Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Archidiakońska 7 w Lublinie

W 1406 roku w miejscu obecnej kamienicy znajdowała się szkoła, nad którą nadzór sprawowała Rada Miejska. W 1912 roku Maria Wilczyńska sprzedała kamienicę Schronisku dla Nauczycieli im. Wiktorii Michelisowej.

 

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica Archidiakońska 7 usytuowana jest w zwartej zabudowie, w sąsiedztwie kamienic Archidiakońska 5 oraz 9. Frontem skierowana jest na zachód.

Dawny numer policyjny: 57

Numer hipoteczny: 41

Numer przed 1939: Archidiakońska 7

Numer po 1944: -

Numer obecny: Archidiakońska 7

Archidiakońska 7 na mapie Lublina z 1928 roku

Archidiakońska 7 na panoramie Lublina z lat 30. XX wieku

Funkcje

W kamienicach Archidiakońska 5 i 7 znajduje się Dom Pomocy Społecznej im. Wiktorii Michelisowej.

Historia

Po raz pierwszy w źródłach budynek pojawił się już w 1406 r. W miejscu obecnej kamienicy Archidiakońska 7 znajdowała się wówczas szkoła, nad którą pieczę sprawowała Rada Miejska. Kolejna wzmianka przenosi nas już początek XVI wieku. Wówczas, w 1616 r. archidiakon Paweł Piasecki zapisał wikariuszom, mieszkającym po sąsiedzku plac pomiędzy szkołą a ich domem. W 1685 r. dokonano połączenia dwu placów, szkolnego oraz należącego do archidiakona. Zbudowano tam drewniany dwór. Skromne wzmianki źródłowe przyniosły kolejne informacje dopiero o latach sześćdziesiątych XVIII wieku. Wiadomo, że wówczas przez pewien czas zamieszkiwali dwór kolejno Zianski, organista, Jan Daniszewski, krawiec oraz szewc Chomicki. W 1775 r., w miejscu starego dworu, stanął nowy, również drewniany. Został on zbudowany dla archidiakona lubelskiego, ks. Aleksandra Trembińskiego. W 1809 r. nieruchomość nabył sędzia Ignacy Gruszecki. Po śmierci Ignacego w 1834 r. własność odziedziczyły jego dzieci, Marianna, Urszula, Aleksandra oraz Jan. Rodzina Gruszeckich utrzymała kamienicę w swoim posiadaniu aż do 1854 r., kiedy to budynek został sprzedany Ignacemu i Elżbiecie Zaszczyńskim. Nowi właściciele postanowili wkrótce przekazać go jako darowiznę Józefowi i Tekli Ostrowskim. Po śmierci Ostrowskich w 1867 r. dom otrzymało ich liczne potomstwo, które wkrótce rozpoczęło stopniową wyprzedaż mienia. W 1872 r. znaczną część kupił Wojciech Wodziński. Do roku 1878 r. udało mu się nabyć całość, którą postanowił sprzedać już rok później, Stanisławowi i Agnieszce Suseckim. Na kolejną zmianę właściciela nie trzeba było czekać długo. Jeszcze w tym samym roku Suseccy wyzbyli się domu na rzecz Dionizego Radkiewicza (Rotkiewicz ?). W 1884 r. siostra Dionizego, Aniela (Amelia ?), postanowiła odkupić nieruchomość. Po Anieli odziedziczyła dom siostrzenica, Maria Wilczyńska, która w 1912 r. sprzedała go Schronisku dla Nauczycieli im. Wiktorii Michelisowej. Rozpoczęła się budowa schroniska. W wyniku braku funduszy na dokończenie robót budowlanych zobowiązano się w 1918 r. na kilka lat udostępnić dom władzom kościelnym, w zamian za wsparcie finansowe. Ostatecznie około 1939 r. w budynku zaczęło funkcjonować Schronisko dla Nauczycielek. W czasie II wojny światowej obiekt został przejęty przez władze okupacyjne, jednak zaraz po zakończeniu działań wojennych Schronisko odzyskało swój stan posiadania (jako Związek Nauczycielstwa Polskiego). Po remoncie przeprowadzonym w 1963 r. kamienica przeszła na własność Skarbu Państwa. Obecnie w budynku znajduje się Dom Pomocy Społecznej im. Wiktorii Michelisowej.

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku w 1940 roku

[Inspekcja Budowlana, sygn. 7]

Ogólna ilość mieszkańców 45

Chrześcijan 45

Mężczyzn 1

Kobiet 43

Dzieci do lat 6 włącznie 1

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu w 1940 roku

[Inspekcja Budowlana, sygn. 7]

Robotnicy: 1 (na parterze), 1 (w budynku frontowym)

Inne zawody: 1 (na parterze), 1 (w budynku frontowym)

Kalendarium

1406 – w miejscu obecnej kamienicy znajduje się szkoła

1616 – archidiakon lubelski darowuje plac przy szkole wikariuszom kościoła św. Michała

1685 – budowa drewnianego dworu archidiakona

1775 – budowa nowego dworu

1809 – właścicielem nieruchomości zostaje Ignacy Gruszecki

1834 – spadkobiercami zostają dzieci Ignacego

1854 – dom kupują Ignacy i Elżbieta Zaszczyńscy, którzy przekazują go jako darowiznę małżeństwu Ostrowskich

1867 – właścicielami dworu zostają dzieci Józefa i Tekli Ostrowskich

1872 – część nieruchomość kupuje Wojciech Wodziński

1878 – Wodziński posiada cały budynek

1879 – dwór kupują Suseccy, którzy jeszcze w tym samym roku odsprzedają  go Dionizemu Radkiewiczowi

1884 – właścicielką zostaje Aniela Radkiewicz

1912 – siostrzenica Anieli, Maria Wilczyńska sprzedaje nieruchomość Schronisku dla Nauczycieli im. Wiktorii Michelisowej, rozpoczyna się budowa schroniska

1918 – kamienica tymczasowo znajduje się w posiadaniu władz kościelnych

1939 – w domu znajduje się Schronisko dla Nauczycielek

1940 – budynek zajmują władze niemieckie

1944 – schronisko powraca do kamienicy

1956 – remont, odnowienie elewacji frontowej

1963 – prace obejmujące rekonstrukcję dachu oraz uszkodzonych ścian

1964 – obiekt zostaje przekształcony na Dom Pomocy Społecznej dla osób przewlekle chorych

1980 – przygotowanie nowego pokrycia dachu

1985 – wprowadzenie instalacji gazowej

Architekt

Nieznany

Styl

Eklektyczny

Opis budynku

Kamienica Archidiakońska 7 jest budynkiem trzypiętrowym, posiadającym dwie kondygnacje piwnic.

Elewacja frontowa kamienicy jest czterokondygnacyjna, ośmioosiowa, siedmioosiowa na wysokości pierwszej kondygnacji nadziemnej. W przyziemiu znajdują się otwory okienne piwnic oraz brama prowadząca do wnętrza budynku. Okna pierwszej kondygnacji nadziemnej zamknięte są łukowo oraz otoczone opaską. Okna pozostałych kondygnacji są prostokątne, również otoczone opaskami, z czego na wysokości drugiej kondygnacji ozdobione gzymsami parapetowymi oraz nadokiennymi, na trzeciej jedynie gzymsami parapetowymi, na czwartej zaś gzymsem podokiennym. W skrajnej osi północnej, od wysokości pierwszego piętra znajduje się narożny wykusz, natomiast w skrajnej osi południowej pseudoryzalit zwieńczony neobarokowym szczytem, posiadający na wysokości pierwszego i trzeciego piętra balkony. Lico elewacji na parterze ozdobione jest boniowaniem. W części przyziemia znajduje się opaska. Ponad oknami trzeciej kondygnacji znajduje się napis BENE MERENTIBUS PAX. Pierwsza i druga kondygnacja oddzielone są gzymsami kordonowymi. Całość wieńczy słabo profilowany gzyms koronujący.

Elewacja tylna jest czterokondygnacyjna, z dodatkowymi oknami z piwnic w przyziemiu, siedmioosiowa. W pierwszej osi od południa znajduje się pseudoryzalit, w skrajnych dwu od północy ryzalit. Oba zwieńczone neobarokowymi szczytami. Otwory okienne osi środkowych są prostokątne, otoczone opaskami i ozdobione gzymsami parapetowymi, z wyjątkiem otworów najwyższej kondygnacji, które posiadają gzyms podokienny. Na ryzalicie północnym znajdują się balkony oraz otwory okienne i drzwiowe pozbawione dekoracji. Na najwyższym piętrze po obu stronach łukowo zamkniętego okna znajdują się blendy.

Lico elewacji jest gładkie, jedyną ozdobę stanowi gzyms rozdzielający pierwszą i drugą kondygnację oraz słabo profilowany gzyms koronujący.

Archidiakońska 7 – dodatkowe informacje techniczne

Wnętrze

Układ wnętrza na parterze jest trójtraktowy, regularny, z sienią przelotową. Dostęp do kamienicy prowadzi przez przedsionek. Klatka schodowa stanowiąca przejście na wyższe kondygnacje znajduje się w północnej części obiektu. Piętra I, II, III stanowią dokładne odwzorowanie układu panującego na parterze. Poddasze podzielone na jedno duże pomieszczenia oraz kilka mniejszych, przeznaczonych na magazyny.

Literatura

1. Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Archidiakońskiej 7, APL, sygn. 7

2. Karta ewidencyjna zabytków, mps archiwum WUOZ w Lublinie, sygn. 20.

3. Winiarczyk B., Kamienica W. Pola 7. Dom Opieki Społecznej. Dokumentacja naukowo-historyczna opracowana na zlecenie Zarządu Rewaloryzacji Zabytkowego Starego Miasta w Lublinie, Lublin 1986, mps archiwum KOBIDZ w Lublinie, sygn. 179.

Powiązane artykuły

Powiązane miejsca

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe