, że w latach 1636 – 1649 Anna opublikowała pod swoim imieniem 61 druków. Podobnie jak druki opublikowane przez męża, Pawła Konrada, również jej publikacje nie odznaczają się dobrym poziomem typograficznym. Są wykonane niestarannie i niedokładnie.

Pisze o tym Jadwiga Witkowska – Kunach:

 

Anna, wdowa w drukarni odziedziczonej po mężu, nie wzbogaciła zasobu czcionek i innych znaków typograficznych. Używała nadal dwóch stopni antykwy tekstowej i nagłówkowej o kroju renesansowym oraz dwóch stopni kursywy do druków łacińskich. Do druków polskich, dwóch stopni czcionek gotyckich, szwabachy tekstowej i jednego stopnia nagłówkowej. [2]

 

 

Strona tytułowa Daphnis drzewem bobkowym..., Samuel Twardowski, Lublin 1638. Ze zbiorów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

 

Strona tytułowa Stacye żołnierskie, Starowolski Szymon, Lublin 1638. Ze zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

 

Strona tytułowa Dwa lwi kleynot sapiezanski..., Sebastian Łyszczewski, drukarnia  Anny wdowy Pawła  Konrada Lublin 1637. Ze zbiorów WBP im H. Łopacińskiego.

 

 

PUBLIKACJE

Wśród pierwszych druków, jeszcze w roku 1636 wydanych przez Oficynę Anny Konradowej, znajdujemy: „Prognostyk na rok 1637” Jerzego Lemki [3]  oraz książkę wymierzoną przeciwko lubelskim Żydom „Pieśń nowa o Żydach lubelskich”. [4] Jednym z ciekawszych druków Anny była wydana w roku 1638 sielanka mitologiczna Samuela Twardowskiego pt. „Daphnis drzewem bobkowym” uchodząca za najlepszy utwór literacki epoki baroku. [5]

>>> czytaj więcej o „Daphnis drzewem bobkowym”

 

 

Z oficyny Anny wyszły w roku 1638 również dwa kalendarze: „Kalendarz świąt rocznych (...) na rok Pański 1639” Jerzego Lemki [6] oraz „Kalendarz świąt rocznych  (...) na rok Pański 1639” Hieronima Kołakowskiego. [7]


Warto wspomnieć o niewielkim druku rajcy i burmistrza Piotra Zakulskiego pt. „Praesepe gloriosum Christi” (1641) wydanym z okazji Świąt Bożego Narodzenia – druk ten został ozdobiony na rewersie karty tytułowej drzeworytniczym herbem Lublina - koziołkiem. [8]
W roku 1642 ukazał się w Lublinie bez podania wydawcy druk „Talmud albo wiara żydowska” Jana Achacego Kmity. Został on najprawdopodobniej odbity w oficynie prowadzonej przez Annę Konradową. „Talmud” był dla szlachty kompendium wiedzy o religii mojżeszowej. [9]

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja: Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

  

Przypisy

[1] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 23-24.

[2] J. Witkowska – Kunach, Stan badań nad produkcją wydawniczą drukarni Pawła Konrada i jego następców w latach 1630-1667, [w:] Lublin a książka, red. Elżbieta Józefowicz Wisińska, Antoni Krawczyk, Lublin 2004, s. 178.

[3] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 271.

[4] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 373.

[5] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 488.

[6] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 270.

[7] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 226.

[8] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 28.

[9] Irena Dziok – Strelnik , Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997, s. 223.

 

 

Literatura

Dziok – Strelnik Irena, Oficyny lubelskie XVII i XVIII wieku, [w:] Bibliografia starych druków lubelskich 1630 – 1800, Lublin 1997.

Witkowska – Kunach Jadwiga, Stan badań nad produkcją wydawniczą drukarni Pawła Konrada i jego następców w latach 1630-1667 [w:] Lublin a książka, red. Elżbieta Józefowicz Wisińska, Antoni Krawczyk, Lublin 2004