Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Dokumentalne formy literackie

Poszukiwania właściwej formy opowiedzenia o fakcie, zahaczają o sztukę literacką, poetycką, teatralną, radiową, filmową, fotograficzną …

Spis treści

[RozwińZwiń]

Literatura faktu

Pod tym terminem kryje się odmiana prozy narracyjnej pojawiająca się w literaturze XX wieku o charakterze przede wszystkim dokumentalnym (częściowo zbeletryzowana), której głównym celem jest wiarygodna relacja reporterska lub pamiętnikarska, o autentycznych wydarzeniach. W stosunku do form publicystycznych charakteryzuję ją większa swoboda w stosowaniu środków literackich oraz bardziej rozbudowana fabuła. Tendencja ta zrodziła się głownie z niechęci do fikcji, psychologizacji i subiektywizmu. Przeciwstawia im ścisły opis faktów i osób, relacjonuje rzeczywiste wydarzenia, wykorzystuje dokumenty, wspomnienia. Literatura faktu uprzywilejowała tym samym takie formy pisarskie jak reportaż, pamiętnik, biografia.
Literatura z tego nurtu relacjonuje wydarzenia z życia jednostek i narodów, dzięki czemu staje się źródłem faktów historycznych, wiedzy o realiach życia, funkcjonowania społeczeństw i systemów politycznych, ale także o motywach postępowania zwykłych ludzi. Jest rodzajem pobudzającego do refleksji przewodnika po współczesnym świecie, pozwalającego dokonać oceny zastanej rzeczywistości.
Współczesną literaturę faktu reprezentują utwory m.in. M. Wańkowicza „Na tropach Smętka”, Z. Nałkowskiej „Medaliony”, H. Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem”, „Wyjątkowo długa linia”.

Poezja faktu

Inspiracją powstania utworu lirycznego jest w przypadku poezji faktu konkretne wydarzenie, konkretny człowiek, konkretny problem - codzienność. Taki utwór to relacja ze zdarzenia, wynik obserwacji poety zapisany językiem poetyckim, co daje to inną perspektywę oglądu rzeczywistości. Wiersze takie można potraktować jak formę kroniki, reportażu, gdyż zawierają w sobie intencję dokumentalnego oglądu zaistniałych faktów.
Poezja faktu formą swoją przypomina poemat prozą. Charakteryzuje ją luźna kompozycja, odrzucenie zasad wiersza, swobodna rytmika, brak liryzmu. Zamiast strof są sceny opisujące realia. Taka forma bardzo dobrze nadaje się do reportażowego opisu zdarzeń, do ich dokumentacji. Nie ma ona jednak funkcji informacyjnej. Poezja faktu ukrywa autora, nie ma w niej miejsca na jego osobiste przeżycia i refleksje, schodzi on jak najbardziej w cień, aby nie przesłaniać przekazu. Fakt jest najważniejszy, jest tematem – albo bardziej osobistym, osadzonym w biografii, zatem mającym wartość świadectwa; albo też uniwersalnym, waloryzującym prawdę o wspólnie doświadczanej rzeczywistości. Emocje wywoływane są czystym opisem faktu, przedstawieniem obrazu rzeczywistości.
Wiersze takie możemy spotkać w twórczości J. Hartwig, W. Szymborskiej, S. Barańczaka, R. Kapuścińskiego, M. Świetlickiego, Ewy Galoch i innych.

Teatr faktu

Jest to określenie nurtu reportażowo-dokumentalnego we współczesnym teatrze i dramaturgii. Fabuła takiego dramatu osnuta jest wokół biografii, dokumentu, listu, wspomnienia czy relacji dziennikarskiej, a jego dramaturgia wywodzi się z głębokiej obserwacji życia we wszelkich możliwych przejawach. Dzięki przedstawianiu dramatycznych losów ludzkich w sposób bezpośredni, teatr faktu silnie oddziaływuje na odbiorcę.
Pod względem tematyczno-formalnym możemy wyróżnić trzy typy spektakli: procesy sądowe, ważne wydarzenia historyczne i teatr faktów XX wieku. Teatr faktu  był popularny w latach 60-tych na scenach amatorskich, później także zawodowych. Wówczas był to przede wszystkim „teatr faktu historycznego”, „teatr dokumentalny”. Wystawiano sztuki nawiązujące do tematyki z czasów II wojny światowej, jak chociażby „Rozmowy z katem” K. Moczarskiego. Teatr faktu stał się terenem, na którym pisarz ograniczał się do pośrednictwa miedzy archiwum a sceną. Teatr faktu, z którym stykamy się obecnie, to teatr faktów obyczajowych i biograficznych. Teatr faktu swoje miejsce znalazł także w Teatrze Telewizji. Teatr faktu (inaczej: teatr dokumentu) wykorzystywany jest także w działalności edukacyjnej i profilaktycznej.