Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Azriel ben Dow ha-Lewi Horowic – rabin zwany Żelazna Głowa

(? - 1818)
W polskich źródłach historycznych o osobie rabina Azriela Horowica znajdujemy niewiele  informacji. Istnienie w naszej świadomości zawdzięcza on głównie słynnemu konfliktowi ze swoim największym wrogiem - Jaakowem Icchakiem Horwicem, zwanym Widzącym z Lublina.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Przed przybyciem do Lublina

Wiadomo, że Azriel Horowic był najpierw rabinem w Kraśniku, gdzie cieszył się dużą sławą jako człowiek mądry i pobożny. W drugiej połowie XVII w. osiadł w Lublinie, gdzie również był poważany wśród tradycyjnej społeczności żydowskiej.

Życie religijne w Lublinie

Okres pobytu rabina Azriela w Lublinie przypadł na czas, kiedy chasydyzm stanowił dla większości Żydów polskich ruch nieznany, wręcz wrogi, gdyż był przeciwieństwem zachowań uznanych za wzorcowe w ortodoksyjnym życiu religijnym. Zamiast spokojnych modlitw, odwiecznej pokory i miłości ku studiowaniu Tory i Talmudu, pojawił się radosny śpiew i taniec. Ponieważ Bóg jest wszędzie, więc każdy nasz ruch to spotkanie z Nim.

Spory o chasydyzm

Plan Wieniawy, 1897.Rabin Azriel Horowic stał się szczególnym wrogiem tych „bezeceństw”. Kiedy Jaakow Horowic – później znany jako Widzący z Lublina - osiadł w pobliskiej Wieniawie (zobacz Wieniawę w fotografiach >>), dla rabina Azriela była to hańba. Krzyczał, pomstował, groził, ponoć rzucił nawet klątwę. Chcąc ośmieszyć Widzącego w oczach wszystkich, opowiadał o jego sztuczkach, magii, a nawet o tym, że aby wejść w trans mistyczny rabbi Jaakow musiał sięgać po alkohol. Protesty Azriela Horowica nie przyniosły rezultatu.

Z czasem wśród kahalników, ludzi wpływowych, a także miejskich bogaczy Widzący zdobył sojuszników i zamiast na niewielkiej Wieniawie osiadł w Lublinie, przenosząc olbrzymi dwór na ulicę Szeroką pod numerem 28 (punkt nr 4 na mapie >>). Rabin Azriel był zatem świadkiem narodzin wielkiego dworu cadyka Widzącego w Lublinie i jego finału.

Rabin "Żelazna Głowa"

Ze względu na nieprzejednanie rabina Azriela wobec rodzącego się chasydyzmu zwolennicy Widzącego nazwali go "Żelazną Głową".

W trzy lata po śmierci Widzącego rabin Azriel zmarł. Obydwaj zostali pochowani na starym cmentarzu żydowskim, a groby ich znajdują się niedaleko siebie.
 
Opracowała Monika Szabłowska-Zaremba 

 

Literatura

Bałaban M., Żydowskie miasto w Lublinie, Lublin 1991.
Fijałkowski P., Horowic Azriel Ben Dow ha-Lewi [w:] Polski Słownik Judaistyczny. Dzieje, kultura. Religia, ludzie, Borzymińska Z.,Żebrowski R. (oprac.),  t. 1, Warszawa2003,  s. 613.
Kuwałek R., Wysok W., Lublin. Jerozolima Królestwa Polskiego, Lublin 2001.

Słowa kluczowe