21.08.2019

21.08.2019 - 25.08.2019

Pardes Festival - Spotkania z Kulturą Żydowską Kazimierz Dolny

Pardes Festival jako jedyne cykliczne wydarzenie kulturalne w Kazimierzu Dolnym przybliża wielokulturową historię Lublina i całego regionu. Podczas festiwalu odbędzie się spotkanie z Joanną Zętar z Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” - "Obrazy z przeszłości: kościoły, synagogi, cerkwie i zbory na mapie przedwojennego Lublina"  w Domu Architekta SARP, 23 sierpnia o godzinie 14:30.

Pardes Festival |Spotkania z Kulturą Żydowską | 21-25 sierpnia 2019 | Kazimierz Dolny | https://www.facebook.com/PardesFestival/

 

Fundacja Spichlerz Kultury zaprasza od 21 do 25 sierpnia 2019 na siódmą edycję Pardes Festival – Spotkań z Kulturą Żydowską. Spotkania festiwalowe odbywają się w różnych lokalizacjach Kazimierza Dolnego: prezentacje multimedialne, warsztat wycinanki i wieczór filmowy w Kazimierskim Ośrodku Kultury, Promocji Turystyki, w Domu Architekta spotkamy się na prezentacji Joanny Zętar poświęconej wielokulturowemu Lublinowi czasów międzywojnia. Na koncert muzyki sefardyjskiej wybierzemy się do klimatycznego Teatru Klepisko w Skowieszynku pod Kazimierzem, a na wycieczkę pojedziemy na drugi brzeg Wisły do Janowca i winnicy Widok Wojszyn.

 

W programie festiwalu m.in. prezentacje multimedialne, pokazy filmowe, spotkania literackie, spacer tematyczny po kolekcji judaików Muzeum Nadwiślańskiego, wędrówka śladami żydowskimi w Kazimierzu Dolnym, koncert muzyki sefardyjskiej. Goście festiwalowi spotkają się z wybitnymi znawcami judaizmu, tradycji i kultury żydowskiej i wielokulturowego dziedzictwa Polski. Program festiwalowy osadzony jest mocno w historii lokalnej: Kazimierza Dolnego i całego regionu Lubelszczyzny i tymi tropami podążamy konsekwentnie od pierwszej edycji festiwalu.

 

Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” jest partnerem Pardes Festival.

 

Festiwal otworzy spacer tematyczny w przestrzeni miasteczka śladami motywów architektonicznych utrwalonych na obrazach malarzy żydowskich (21 sierpnia, środa, godz.11.00, zbiórka przy studni na Rynku). W czasie spaceru przywołamy obrazy z przeszłości: unicestwiony w czasach Holokaustu świat polskich miast i miasteczek. Grono malarzy żydowskich tworzących w Kazimierzu nad Wisłą jest po prostu imponujące! Warto przypomnieć choćby kilku: Jana Gotarda, Eliasza Kanarka, Natana Korzenia, Feliksa Frydmana, Samuela Finkelsteina, Efraima i Menasze Seidenbeutelów - to oni bywali na organizowanych w miasteczku plenerach. Bywali w Kazimierzu także artyści żydowscy starszego pokolenia: Henryk Berlewi, Władysław Weintraub, Abraham Ostrzega, Majer Appelbaum. Ocalony na Wschodzie, pochodzący z Kazimierza malarz Chaim Goldberg powracał do kazimierskich motywów po kres swego życia.

 

Wspomnienie polsko-żydowskiej kolonii artystycznej w Kazimierzu i przybliżanie szeroko rozumianej sztuki żydowskiej to wiodące wątki festiwalu od jego pierwszej edycji. Tego roku podążymy tropami kolonii kazimierskiej, poznamy także działalność malarzy żydowskich w kolonii artystycznej w przedwojennym Krzemieńcu. Krzemieniec przyciągał wielu artystów historią utrwaloną w architekturze i walorami krajobrazowymi. Kazimierzy Dolny i Krzemieniec łączyło jedno: oba miasta były znaczące w historii i tradycji żydowskiej.

 

W trakcie Pardes Festival powracamy do mitycznego sztetla i poznajemy mikrokosmos wielokulturowych miast i miasteczek w dawnej Polsce. W podróż do dawnego Zamościa, wielokulturowego miasta prywatnego kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego wybierzemy się z dr Piotrem Kondraciukiem z Muzeum Zamojskiego w Zamościu.

 

Pamięć międzywojennego wielokulturowego Lublina przywoła Joanna Zętar z Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”. Lublin fascynuje od wieków: miasto położone na skrzyżowaniu szlaków Wschodu i Zachodu i ważny punkt na politycznej i handlowej mapie dawnej Rzeczpospolitej to tygiel religii i kultur, które odcisnęły trwały ślad w topografii i architekturze tego wyjątkowego miasta. Bogactwo materiałów ikonograficznych gromadzonych od dziesiątków lat w Ośrodku „Brama Grodzka - Teatr NN” stanowi idealną bazę do odtworzenia mapy architektonicznej dawnego wielokulturowego Lublina. Zapraszamy na prezentację Joanny Zętar 22 sierpnia, czwartek, godz. 14.30, „Obrazy z przeszłości: kościoły, synagogi, cerkwie i zbory na mapie przedwojennego Lublina”.

 

Wielokulturowość Lubelszczyzny znakomicie eksponuje skansen w Muzeum Wsi Lubelskiej. Obiektem wyjątkowym w skansenie jest cerkiew z Tarnoszyna, dzwonnica z Lubyczy-Kniazie, cmentarz przycerkiewny i kapliczka ze Słobody, które tworzą zespół sakralny greckokatolicki. Drewniana cerkiew jest obiektem muzealnym i jednocześnie pełni funkcje kultowe dla wspólnoty greckokatolickiej. O historii kościoła greckokatolickiego w Polsce opowie na Pardes Festival ks. mitrat Stefan Batruch.

 

W programie prezentacji artystów żydowskich zapraszamy na spotkanie z Jakubem Bendkowskim (ŻIH), który przybliży twórczość Symchy Trachtera, (1893-1942), malarza związanego blisko z Lublinem i Kazimierzem nad Wisłą. W Lublinie przyszedł na świat i tam mieszkali jego najbliżsi. Po latach nauki malarstwa w Warszawie, Krakowie, Wiedniu i Paryżu powrócił w rodzinne strony. Zapewne zadecydowało o tym wiele czynników, a może przede wszystkim więzi rodzinne? Ważne było także przywiązanie do rodzimego krajobrazu, który malarz upodobał sobie i konsekwentnie utrwalał na płótnach.

 

O obiektach rytualnych i przedmiotach codziennego użytku na ekspozycji w bejt tfila (domu modlitwy) w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie opowie Michał Krasicki, a dopełnieniem tej tematyki jest oprowadzanie kuratorskie po kolekcji judaików w Muzeum Nadwiślańskim. Judaizm wykształcił i pielęgnował przez wieki bogaty w obrządki ceremoniał religijny, dla wypełniania którego niezbędny był cały zestaw sprzętów kultowych i obrzędowych. Znawczyni żydowskiego rzemiosła artystycznego, Aniela Ryndziewicz, przedstawi kolekcję judaików i ekspozycję warsztatu złotnika, obiektu unikalnego w skali Europy Środkowo-Wschodniej. W warsztatach złotniczych powstawały przedmioty kultu synagogalnego i te stosowane podczas codziennych domowych praktyk religijnych, ale czy podziwiając te pięknie dekorowane przedmioty zastanawiamy się: kto je wykonał – złotnicy żydowscy czy chrześcijańscy, a może jedni i drudzy...?

 

Adam Klimczak w prezentacji „Reminiscencje z wystawy „Jung Idysz” w Muzeum Miasta Łodzi przedstawi powstałą w 1919 r. w Łodzi grupę Jung Idysz i żydowską awangardę artystyczną w dwudziestoleciu międzywojennym. Mojżesz Broderson, Jankiel Adler, Marek Szwarc i Wincenty (Icchok) Brauner powołali do życia grupę Jung Idysz, aby promować twórczość plastyczną, literacką i teatralną, w której żydowska tradycja łączy się z nowoczesnymi rozwiązaniami formalnymi.

Dzięki współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN poznajemy rok po roku poszczególne galerie wystawy stałej w POLIN. Tego roku w programie wirtualny spacer po galerii „Miasteczko” z dr hab. Arturem Markowskim. Prezentacja przybliży postać Jakuba Franka i historię frankistów.

W programie festiwalu – już po raz kolejny - warsztat wycinanki żydowskiej prowadzony przez mistrzynię wycinanki Joannę Matyjasek z Lublina.

Ważny wątek programu festiwalowego to tematyka mniejszości narodowych i etnicznych zamieszkujących współcześnie Polskę. Program urokliwego „Popołudnie ze Śliwką” wzbogaci tego roku prezentacja zielnika łemkowskiego. W gawędę Marty Butryn o kwiatach, ziołach, owocach w kulturze tradycyjnej Łemków wplecione zostaną pieśni łemkowskie. W trakcie „Popołudnia ze Śliwką” wracamy do historii sadów śliwkowych, tradycji wędzenia śliwek oraz handlu wędzonymi śliwkami przez kupców żydowskich w przedwojennym Kazimierzu nad Wisłą.

Tego roku organizatorzy festiwalu proponują wyjątkowo interesujący program literacki. 23 sierpnia odbędzie się promocja prozy biograficznej Ester Singer Kreitman, starszej siostry noblisty, Izaaka Baszewisa Singera. W spotkaniu wezmą udział potomkinie rodu Singerów: wnuczka noblisty przyleci do Polski z Izraela, wnuczka Ester Singer Kreitman z Francji. Na finał spotkania pokaz filmu „Ojczyzna jidysz”.

24 sierpnia w programie festiwalu dwa wydarzenia literackie: rozmowa z Ewą Andrzejewską, autorką książki o Pinchasie Bursteinie, żydowskim malarzu z Nowego Sącza „Maryan. Powrót” i spotkanie poświęcone reportażom Mordechaja Canina „Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce”. „Jeździłem po ruinach i zgliszczach stu zgładzonych gmin żydowskich w Polsce. Byłem pierwszym i jedynym pisarzem żydowskim, który odbył taką podróż, ale nie podróżowałem jako Żyd. Mój brytyjski paszport, jaki miałem wówczas w kieszeni, pozwolił mi udawać angielskiego dziennikarza”. Tak zaczyna się ta książka. Mordechaj Canin, pisarz i dziennikarz, uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., który podczas wojny dotarł przez Japonię do Palestyny, w latach 1945–1947 kilka razy przyjeżdżał do Polski, by zobaczyć i opisać kraj po Zagładzie. Swoje relacje drukował w "Forwerts”, nowojorskiej gazecie w języku jidysz. Pełny zbiór tych tekstów, wydany w Izraelu w 1952 r. ukazał się w polskim przekładzie po raz pierwszy.

Na finał festiwalu zapraszamy na koncert muzyki diaspory sefardyjskiej „La rosa linda” w malowniczo położonym Teatrze Klepisko. Wystąpi Gerard Edery Trio w składzie: Gerard Edery – gitara, śpiew, Izabela Buchowska - wiolonczela i Piotr Kopietz – bandoneon, akordeon. W brzmieniu muzyki sefardyjskiej zapisane są losy Żydów wypędzonych z Półwyspu Iberyjskiego, którzy wbrew przeciwnościom losu zachowali język i specyfikę kultury sefardyjskiej. Sprzedaż biletów 24 sierpnia przed koncertem (godz. 20:00).

 

Na 25 sierpnia 2019 (niedziela) zaplanowana jest w partnerstwie z Muzeum Nadwiślańskim wycieczka do Janowca. W programie: zwiedzanie Zamku i przyzamkowego skansenu i spacer w przestrzeni miasteczka - wytyczony także śladami żydowskimi.

 

Pardes Festival to wędrówka śladami Żydów aszkenazyjskich przez miasta i miasteczka dawnej Rzeczpospolitej, szlakami, na których krzyżują się tradycje Wschodu i Zachodu. Program festiwalowy przywraca obrazy z przeszłości i osadza je we współczesnym kontekście, w przestrzeni fizycznej i metafizycznej, która wyłania się z opowieści utkanych z zapisów, relacji, starych fotografii, materii architektonicznej, dzieł malarskich i muzyki. Po raz pierwszy zanurzymy się świecie Żydów sefardyjskich, aby dopełnić obrazu życia diaspory żydowskiej. ZAPRASZAMY!

 

Motyw graficzny siódmej edycji Pardes Festival to połączenie wycinanek Joanny Matyjasek i oprawy graficznej Lidii Dańko.

 

Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN jest patronem honorowym Pardes Festival.

 

https://www.facebook.com/PardesFestival/

 

Tekst: dr Aleksandra Markiewicz, dyrektor programowy Pardes Festival

 

MEDIA O WYDARZENIU:

Dziennik Wschodni

 

PORTALE O WYDARZENIU:

JEWISH.pl

Rodzaje działań: wydarzenie
Programy: Inne