Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Dawna rzeźnia przy ul. Snopkowskiej w Lublinie

Nieistniejąca już dzisiaj dawna rzeźnia przy ul. Snopkowskiej została wybudowana w 1870 roku. Po I wojnie światowej jej działalność przejęła większa i nowocześniejsza rzeźnia przy ul. Turystycznej.

 

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

ul. Snopkowska 14

Funkcja

Dawna rzeźnia

Historia

Na planie Lublina z 1915 roku dawna rzeźnia zaznaczona jest na północ od al. Długosza. Budynek nosił niegdyś numer Wieniawa 5.

Była to rzeźnia obsługująca osadę miejską Wieniawa, wcieloną do Lublina dopiero w 1916 roku. Wieniawa należała uprzednio do gminy Konopnica, czasowo też sama posiadała status gminy.

Niestety, akta gminne nie zachowały się, a miejski Wydział Budowlany Rządu Gubernialnego nie obejmował Wieniawy. Nie udało się zatem dotrzeć do dokumentacji źródłowej rzeźni, poza jej wyszczególniem w spisach rzeźni powiatu lubelskiego.

Prawdopodobnie zakład – jak i cała Wieniawa – ucierpiał w czasie I wojny światowej i po 1918 roku nie wznowił działalności. Po włączeniu osady w granice administracyjne Lublina zapotrzebowanie Wieniawy obsługiwała większa i nowocześniejsza rzeźnia lubelska.

Po I wojnie światowej teren rzeźni – jako własność prywatna – należał do Błażeja Rozdoby. W 1925 roku magistrat miasta odkupił budynki od jego spadkobierców. Nieruchomość miała 4 tysiące łokci kwadratowych, na których stały dwie komórki i rzeźnia.

W aktach Inspekcji Budowlanej zachowała się ankieta z 1936 roku, w której jako właściciele podana S. Jaworska i J. Fiutko. Jako datę budowy ankieterzy podali rok 1870. W opisie podano, że jest to budowla z kamienia opoki, parterowa, o siedmiu pomieszczeniach jednoizbowych, mieszcząca dodatkowo pokój z kuchnią i  piwnicą. Budynek był kryty gontem, oświetlenie naftowe, ponadto odnotowano też brak kanalizacji i studnię korbową w podwórzu.

Po II wojnie światowej obiekt został objęty zarządem Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, który początkowo utrzymywał tu mieszkania lokatorskie. Od 1970 roku obiekt był użytkowany jako Miejskie Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane. W 1976 roku budynek podłączono do sieci wodno-kanalizacyjnej.

W 1988 roku budynek został opuszczony, a po kilkunastu latach – z uwagi na zły stan technicznyzburzony.

Kalendarium

1870 - prawdopodobna data budowy rzeźni

po 1918 - zawieszenie działalności rzeźni

1925 - magistrat miasta odkupuje budynki z rąk prywatnych

po 1945 - obiekt przeznaczony na mieszkania lokatorskie

1976 - podłączenie budynku do sieci wodno-kanalizacyjnej

1988 - budynek opustoszały i przeznaczony do rozbiórki

Opis

Budynek murowany z kamienia wapniaka, częściowo otynkowany. W ościeżach otworów i na narożach ryzalitów użyta cegła. Założony na rozszerzonej literze H. Ryzality narożne są dwukondygnacyjne, a korpus środkowy jednokondygnacyjny z mezzaninem. Dachy odpowiednio dwuspadowe o wyrównanej kalenicy, kryte papą. Okapy wysunięte, podbite deskami i wsparte na drewnianych kroksztynach.

Elewacje flankowane ceglanymi lizenami i rozczłonkowane ceglanym gzymsem międzykondygnacyjnym. Elewacja północna czteroosiowa, od pónocy ślepe ryzality. Elewacja południowa symetryczna; część centralna siedmioosiowa, w częściach centralnych ułożone przemiennie jednoosiowe ryzality. Elewacje boczne jednoosiowe z otworami wejściowymi.

Otwory okienne prostokątne, z wyładowanymi parapetami, zamknięte odcinkowo, obramienia okien ceglane, ze zwornikami, stolarka drewniana, żelazne kraty. Podobne obramienia przy otworach wejściowych.

Wnętrze

Posadzki z wylewki betonowej, stropy drewniane i częściowo ogniotrwałe, układ jednotraktowy.

 
 
Opracowała Jadwiga Czerepińska
Redakcja: Monika Śliwińska

Literatura

Czerepińska J., Dawna rzeźnia – ul. Snopkowska, [w:] Czerepińska J., Michalska G., Studziński J., Katalog architektury przemysłowej w Lublinie, t. II, s. 101, maszynopis opracowany na zlecenie Państwowej Służby Ochrony Zabytków, Lublin 1996.