Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Andrzej Niewiadomski (ur. 1965)

Andrzej Niewiadomskipoeta, krytyk i historyk literatury.
Urodził się w Lidzbarku Warmińskim, gdzie ukończył szkołę średnią. Następnie studiował filologię polską w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Doktorat uzyskał w 1999 roku, habilitację w 2011.
Współzałożyciel i członek redakcji Kwartalnika Literackiego „Kresy” (1990–2010)1.
Debiutował w 1988 roku na łamach studenckiego pisma „Próba” (nr 2) oraz „Akcentu” (nr 2).
Dwukrotny laureat poetyckiej nagrody im. Józefa Czechowicza (1993 – Nagroda Młodych za tomik Panopticum i inne wiersze, 1995 – główna nagroda za tomik Niebylec. Wiersze i listy).
Tomik poetycki Tremo został nominowany do prestiżowej Nagrody Literackiej Gdynia 2010.
Mieszka w Lublinie.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Dorobek poetycki

Andrzej Niewiadomski, Panopticum i inne wiersze, Stowarzyszenie Literackie „Kresy”, Lublin 1992.
Andrzej Niewiadomski, Niebylec. Wiersze i listy [redakcja i wybór wierszy Krzysztof Karasek], „Przedświt”, Warszawa 1994.
Andrzej Niewiadomski, Prewentorium, Stowarzyszenie Literackie „Kresy”, Lublin 1997.
Andrzej Niewiadomski, Kruszywo, Biuro Literackie Port Legnica, Legnica 2001.
Andrzej Niewiadomski, Locja. 73 wiersze, [Biblioteka Dwumiesięcznika Literacko-Artystycznego Studium], Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005.
Andrzej Niewiadomski, Tremo, Stowarzyszenie Literackie „Kresy”, Lublin 2010.

Dorobek naukowy, edytorski i redakcyjny

Dorobek naukowy, edytorski i redakcyjny Andrzeja Niewiadomskiego jest bardzo bogaty i obejmuje kilkaset pozycji w  pismach polskich i zagranicznych.
Najważniejsze z pośród publikacji książkowych to:

Krzysztof Paczuski, [wybór i układ wierszy Andrzej Niewiadomski], Narodziny światła i inne wiersze, Stowarzyszenie Literackie „Kresy”, Lublin 1992.
Andrzej Niewiadomski [opracowanie i wstęp], Londyn–Toronto–Vancouver. Rozmowy z pisarzami emigracyjnymi, Lublin 1993.
Andrzej Niewiadomski, Niebliskie wyprawy. Jerzy Zagórski i poetycka przygoda nowoczesności, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2001.
Jan Hajduk, Andrzej Niewiadomski [redakcja i wstęp], Poezja nowa i najnowsza, sytuacje, interpretacje. Materiały pokonferencyjne, Towarzystwo Naukowe Sandomierskie, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Przyrodnicza w Sandomierzu, Muzeum Okręgowe w Sandomierzu, Sandomierz 2003.
Alina Kochańczyk, Andrzej Niewiadomski, Bogusław Wróblewski [redakcja i wstęp], Słowa i metody. Księga dedykowana Profesorowi Jerzemu Święchowi, Lublin 2009.
Andrzej Niewiadomski, Światy z jawnych słów i kwiatów ukrytych. O refleksji metapoetyckiej w nowoczesnej poezji polskiej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2010.

Udział w antologiach

P. Dunin-Wąsowicz, J. Klejnocki, K. Varga, Macie swoich poetów. Liryka polska urodzona po 1960 roku. Wypisy, Warszawa 1996.
Meiner Heimat Gesicht. Ostpreussen im Spiegel der Literatur, München 1996.
Liki rodnoj ziemli. Proizwidenja rosyjskich, niemieckich, polskich i litowskich awtorow, Kaliningrad 1999.
R. Honet, M. Czyżowski, Antologia nowej poezji polskiej 1990–1999, Kraków 2000.
P. Lekszycki, A. Pluszka [red.], Złota kolekcja. Antologia „Kursywy”, Katowice–Bytom (b.d.) 2002.
R. Mengham, T. Pióro, P. Szymor [ed.], Altered State. The New Polish Poetry, Todmorden 2003.
W. Michalski [oprac.], Pięć wieków poezji o Lublinie. Antologia, Lublin 2003, 2006.
T. Dąbrowski, Poza słowa. Antologia poezji polskiej 1976–2006, Gdańsk 2006.
Boris Dankow, Antołogia na nowata polska poezija, Sofia 2006.
R. Hodel, Polnische Poesie nach der Wende – Generation 89. Anthologie, Hamburg 2008.
J. Borowczyk, M. Larek [wybór], Powiedzieć to inaczej. Polska liryka nowoczesna. Antologia, Poznań 2011.

Wiersze, recenzje, eseje, artykuły drukował m.in. w czasopismach: „Akcent” (1988, 1990, 1996, 2008), „Arkusz” (1992, 1996), „BruLion” (1989, 1990), „Dotyk” (Bratislava, 1989), „Gazeta Olsztyńska” (1996), „Kresy” (1990–2010), „Na Głos” (1990), „Nowe Książki” (1996, 1997), „Nowy Nury” (1994), „Odra” (1995), „Opcje” (1997), „Próba” (1988), „Pracownia” (1993, 1995), „Sycyna” (1997), „The Polish Review” (2005, 2006), „Topos” (1995), „Twórczość” (1993, 1994, 2008).

O twórczości Andrzeja Niewiadomskiego

Ewa Dunaj-Kozakow: „[...] W wierszach Andrzeja Niewiadomskiego zgodnie współistnieją pomorskie wiosny i beskidzkie jesienie, smutek żydowskiego miasteczka i szarość mazowieckiej równiny. Egzystując na pograniczu wielu kultur i tradycji, poeta przyjmuje ten swoisty konglomerat jako naturalne dziedzictwo. Pozorna prostota i sielskość prowincji ujawnia swoje skomplikowane bogactwo i wielowątkową strukturę, stając się dla poety wartością obiektywną i niepodważalną, środkiem prowadzącym do ocalenia własnej tożsamości.
Konieczność uporządkowania świata, odnalezienia swojego w nim miejsca, zmusza autora do ciągłych poszukiwań, obszar prywatnej pamięci, osobistych wspomnień, przyjaźni, miłości, więzi pokoleniowych [...] poszerzony zostaje o pamięć zbiorową: idąc śladem cytatów, apostrof i dedykacji można wiersze Andrzeja Niewiadomskiego czytać jako swoiste sprawozdania z literackich i filozoficznych podróży poety [...]”.
Uciekasz – nie uciekasz, „Akcent” 1993, nr 3.

Dorota Heck: „[...] imponują mi w książce Niewiadomskiego regionalizmy, wyrazy gwarowe, archaizmy: kłobuk, zruszać (Doroszewski powołuje się na Mickiewicza), tuha, perun, odrzykoń. Przed laty, kiedy miałam sposobność długo obserwować wytrawnego stylistę, zauważyłam prawidłowość: w jednym tekście – j e d n o słowo  p o l s k i e  o niskiej frekwencji. Do przeżycia i zapamiętania. Unikanie słów obcych. Tak czyni Niewiadomski i na tej podstawie już można dobrze wróżyć jego poezji.
Delikatność, z jaką autor wprowadza motywy religijne, także budzi szacunek. Nie ma w tym postępowaniu ani śladu natrętnej deklaratywności, nieobcej pewnym starszym od poety konwertytom [...]”.
Katastrofizm w opuszczonym mieście, „Kresy” 1993, nr 13.

Agnieszka Czechowicz: „[...] Proponowana przez Niewiadomskiego lektura poezji Zagórskiego ukazuje twórcę w kontekście przemian estetycznych dokonujących się w literaturze polskiej XX wieku – i w świetle takiej decyzji trzeba by mówić właściwie o próbie odczytania przez badacza nie tyle samych artystycznych rozwiązań budujących jakość tych wierszy, ile o sondowaniu czy nawet rekonstrukcji ukrytych założeń poezji autora Ostrza mostu, na które składać się będą zarówno artystyczne, metafizyczne, jak i ideologiczne poszukiwania współczesności. Zagórski bowiem jest poetą, którego pisanie stanowi raczej ilustrację przemian współczesnej poezji niż jej awangardę: jak w soczewce skupia się tam większość ważnych tendencji, rozstrzygających o artystycznym kształcie nowoczesnej literatury [...]”.
Skarga klasyka, „Akcent” 2003, nr 1–2.

Edyta Dworak: „[...] ważne jest w Locji usytuowanie «ja» lirycznego w przestrzeni. Bo utknęliśmy w tej dziurze, na cyplu, w grzybku;/ obok ostrogi (Retardacje). Charakterystyczne są obrazy małych, wschodnich miasteczek, motywy akwatyczne, architektoniczne, roślinne: pod ciężarem zdań, ptaków i roślin –/ wskazująca na ziemię ręka anonima (Apoteoza A.N.D. 2003). Perspektywa jest wariantywna. Fragment świata możemy śledzić niejako z dwu punktów widzenia: Stoję przy szybie i gapię się/ na hutę szkła okiennego po drugiej/ stronie drugiej strony. Rzeka/ jest martwa (Cierpkość, celność, wigor. Czeluść ?). [...] Andrzej Niewiadomski należy do generacji poetów urodzonych w latach 60., tej samej, co tzw. pokolenie «bruLionu» oraz twórcy [...] wyjątkowo kłopotliwi, tacy jak Eugeniusz Tkaczyszn-Dycki, nieco starszy Andrzej Sosnowski i nieco młodszy Artur Szlosarek. Autor dystansuje się od nich, pisząc poezje własną, a zarazem przepełnioną świadomością metaliteracką”.
Legenda do mapy poezji, „Akcent” 2006, nr 3.

 

Opracował Marek Danielkiewicz

 

Przypisy

W 2010 roku, po 20 latach pracy, Kwartalnik Literacki „Kresy” zaprzestał działalności z powodów finansowych. Ostatni numer 81–82 redagowali: Arkadiusz Bagłajewski, Andrzej Niewiadomski, Dariusz Jóźwik, Piotr Kosiewski, Andrzej Woytowicz.