Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

„Akcent”

Czasopismo literackie ukazujące się od 1980 roku w Lublinie.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Charakterystyka czasopisma

Kwartalnik „Akcent” ukazuje się od 1980 r. (pierwsze cztery tomy opublikowano jako almanach), po Sierpniu 1980 został zalegalizowany jako czasopismo poświęcone literaturze pięknej, sztukom plastycznym i naukom humanistycznym. W latach 80., na skutek represji stanu wojennego, „Akcent” był dwukrotnie zawieszany, ale środowisku artystycznemu udawało się odzyskać tytuł w niezmienionej postaci.
 

Pierwsze tomy pisma redagowane były na Orlej, w mieszkaniu Bogusława Wróblewskiego – redaktora naczelnego „Akcentu” od początku jego istnienia do dziś. Później redakcja znalazła miejsce w pomieszczeniach Wydawnictwa Lubelskiego przy ulicy Okopowej 7. Obecnie (od 2000 r.) ma siedzibę na Starym Mieście, w kamienicy z XVII w. Bogusław Wróblewski, wykładowca UMCS, w chwili ogłoszenia pierwszego tomu miał 25 lat i prawdopodobnie był wówczas najmłodszym redaktorem naczelnym w Polsce. Wspólnie z Wróblewskim pismo tworzyli i do dziś tworzą m.in.: Bohdan Zadura, puławianin, poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki, od kilku lat redaktor naczelny „Twórczości”, Waldemar Michalski, poeta i krytyk urodzony we Włodzimierzu Wołyńskim, wieloletni pracownik KUL, w latach 1985-2013 sekretarz redakcji „Akcentu” oraz Monika Adamczyk-Garbowska, Józef Fert, Lechosław Lameński, Tadeusz Szkołut, Aneta Wysocka, Jarosław Wach (od roku 2014 sekretarz redakcji) i Łukasz Janicki.
 

Do specjalności „Akcentu” należy analiza zjawisk kulturowych, jakie pojawiają się na pograniczu narodowości, na wschodzie i na zachodzie – „Akcent” zainicjował poważne zainteresowanie tym tematem, kiedy był on jeszcze źle widziany przez PRL-owską cenzurę. Zostały mu także poświęcone trzy zeszyty „monograficzne” (3/1987, 1-2/1990 i 2-3/1992). Teksty w nich opublikowane dotyczyły sąsiedztwa i przenikania kultur i narodowości: Polaków i Litwinów, Ukraińców, Białorusinów, Rosjan, Niemców, Żydów, Cyganów, Węgrów, Łużyczan, Tatarów a także enklaw kulturowych na emigracji (m.in. w USA – nr 2/1997 i Kanadzie – nr 2/2002). Autorzy omawiali m.in. charakterystyczną dla określonych narodowości obrzędowość; przybliżali ich specyfikę i egzotykę. Analizowali takie zagadnienia jak patriotyzm a nacjonalizm czy wiara a fanatyzm. Najintensywniej jednak eksponowano pokonywanie barier pomiędzy narodami, językami, religiami i kulturami.
 

„Akcent” był też nazywany „domem” najwybitniejszych śpiewających poetów – publikowano na jego łamach utwory Młynarskiego oraz wysokiej próby przekłady piosenek George’a Brassensa, Jacques’a Brela, Leonarda Cohena, Bułata Okudżawy i Włodzimierza Wysockiego. W „Akcencie” debiutowało wielu młodych autorów, których nazwiska stały się głośne, m.in. Piotr Szewc, Eda Ostrowska, Marcin Świetlicki, Andrzej Niewiadomski, Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki.
Na łamach pisma gościli też: Michał Głowiński, Paweł Huelle, Jerzy Jarzębski, Tadeusz Konwicki, Jacek Łukasiewicz, Wiesław Myśliwski, Wacław Oszajca, Władysław Panas, Irena Sławińska, Piotr Sommer, Andrzej Sosnowski, Jacek Dehnel, Jerzy Święch czy Ryszard Kapuściński.
„Akcent” to pismo otwarte dla zagranicznych twórców. Publikowali tu m.in. Tomas Venclova, Sándor Csoóri, István Kovács, Jurij Andruchowycz, Mykoła Riabczuk, Dmytro Pawłyczko, Karl Dedecius, Amos Oz, William Saroyan, John Barth, Vladimir Nabokov, Tomas Tranströmer, John Ashbery, Kenneth White. „Akcent” prezentował pierwsze polskie przekłady „Spotkania w Telgte” Güntera Grassa, „Pomalowanego ptaka” Jerzego Kosińskiego, „Szatańskich wersetów” Salmana Rushdiego, opowiadań Isaaca B. Singera.
 

Wydawany w Lublinie kwartalnik ma też znaczący udział w popularyzacji literatury polskiej tworzonej na obczyźnie – już w latach 80. prezentował twórczość pisarzy emigracyjnych i jej omówienia – np.: Witolda Gombrowicza, Aleksandra Wata, Stanisława Barańczaka, a także utwory Danuty Mostwin, Wacława Iwaniuka, Józefa Łobodowskiego, Tadeusza Chabrowskiego, Andrzeja Buszy, Bolesława Taborskiego Zbigniewa Chałki, Jana Kowalika, Anny Frajlich. Od wielu lat na łamach „Akcentu” realizowany jest projekt „Twórcy za granicą – polskie rodowody, polskie znaki zapytania”, który w latach 2003-2015 korzystał ze wsparcia Senatu i Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. Jego celem jest prezentacja dorobku twórczego artystów polskiego pochodzenia zamieszkałych poza Polską.
W każdym numerze „Akcentu” znajdziemy także tekst na temat wybranego twórcy z kręgu sztuk plastycznych. „Swoje” tomy mieli: Salwador Dali, Marc Chagall, Jan Lebenstein, Jerzy Duda-Gracz, Zdzisław Beksiński, Kazimierz Mikulski, Zofia Kopel-Szulc, August Zamoyski, Jan Popek (twórca szaty graficznej „Akcentu”), Ryszard Lis, Zbigniew Baj, Adam Myjak, Igor Mitoraj i stu innych artystów. Co jeszcze? Recenzje teatralne, omówienia najnowszych książek prozatorskich i poetyckich, artykuły o polskich kompozytorach, szkice o filmie, archiwalna korespondencja, teksty filozoficzne, felietony Leszka Mądzika, Marka Danielkiewicza i Ewy Dunaj.
 

Co pewien czas „Akcent” publikuje blok tekstów poświęconych jednemu tematowi, problemowi czy osobie, np. „Dziecko i świat”, „Samobójcy i inni”, „Gra – temat i metoda”, „Chłopi – twórcy kultury”, „Powstanie warszawskie”, „Węgrzy i o Węgrach”, „Erotyka w literaturze”, „Komizm, humor i groteska w kulturze Europy”, „Polscy Amerykanie”, „Karol Wojtyła – poeta, dramaturg, filozof”, „Czytanie Ukrainy”, „U progu Unii Europejskiej – nadzieje i obawy”.
 

W redakcji „Akcentu” i zaprzyjaźnionych instytucjach kultury cyklicznie odbywają się „wernisaże literackie”, na których swe dzieła prezentują autorzy nie tylko z Lubelszczyzny. Ponadto kilka lat temu organizowany był cykl spotkań z redaktorami polskich czasopism kulturalnych zatytułowany „Krążenie wartości w kulturze” (w Lublinie gościli redaktorzy z łódzkiego „Tygla Kultury”, warszawskiej „Twórczości” i „Przeglądu Powszechnego” oraz rzeszowskiej „Frazy”). Od 2005 roku po publikacji każdego nowego tomu „Akcentu” w Radiu Lublin (Studio im. Zbigniewa Stepka) odbywa się promocja z udziałem autorów tomu i czytelników. Autorzy „Akcentu” uczestniczą również w programach towarzyszących festiwalowi Dwa Brzegi w Kazimierzu Dolnym i Letniej Akademii Filmowej w Zwierzyńcu. Redakcja ma także swój udział w festiwalu Stolica Języka Polskiego w Szczebrzeszynie.  W 2016 roku w warszawskich Łazienkach Królewskich zainaugurowany został firmowany przez „Akcent” cykl spotkań pod nazwą „Światło literatury” (dotychczasowi bohaterowie to o. Wacław Oszajca, Bohdan Zadura, Hanna Krall i Mariusz Szczygieł, István Kovács, Mykoła Riabczuk, Wiesław Myśliwski).
 
 
 

Opis bibliograficzny czasopisma

Tytuł: „Akcent”
Redaktor: Bogusław Wróblewski
Miejsce wydania: Lublin
Częstotliwość: Kwartalnik (pierwsze cztery tomy – almanach)
Format: 14 × 27,5 cm
Numeracja: Tom 1, 1980 – do dziś
Wydawcy: Pierwsze 18 tomów – Wydawnictwo Lubelskie; od tomu 19 do tomu 42 – Lubelskie Wydawnictwo Prasowe; od tomu 43 do tomu 50 – „Kadex – Edytor” s.c. Lublin; od tomu 51 do tomu 82 – EDYTOR PRESS Ltd. Lublin; od tomu 83 do dziś – Wschodnia Fundacja Kultury „Akcent” (od tomu 99 wspólnie z Biblioteką Narodową, a od tomu 120 z Instytutem Książki)
Zmiany drukarni: Od tomu 1 do tomu 74 – Lubelskie Zakłady Graficzne; od tomu 75 do tomu 121 – Multidruk S.A.; od tomu 122 do tomu 138 – IF Drukarnia; od tomu 139 do dziś – AW Partner Lublin
Adres redakcji: W latach 1980-2000 – ul. Okopowa 7 (I piętro), 20-022 Lublin; od roku 2000 do dziś – ul. Grodzka 3 (III piętro), 20-112 Lublin


Dodatki: Biblioteka „Akcentu”
Tom 1 – Włodzimierz Wysocki: Piosenki i wiersze (1986)
Tom 2 – Tadeusz Chabrowski: Panny z wosku (1992)
Tom 3 – Danuta Mostwin: Odkrywanie Ameryki (1992)
Tom 4 – Jan Kowalik: Wiersze wybrane (1994)
Tom 5 – Eda Ostrowska: Krew proroków (na twoich rękach) (1994)
Tom 6 – Danuta Mostwin: Nie ma domu (1996)
Tom 7 – Krzysztof Paczuski: Obłokom. Podzwonne (2002)
Tom 8 – Roman Chojnacki: Tak (2003)
Tom 9 – Anna Maria Goławska: Postępująca personifikacja (2007)
Tom 10 – Urszula Jaros: Wiersze (2008)
Tom 11 – Wojciech Sołtys: I jeszcze dalej (2008)
Tom 12 – Leszek Mądzik: Obrazy bez tytułu (2012)
Tom 13 – Lublin – miasto poetów. Antologia, cz. 1 (2012)
Tom 14 – Jeszcze bliżej. Antologia nowej liryki węgierskiej (2013)
Tom 15 – Lublin – miasto poetów. Antologia, cz. 2 (2013)
Tom 16 – Serce i krew. Antologia nowej liryki serbskiej (2015)


Grafika: Projekt graficzny „Akcentu” – Jan Popek. W każdym tomie prezentacja prac innego współczesnego grafika.

 


Stałe rubryki: Archiwum; Bardowie; Bez tytułu; Cage; Cały ten zgiełk; Czytanie Petersburga; Duety; Dwugłosy; Dziecko i świat; Dziwadła kulturowe; Ekologia; Estrada; Film; Filozofia; Historia; Konteksty; Korespondencja; Listy nie wysłane; Listy z Nowego Jorku; Media; Młynarski; Muzyka; Namiętności; Noty o autorach; Noty, Obyczaje; Odkryte po latach; Plastyka; Podróże; Polemiki i dopowiedzenia; Pożegnania; Pryzmaty; Przekroje. Poeci, poeci; Przekroje. Prozaicy, prozaicy; Przekroje. Z różnych stron; Przekroje;  Przenikania; Relacje; Rozmowy; Rozszerzenia; Słowa i metody; Socjologia; Sylwetki; Sztuka słuchania; Taniec; Teatr; W zwierciadle gatunku; Wspomnienia.

 

 

Opracowanie: Jarosław Wach
Aktualizacja i uzupełnienia: Łukasz Janicki

Powiązane artykuły

Wideo

Audio

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe