Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Domek stróża przy Ogrodzie Saskim w Lublinie

Domek stróża, zwany też domkiem odźwiernego, od samego początku pełnił funkcję domku stróża, którego zadaniem była ochrona Ogrodu Saskiego.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Domek stróża jest usytuowany przy wejściu do Ogrodu Saskiego. Obecny adres to: ul. Krakowskie Przedmieście 61.

Funkcja

Pierwotnie budynek pełnił funkcję domku stróża, którego zadaniem była ochrona Ogrodu Saskiego przed niepożądanymi gośćmi. Z czasem domek został zamieniony na sklep.

Historia

Domek stróża został zaprojektowany w 1888 roku przez Mariana Jarzyńskiego. Pierwotnie był niewielką budowlą na planie kwadratu, usytuowaną w rogu Ogrodu Saskiego, obok głównego wejścia. Budynek był włączony w ogrodzenie parku. Na początku XX wieku domek rozbudowano. Ponowna przebudowa miała miejsce w okresie II wojny światowej lub bezpośrednio po jej zakończeniu.

Kalendarium

1888 – projekt domku stróża wykonany przez Mariana Jarzyńskiego;
około 1909 – rozbudowa domku stróża;
około 1945 – przebudowa domku stróża.

Architekt

Marian Jarzyński

Styl

Neogotyk

Opis

Bryłę budynku tworzą dwie części: wyższa, w formie wieży, założona na planie kwadratu i niższa, założona na planie prostokąta.
Wyższa część budynku jest pierwotnym domkiem stróża. Jest to jednoprzestrzenna budowla z dwoma otworami: drzwiowym i okiennym. Naroża wieży są wzmocnione podwójnymi szkarpami, ustawionymi do siebie pod kątem prostym. Ich przedłużenie stanowią sterczyny w formie ślepych wieżyczek. Wszystkie elewacje wieży mają krenelażowe zwieńczenia w postaci attyki. Okno wieży w pierwotnym projekcie miało mieć kształt ostrołuku z maswerkami, który miał być obwiedziony płyciną zamkniętą od góry ostrołukami.
Niższa część budynku została zbudowana na planie prostokąta i ma kształt parterowego pawilonu. Pawilon w elewacji frontowej ma dwa prostokątne okna, przedzielone pilastrami. Nad oknami przebiega wykonany w tynku fryz krenelażowy. Dach pawilonu jest dwuspadowy. 

Materiały i techniki

Głównym materiałem budowlanym była czerwona cegła. Budynek jest otynkowany, pokryty blachą. We wnętrzu występują drewniane wykończenia. Posadzki wyłożone są płytkami.

Wymiary

Przybliżone wymiary domku stróża podane w metrach: 

 
 
Opracowała: Anna Sawicka
Uzupełnienia: Joanna Zętar

Literatura

Gawarecki H., Gawdzik C., Ulicami Lublina, Lublin 1976.
Denys M., Wyszkowski M., Lublin i okolice. Przewodnik; Lublin 2001.
Nowak B. [red.], Lublin. Przewodnik; Lublin 2000. 

Żywicki J., Architektura neogotycka na Lubelszczyźnie, Lublin 1998.

Powiązane miejsca

Zdjęcia

Słowa kluczowe