Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Cezary Wodziński (1959-2016)

Cezary Wodziński – filozof, tłumacz, eseista
Urodził się 27 maja 1959 roku w Lęborku, jako syn Zygmunta Wodzińskiego, inżyniera, i Michaliny Wodzińskiej, nauczycielki. Zmarł 12 czerwca 2016 roku w Ubliku (woj. warmińsko-mazurskie)

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Edukacja i pracaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Cezary Wodziński rozpoczął edukację w Szkole Podstawowej nr 70 w Warszawie. W latach 1974–1978 uczęszczał, w tym samym mieście, do VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana. W 1978 roku był sanitariuszem w Instytucie Psychoneurologicznym w Warszawie, a później ratownikiem Bieszczadzkiej Grupy GOPR. Pod koniec 1979 roku zrezygnował z pracy i rozpoczął studia w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W tym czasie publikował w czasopismach filozoficznych. W 1985 roku otrzymał dyplom z wyróżnieniem za pracę magisterską Spór o granice racjonalności. Szestow-Husserl.

Od 1986 do 1990 roku był redaktorem naczelnym pisma filozoficznego „Aletheia” i „Biblioteka Alethei”, wydawanego w Warszawie przez opozycję demokratyczną. W latach 1986–1996 pracował w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, kierowanym przez prof. Barbarę Skargę, a następnie przez prof. Stanisława Borzyma. W 1989 roku obronił pracę doktorską Wiedza i zbawienie. Studium myśli Lwa Szestowa, której promotorką była prof. Barbara Skarga, a recenzentami prof. Ryszard Łużny i prof. Krzysztof Pomian. Od 1996 roku przejął samodzielną pracownię badawczą. W latach 1991–1996 był redaktorem kwartalnika „Przegląd Filozoficzny”.

Kolejnym osiągnięciem naukowym Wodzińskiego była praca habilitacyjna Heidegger i problem zła, napisana w 1994 roku, za którą otrzymał nagrodę im. Tadeusza Kotarbińskiego, a także nagrodę Prezesa Rady Ministrów. W 1999 roku otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. Recenzentami dorobku naukowego filozofa byli prof. Barbara Skarga, prof. Krzysztof Pomian, a także prof. Józef Tischner. Wykładał m.in. w Moskwie, Chicago, Sztokholmie. W 2001 roku został profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Od 2011 roku – profesor zwyczajny w Kolegium „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, a także Przewodniczący Rady Fundacji na Rzecz Myślenia im. Barbary Skargi.

Związki z LublinemBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Cezary Wodziński jest częstym gościem lubelskich Konfrontacji Teatralnych. W 2009 roku w ramach Sceny Otwartej Konfrontacji, spotkań z cyklu „Jak żyć?”, profesor filozofii dał wykłady pt. Próby z Dostojewskim, które były ważnym etapem w pracy nad spektaklem Bracia Karamazow w reżyserii Janusza Opryńskiego1. Wykłady Wodzińskiego odbywały się również m.in. 22 i 23 lutego 2013 roku w lubelskim Centrum Kultury. Pierwszego dnia odbyło się przemówienie filozofa, natomiast drugi dzień przeznaczony był na dyskusję pod jego przewodnictwem. Tematem spotkania był problem Odysei, a także zagadka „gościnności”.

Oto fragment z wypowiedzi Wodzińskiego:
„Słowo «gościnność» należy do najbardziej zagadkowych słów w słowniku (po)nowoczesnego świata. Jako gość-inność kryje w sobie zagadkę gościa jako Innego. Pytanie o «sens» gościnności pojawia się w świecie, w którym ten sens został gruntownie zakwestionowany – w świecie, który dopuścił się bezprzykładnego pohańbienia prawa gościnności (tj. prawa Innego do pobytu w naszym świecie)”2.

Wodziński swoje wykłady prezentował również w Sali Unii Lubelskiej w klasztorze Dominikanów.

W 2016 roku Centrum Kultury w Lublinie wydało "Braci Karzmazow" w tłumaczeniu Cezarego Wodzińśkiego.

Stypendia i wyróżnieniaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W latach 1987–1988 Cezary Wodziński przebywał na stypendium GFPS w Monachium, Fryburgu, Heidelbergu. Był wielokrotnym stypendystą Junior Visiting Fellow w Instytucie Nauk o Człowieku w Wiedniu. W 1992 roku był na miesięcznym stypendium Austriackiej Akademii Nauk w Wiedniu, a w 1993 roku na trzymiesięcznym stypendium DAAD w Monachium i Fryburgu. W 1998 roku otrzymał od Fundacji na rzecz Nauki Polskiej trzyletnie subsydium profesorskie dla wybitnego polskiego uczonego. Dwukrotnie otrzymał I nagrodę Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich w dziedzinie przekładu filozoficznego.

4 kwietnia 2014 roku prof. Cezary Wodziński wygłosił wykład w języku rosyjskim na paryskiej Sorbonie z okazji wydania nowych tłumaczeń (Św. Idiota. Projekt antropologii apofatycznej, Paryż 2012; Trans, Dostojewski, Rosja, czyli o filozofowaniu siekierą, Paryż 2014):
„Lektury te wywołały żywe zainteresowanie oraz zainspirowały akademickie środowiska Paryża do szeregu dyskusji. Inicjatorami i moderatorami paryskiego wykładu byli prof. Galina Kabakova, prof. Ludwik Flaszen i prof. Leszek Kolankiewicz”3.

Krytycy o WodzińskimBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Stanisław Gromadzki (O książce Św. Idiota. Projekt antropologii apofatycznej):
Wodziński jest chytry w tej książce. Jest też odważny i asekurancki. Jego przygoda z jurodiwym odkrywa całą sekwencję „przeklętych pytań”, o których wzmiankuje w wywiadzie z Jarosławem Makowskim: „Czy szaleńcze, wieloznaczne, diabelsko-anielskie, niepokojące, groźne, otchłanne doświadczenie świętości pozwala nam wejrzeć w «człowieczeństwo człowieka» inaczej niż w dotychczasowych językach? Czy «obraz człowieka», który wyłania się z tego eksperymentu mieści się w ramach, jakie konstruowała nowożytna i współczesna antropologia?”. I dodaje: „Jurodiwego traktuję jako przebiegłego, wytrawnego i przewrotnego gracza, który do pewnej gry wciąga człowieka i sam nagle właściwie znika. Staje się czymś w rodzaju zwierciadła – i to rozmyślnie wykrzywionego zwierciadła – w którym wciągnięty do gry człowiek przegląda się ze zdumieniem i dostrzega rzeczy, o jakich nie śniło mu się dotąd w jego długim antropologicznym śnie. Przegląda się w nim na wskroś i widzi twarze i kształty, które niechętnie kojarzył z człowieczeństwem. Widzi coś, co ekspediował na dalekie i rzadko odwiedzane rubieże człowieczeństwa. Widzi swoje rysy diablo zniekształcone, ale i anielsko zarazem. I ze zdumieniem pyta siebie, czy to, co widzi, jest jeszcze doprawdy człowiecze?

A jeśli jest takie – jak sugeruje ta eksperymentalna hipoteza – to zaiste pytanie o człowieczeństwo człowieka musi doszukać się innego sensu od dotychczasowego. I to raczej pytanie właśnie, aniżeli rozmaite nasuwające się pochopnie odpowiedzi". W ostateczności więc występuje w roli jurodiwego, który stara się wyrwać czytelnika z antropologicznej drzemki. Jego książka, zgodnie z podtytułem Tako rzecze Zaratustra Nietzschego, jest w tym sensie adresowana do „wszystkich”, których spotka na swej drodze, a zarazem – z dużym prawdopodobieństwem – do „nikogo”, gdyż w naszym bezdusznym świecie może zabraknąć tych, którzy potrafią spotkać jurodiwego i z nim obcować4.

Michał Olszewski (O książce Kapłana Błaznem):
Jeden z najważniejszych polskich współczesnych filozofów polskich proponuje za Gombrowiczem, by przewietrzyć na dobre polskie głowy, polskie cierpienie i polskie straumatyzowane wnętrza przeciągiem, któremu na imię śmiech […] Śmiech jako gest modernizacyjny, niebezpieczny i wywrotowy5.

Gniewomir Świechowski (O książce Kapłana Błaznem):
Erudycja i żywa inteligencja Wodzińskiego zaowocowały książką, która jest osadzona mocno w teraźniejszości, więc nie dołączy do Transatlantyku, Imienia Róży, Greka Zorby, Paragrafu 22 na liście wiecznie żywych drogowskazów, ostrzegających przed patosem i ukrytą w jego cieniu głupotą. Jednak wciąż jest obowiązkową pozycją dla ceniących ich spuściznę. Objaśnia Nową Polską Martyrologię z punktu widzenia współczesnego Yossariana6.

Cezary Wodziński o sobieBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

„Profesor filozofii. Ulubione zajęcia: długie biesiadowanie z przyjaciółmi; czytanie i pisanie limeryków nieprzystojnych; łapanie Sokratesa i Heideggera za słówka; żeglowanie szuwarowo-bagienne; łowienie grubych ryb i złotych rybek; słuchanie i odśpiewywanie pieśni kozackich; relacjonowanie meczu Polska – Argentyna z 1974 roku (3:2); rąbanie drewna oraz heblowanie w prawo i w lewo; bawienie dam; bajerowanie i uwodzenie pięknych dziewcząt; zabijanie much packą; podziwianie rękodzieła; przyglądanie się Kairosowi; codzienne zapatrywanie się w nic; kolekcjonowanie uśmiechów mimo… wszystko”7.

Dorobek literackiBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Cezary Wodziński, Wiedza i zbawienie. Studium myśli Lwa Szestowa, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1991.
Cezary Wodziński, I cóż po filozofie… – eseje, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1992.
Cezary Wodziński, Filozofia jako sztuka myślenia. Zachęta dla licealistów, Split Trading, Warszawa 1993.
Cezary Wodziński, Heidegger i problem zła, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1994.
Cezary Wodziński, Hermes i Eros. Eseje drugie, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1997.
Cezary Wodziński, Wielkie Wędrowanie, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
Cezary Wodziński, Światłocienie zła, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1998.
Cezary Wodziński, Pan Sokrates. Eseje trzecie, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2000.
Cezary Wodziński , Św. Idiota. Projekt antropologii apofatycznej, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2000.
Cezary Wodziński, Jurodiwy. Portret niebywalca, [w:] „Więź” 2000, nr 3, s. 189–205.
Cezary Wodziński, Trans, Dostojewski, Rosja, czyli o filozofowaniu siekierą, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2005.
Cezary Wodziński, Nic po ironii. Eseje czwarte, Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2006.
Cezary Wodziński, Między anegdotą a doświadczeniem, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2007.
Cezary Wodziński, O milczeniu, [w:] „Przegląd Polityczny” 2008, nr 97–98.
Cezary Wodziński, Logo nieśmiertelności. Platona przypisy do Sokratesa, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2008.
Cezary Wodziński, Kapłana błaznem. List do Janusza Palikota, Fundacja Res Publica im. Henryka Krzeczkowskiego, Warszawa 2010.

 

Opracował Marcin Jerzyna
Redakcja: Monika Śliwińska

 

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1Międzynarodowy Festiwal Konfrontacje Teatralne, [online:] http://teatrnn.pl/leksykon/node/4186/mi%C4%99dzynarodowy_festiwal_%E2%80%9Ekonfrontacje_teatralne%E2%80%9D, [dostęp:] 20.05.2014.
2 Zagadka gościnności, [online:] http://18.konfrontacje.pl/zagadka-goscinnosci-prof-cezary-wodzinski-nasza-odyseia-wyklad-iv/, [dostęp:] 20.05.2014.
3 Lublin. Spotkanie z prof. Cezarym Wodzińskim i z Rosją, [online:] http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/182684.html%0A, [dostęp:] 20.05.2014.
4 Stanisław Gromadzki, Jurodiwy. Niepochwytny fenomen, [w:] „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2003, nr 6.
5 Kapłana błaznem. List do Janusza Palikota, [online:] http://publica.pl/teksty/ksiazki/kaplana-blaznem-list-do-janusza-palikota, [dostęp:] 20.05.2014.
6 „Kapłana Błaznem”, czyli o egzorcyzmach śmiechem, [online:] http://amyniechcemy.salon24.pl/255373,kaplana-blaznem-czyli-o-egzorcyzmach-smiechem, [dostęp:] 20.05.2014.
7 Kapłana błaznem. List do Janusza Palikota, [online:] http://publica.pl/teksty/ksiazki/kaplana-blaznem-list-do-janusza-palikota, [dostęp:] 20.05.2014.

 

 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Stanisław Gromadzki, Jurodiwy. Niepochwytny fenomen, [w:] „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2003, nr 6.
Joanna Tokarska-Bakir, Udawać naprawdę [w:] „Res Publica Nowa” 2001, nr 7, s. 90–99.
Święty szaleniec. Z Cezarym Wodzińskim, filozofem, rozmawia Jarosław Makowski, „Tygodnik Powszechny” 2000, nr 45, s. 17.
Międzynarodowy Festiwal Konfrontacje Teatralne, [online:] http://teatrnn.pl/leksykon/node/4186/mi%C4%99dzynarodowy_festiwal_%E2%80%9Ekonfrontacje_teatralne%E2%80%9D, [dostęp:] 20.05.2014.
Zagadka gościnności, [online:] http://18.konfrontacje.pl/zagadka-goscinnosci-prof-cezary-wodzinski-nasza-odyseia-wyklad-iv/, [dostęp:] 20.05.2014.
Kapłana błaznem. List do Janusza Palikota, [online:] http://publica.pl/teksty/ksiazki/kaplana-blaznem-list-do-janusza-palikota, [dostęp:] 20.05.2014.
Lublin. Spotkanie z prof. Cezarym Wodzińskim i z Rosją, [online:] http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/182684.html%0A, [dostęp:] 20.05.2014.
„Kapłana Błaznem”, czyli o egzorcyzmach śmiechem, [online:] http://amyniechcemy.salon24.pl/255373,kaplana-blaznem-czyli-o-egzorcyzmach-smiechem, [dostęp:] 20.05.2014.





 

Zdjęcia

Słowa kluczowe