Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Bolesław Stelmach (ur. 1956)

Architekt.
W 2010 roku został laureatem Honorowej Nagrody Stowarzyszenia Architektów Polskich. Najważniejsze realizacje Bolesława Stelmacha znajdują się w Warszawie, Żelazowej Woli, Nałęczowie i Lublinie.

Bolesław Stelmach
Bolesław Stelmach (Autor: Fedorowicz, Marcin)

Spis treści

[RozwińZwiń]

ŻyciorysBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Studiował na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, który ukończył w 1980 roku. Kontynuacją kształcenia były podyplomowe studia planowania przestrzennego na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1984 roku. W 2009 roku Bolesław Stelmach uzyskał tytuł doktora inżyniera architekta w Instytucie Projektowania Architektonicznego Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej.

Po ukończeniu studiów pracował w Inwestprojekcie Lublin i Instytucie Gospodarki Przestrzennej w Warszawie. Po otrzymaniu uprawnień, od 1985 roku prowadzi samodzielną praktykę projektową i dydaktyczną, obecnie – Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne Sp. z o.o.
 
Bolesław Stelmach jest autorem kilkudziesięciu realizacji i projektów, m.in. projektu Domu Dostępnego (1995), rozbudowy Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie (2001), przebudowy kwartału Foksal w Warszawie (2002), budowy Lubelskiego Parku Naukowo-Technologicznego (2003), budowy Centrum Chopinowskiego w Warszawie (2005), rewaloryzacji Parku w Żelazowej Woli wraz z obiektami obsługi turystów, administracji i zaplecza gospodarczego (2006) i przebudowy Teatru w Budowie na Centrum Spotkania Kultur w Lublinie (2009).
 

Bolesław Stelmach był wielokrotnie nagradzany w ogólnopolskich i międzynarodowych konkursach architektonicznych. Zdobył m.in. nagrodę Ministra Infrastruktury I Stopnia i Grand Prix Wydawnictwa Murator za projekt Domu Dostępnego (1995), nagrodę Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa III Stopnia za projekt Centrum Promocji i Biura Obsługi Klienta TP S.A. w Lublinie (2000), nagrodę I Stopnia Ministra Transportu i Budownictwa i Nagrodę Roku Stowarzyszenia Architektów Polskich za Centrum Hydroterapii w Nałęczowie (2005), wyróżnienie – Nagrodę Roku Stowarzyszenia Architektów Polskich za Budynek Sanatoryjny przy Sanatorium Fortunat w Nałęczowie (2006), Nagrodę Roku Stowarzyszenia Architektów Polskich i Nagrodę Ministra Infrastruktury III Stopnia za rozbudowę Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie (2007).

 

Po studiach został wyróżniony Nagrodą Artystyczną Młodych Rządu RP im. S. Wyspiańskiego. W 2010 roku został laureatem Honorowej Nagrody Stowarzyszenia Architektów Polskich.

 

Najważniejsze realizacje Bolesława Stelmacha znajdują się w Warszawie, Żelazowej Woli, Nałęczowie i Lublinie.

 
Bolesław Stelmach jest architektem, który w coraz ważniejszy sposób kształtuje przestrzeń Lublina i zauważalnie, z artystycznym zacięciem, podnosi jej jakość.

Krytycy piszą o architekcie: „Można go nazwać wirtuozem szkła i betonu. Bolesław Stelmach działa pod prąd nie ulega modom, komercyjnej łatwiźnie. Nie jest pieszczochem inwestorów. Niemal każda jego realizacja jest znacząca. Ważna dla polskiej architektury. Architekt pozostaje wierny wartościom modernizmu – szczerości materiału, prostocie, podporządkowaniu architektury przyrodzie” (Jerzy S. Majewski, Wirtuoz betonu i szkła dostał architektonicznego Oskara, „Gazeta Wyborcza”, 12 listopada 2010).

Wybrane realizacjeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1992 – Dom Fundacji Jana Pawła II w Lublinie,
1989 – Centrala Pierwszego Komercyjnego Banku SA w Lublinie,
1994 – Oddział Okręgowy NBP,
1996 – Dom Dostępny w Warszawie,
1999 – Centrum Promocji i Biuro Obsługi Klienta Telekomunikacji Polskiej S.A. w Lublinie,
2004 – Budynek Hydroterapii w Nałęczowie,
2005 – Budynek sanatoryjny przy sanatorium Fortunat w Nałęczowie,
2006 – Rozbudowa Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie,
2008 – Zana House w Lublinie,
2009 – Budynek administracyjno-biurowy z częścią magazynową i garażem Sejmu RP w Warszawie,
2009 – Centrum Chopinowskie w Warszawie,
2009 – Rewaloryzacja parku w Żelazowej Woli,
Osiedla w Lublinie: przy ulicy Bolesława Śmiałego i przy ulicy Popiełuszki.


Czytaj >>> o wybranych realizacjach Bolesława Stelmacha

Obejrzyj >>> galerię ze zdjęciami realizacji projektów Bolesława Stelmacha

Wybrane projektyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

2001 – rozbudowa Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie,
2002 – przebudowa kwartału Foksal w Warszawie,
2003 – budowa Lubelskiego Parku Naukowo-Technologicznego,
2007 – budowa Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku,
2008 – budynek na rogu ulic Kołłątaja i Peowiaków w Lublinie,
2009 – przebudowa Teatru w Budowie na Centrum Spotkania Kultur w Lublinie,
2009 – projekt upamiętnienia na Lubelskim Placu Śmierci.

Wyróżnienia i nagrodyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1994 – Nagroda Ministra Kultury za modernizację budynku NBP w Lublinie;
1995 – Grand Prix w konkursie Dom Dostępny 1995 z firmą VIVA z Lublina;
2000 – Nagroda w konkursie „Życie w Architekturze” dla najlepszego budynku użyteczności publicznej w latach 1989–1999 w Lublinie dla budynku Centrali Pierwszego Komercyjnego Banku SA;
2000 – Nagroda III Stopnia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa za projekt Budynku Centrum Promocji i Biura Obsługi Klienta TP SA w Lublinie;
2000 – Wyróżnienie SARP Polski Cement Sp. z o.o. w konkursie na najlepszą realizację architektoniczną z użyciem technologii żelbetowej wykonaną i przekazaną do użytku do końca 1999 roku za projekt Budynku Centrum Promocji i Biura Obsługi Klienta TP SA w Lublinie;
2001 – I Nagroda w konkursie na rozbudowę Sejmu RP w Warszawie;
2002 – I Nagroda w konkursie na koncepcję zagospodarowania kwartału Foksal w Warszawie;
2003 – I Nagroda w konkursie na Lubelski Park Naukowo-Technologiczny;
2005 – I Nagroda w konkursie na budynek Centrum Chopinowskiego w Warszawie;
2005 – Nagroda Roku Stowarzyszenia Architektów Polskich za budynek Hydroterapii w Nałęczowie;
2005 – Nagroda I Stopnia Ministra Transportu i Budownictwa za budynek Hydroterapii w Nałęczowie;
2006 – I Nagroda w konkursie na Rewaloryzację Parku w Żelazowej Woli z obiektami obsługi turystów, administracji i zaplecza gospodarczego;
2006 – II Nagroda Stowarzyszenia Architektów Polskich dla Rozbudowy Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie;
2007 – II nagroda w konkursie na opracowanie koncepcji Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku;
2009 – I nagroda w konkursie na opracowanie koncepcji architektonicznej budynku Teatru w Budowie wraz z koncepcją zagospodarowania placu Teatralnego w Lublinie.

Honorowa Nagroda SARP (2010)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W 2010 roku Bolesław Stelmach otrzymał Honorową Nagrodę Stowarzyszenia Architektów RP w uznaniu:

za wybitne zasługi dla architektury polskiej w dziedzinie twórczości architektonicznej, kreację dzieł architektonicznych budujących współczesny wizerunek polskiej architektury, w tym obiektów związanych z osobą Fryderyka Szopena.

W uzasadnieniu przyznania nagrody napisano:

Zwycięzcy wielu prestiżowych konkursów architektonicznych. Twórcy o głębokim poczuciu klasycznego architektonicznego piękna, budującego obiekty w oparciu o powściągliwe i syntetyczne użycie form, o przemyślany dobór materiałów, dbałość o architektoniczny detal, o harmonię kompozycji i jej poetycki wyraz. W aktywności zawodowej wykazującego się poszanowaniem dziedzictwa kulturowego oraz wartości krajobrazu – konsekwentnie i skutecznie broniącego ich w trakcie procesów realizacyjnych.
 
Na drodze zawodowej, która zaprowadziła go do godności laureata Honorowej Nagrody SARP, Bolesław Stelmach wielokrotnie ryzykował udziałem w prestiżowych lecz pracochłonnych konkursach na projekty najważniejszych budowli publicznych w kraju. I odnosił sukcesy – przede wszystkim w konkursie na projekt rozbudowy Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w 2001 roku oraz pięć lat później, w dwóch następujących po sobie konkursach na Centrum Chopinowskie w Warszawie (2005) i rozbudowę Muzeum Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli (2006).
 
Kredo artystyczne realizmu, którym zawsze kierował się, wstępując w ślady swego mistrza Miesa van der Rohe, znalazło szczególne spełnienie w tych dwóch ostatnich pracach. Jak podkreślił przy tej okazji, architektura zawsze była dla niego „próbą wyeliminowania wszystkiego poza przekazem prawdy wynikającej z prostych potrzeby budowania”. W Żelazowej Woli starał się przywrócić związek „między odejmowaniem form na rzecz przekazu znaczeń i idei a «życiem», jako najważniejszym celem działania” i w efekcie dotarł do rozwiązań projektowych zadziwiająco tożsamych z tymi, które siedemdziesiąt lat wcześniej zastosował autor pierwszego założenia ogrodowego na tym samym miejscu, architekt Franciszek Krzywda-Polkowski. W przypadku projektu Centrum Chopinowskiego, odwrotnie – narzucony przez warunki konkursu „związek z życiem” konserwatorski nakaz odtworzenia elewacji dwupiętrowej kamienicy Anasińskiego, tak mocno kontestowany przez środowisko architektoniczne, on przyjął z pokorą i uczynił atutem swojej koncepcji. W rezultacie zaprojektowany przez niego szklano-betonowy biurowiec, którego struktura wyrasta z materii spopielałych dekoracji dziewiętnastowiecznego historyzmu, ani nie przesłania, ani nie dominuje nad zamkiem Ostrogskich, a jedynie podkreśla zafałszowaną perspektywę pnącej się w górę ulicy Tamka. Tym samym, przenosząc w czasie ulotne, optyczne złudzenie, architekt przywrócił temu fragmentowi warszawskiej Skarpy jej genius loci, a nieco zwietrzałej sentencji swego mistrza – mocny sens: kategorie estetyczne są zawsze tożsame z kategoriami etycznymi.
Cyt. za: Polska architektura nowoczesna. Honorowa nagroda SARP 1966–2010, oprac. Adam Czyżewski, Warszawa 2010, s. 184–187.

czytaj fragmenty >>> wypowiedzi Bolesława Stelmacha dotyczące architektury

 

Opracowanie: Joanna Zętar
na postawie materiałów dostarczonych przez STELMACH I PARTNERZY Biuro Architektoniczne

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Mycielski K., Nowe oblicze Sejmu, „Architektura Murator” 2001, nr 9, s. 44–52.

Stelmach B., Planowanie przy udziale społeczności lokalnej na przykładzie Frampola, „Człowiek i Środowisko” 1989, nr 13, s. 21–41.
Stelmach B., Architektura minimalistyczna. Wybrane aspekty, [w:] Definiowanie przestrzeni architektonicznej. Co z tym pięknem architektury współczesnej, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, Architektura 2.6-a/2007, R. 104, zeszyt 13, s. 414–418.
Stelmach B., Biblioteka Publiczna w Lublinie, „Architektura Murator” 2008, nr 1, s. 56–57.
Stelmach B., Główka M., Zastosowanie betonu w dzisiejszej architekturze, „Budownictwo Monolityczne” 2010, nr 1, s. 14–15.
Stelmach B., Hotel przy sanatorium w Nałęczowie, „Architektura Murator” 2007, nr 12, s. 69.
Stelmach B., Lublin kreatywny. Lublin 2020 wizje rozwojowe, Lublin 2009, s. 79–90.
Stelmach B., Minimaliści a awangarda. Tendencje minimalistyczne we współczesnej architekturze w świetle koncepcji architektury „oryginalnego porządku” awangardy lat 30., Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki, 2008.
Stelmach B., Minimalizm a awangarda. Tendencje minimalistyczne we współczesnej architekturze w świetle koncepcji architektury „oryginalnego porządku” awangardy lat 30 XX w., „Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych OL PAN” 2009, s. 116–123.
Stelmach B., Rozbudowa Muzeum Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli, „Architektura Murator” 2010, nr 8, s. 37.
Stelmach B., Symbolizm tradycyjny, „Architektura” 1984, nr 6, s. 40–41.

 

>>> czytaj pełną bibliografię

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe