05.08.2018

05.08.2018 - 10.08.2018

Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" na 38. Żydowskiej Konferencji Genealogicznej / “Grodzka Gate – NN Theatre” Centre at the 38th International Conference on Jewish Genealogy

Podczas 38 Żydowskiej Konferencji Genealogicznej, organizowanej przez International Association of Jewish Genealogical Societies wraz z Muzeum POLIN i Żydowskim Instytutem Historycznym we współpracy z Archiwum Państwowym, w dniach 5-10 sierpnia 2018 roku w Warszawie zostały przedstawione projekty, realizowane w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN”.

 

Z myślą o konferencji pracownicy Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” przygotowali kilka referatów, które pokazują, w jaki sposób Ośrodek tworzy swoją autorską opowieść o historii i dziedzictwie kulturowym lubelskich Żydów. Należy bardzo mocno podkreślić, że w programie Ośrodka genealogia nie jest celem samym w sobie. Jest ona przede wszystkim narzędziem, dzięki któremu możemy przywracać pamięć o tysiącach Żydów żyjących kiedyś w Lublinie, o ich losach. Wśród nich są też ci, którzy zginęli podczas Zagłady. To wobec nich mamy szczególne zobowiązania.
 
Organizatorzy Zagłady bardzo chcieli, aby wszelka pamięć o ich ofiarach zginęła. Nie wystarczyło im skazanie Żydów na śmierć, chcieli ich również zepchnąć w otchłań niepamięci. Miały na zawsze zniknąć wszystkie ślady tego, że tu żyli. Każdy dokument, będący świadectwem ich obecności, miał być zniszczony. Tej totalnej idei wymazania wszelkich śladów istnienia tysięcy ludzi, tej czarnej utopii, wyrastającej z samego jądra zła, przeciwstawiamy zupełnie inną utopię, równie totalną. Jest to projekt „Lublin. 43 tysiące”, którego nazwa w sposób symboliczny odwołuje się do liczby Żydów mieszkających w 1939 r. w Lublinie. W jego ramach chcemy ocalić pamięć o każdym mieszkańcu Miasta Żydowskiego. Chcielibyśmy odnaleźć nazwiska tych osób i zrekonstruować ich losy na tyle, na ile jest to możliwe.
Projekt ten nie mógłby zaistnieć bez wykorzystania nowych technologii. Dzięki możliwości przetwarzania olbrzymiej ilości danych, nasza wiedza o historii ludzi, którzy tu żyli, nabiera zupełnie nowego wymiaru, pozwala na nowo łączyć pozrywane nitki indywidualnych losów.
Jednym słowem, staramy się sprostać sytuacji, w której się znaleźliśmy prowadząc naszą działalność w Bramie Grodzkiej, stojącej obok pustego miejsca, na którym kiedyś znajdowało się Miasto Żydowskie w Lublinie.
 
Tomasz Pietrasiewicz, dyrektor Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”
 
Program wystąpień:
 
NIEDZIELA, 5 SIERPNIA, 20.00
„OPOWIEŚCI Z BRAMY”
Wykonanie:
Witold Dąbrowski
Bartłomiej Stańczyk – akordeon
 
PONIEDZIAŁEK, 6 SIERPNIA, 10.30-11.30
Emil Majuk: SHTETL ROUTES. GENEALOGICZNE ASPEKTY PODRÓŻOWANIA
PO POGRANICZACH POLSKI, BIAŁORUSI I UKRAINY
 
WTOREK, 7 SIERPNIA, 9.15-10.45
Teresa Klimowicz: GENEALOGIA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ – KTO POWINIEN CHRONIĆ DZIEDZICTWO ŻYDOWSKIE? – PANEL DYSKUSYJNY POŚWIĘCONY WYZWANIOM
I ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA DZIEDZICTWO ŻYDOWSKIE W POLSCE, PROWADZONY
PRZEZ TERESĘ KLIMOWICZ (OŚRODEK „BRAMA GRODZKA – TEATR NN”,
STOWARZYSZENIE „STUDNIA PAMIĘCI”)
 
WTOREK, 7 SIERPNIA, 12.15-13.15
Monika Tarajko: CMENTARZE ŻYDOWSKIE LUBELSZCZYZNY PRACE INWENTARYZACYJNE I ICH ZNACZENIE DLA BADAŃ GENEALOGICZNYCH
 
WTOREK, 7 SIERPNIA, 13.30-14.30
Jacek Jeremicz, Rafał Niedźwiadek, Piotr Zimny: ŻYDZI LUBELSCY OD XVII DO XVIII WIEKU
GENEALOGIA WE WCZESNYCH DOKUMENTACH GRODZKICH
 
ŚRODA, 8 SIERPNIA, 9.15-10.15
Tadeusz Przystojecki: PROJEKT „LUBLIN. 43 TYSIĄCE” PROJEKT DOKUMENTUJĄCY ZGŁADZONĄ SPOŁECZNOŚĆ LUBLINA
 
ŚRODA, 8 SIERPNIA, 14.45-15.45
Małgorzata Miłkowska, Jackie Schwarz, Tadeusz Przystojecki: ZWIĄZKI LUBLIN – ANTWERPIA: WZORCE MIGRACYJNE MIASTA Z ODKRYCIAMI I NOWYMI ROZDZIAŁAMI
 
Szczegółowe informacje o każdym z wystąpień:
 
„OPOWIEŚCI Z BRAMY”
wykonanie: Witold Dąbrowski, Bartłomiej Stańczyk – akordeon
W „Opowieściach z Bramy”, obok historii ściśle związanych z przeszłością Bramy Grodzkiej
i miejsca, w którym się ona znajduje, pojawiają się także te, które przenoszą nas w świat bohaterów opowiadań I. B. Singera. Wykonawcy zaprezentują między innymi słynną historię Szlemiela, który szedł z Chełma do Lublina i pogubił drogę, czy też „Ole i Trufa”, jedną z najpiękniejszych miłosnych historii noblisty.
 
SHTETL ROUTES. GENEALOGICZNE ASPEKTY PODRÓŻOWANIA PO POGRANICZACH POLSKI, BIAŁORUSI I UKRAINY
prezentacja: Emil Majuk 
Głównym celem projektu „Shtetl Routes” jest wsparcie rozwoju turystyki kulturowej, opartej na żydowskim dziedzictwie na pograniczu Polski, Białorusi i Ukrainy.
Projekt jest realizowany od 2013 roku jako część szerzej zakrojonego programu „Zapomniany kontynent”. Idea projektu oparta jest na doświadczeniach pracy dokumentacyjnej, edukacyjnej i artystycznej realizowanej
w lubelskim Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” od 1992 roku. Podczas prezentacji zostaną omówione najważniejsze działania i rezultaty projektu, a także genealogiczne aspekty podróży do dawnych sztetli.
 
GENEALOGIA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ – KTO POWINIEN CHRONIĆ DZIEDZICTWO ŻYDOWSKIE? – PANEL DYSKUSYJNY POŚWIĘCONY WYZWANIOM
I ODPOWIEDZIALNOŚCI ZA DZIEDZICTWO ŻYDOWSKIE W POLSCE, PROWADZONY
PRZEZ TERESĘ KLIMOWICZ (OŚRODEK „BRAMA GRODZKA – TEATR NN”,
STOWARZYSZENIE „STUDNIA PAMIĘCI”) 
prezentacja: Teresa Klimowicz
Społeczność żydowska Polski została zdziesiątkowana w rezultacie Zagłady i wydarzeń II wojny światowej oraz powojennej emigracji. Wiele obiektów, budynków i miejsc związanych z tą społecznością zostało opuszczonych i zapomnianych aż do dzisiaj. Niektóre z nich są wtórnie używane do celów dalekich od ich pierwotnego przeznaczenia przez lokalne społeczności. Celem grupowej dyskusji będzie zmierzenie się z tymi wyzwaniami na przykładzie Lubelszczyzny, prezentacja inicjatyw dążących do zachowania dziedzictwa oraz omówienie odpowiedzialności i możliwości podjęcia kroków przeciwdziałających zapomnieniu żydowskiego dziedzictwa.
 
CMENTARZE ŻYDOWSKIE LUBELSZCZYZNY PRACE INWENTARYZACYJNE I ICH ZNACZENIE DLA BADAŃ GENEALOGICZNYCH
przezntacja: Monika Tarajko
W regionie lubelskim znajduje się 129 cmentarzy żydowskich zlokalizowanych w 88 miejscowościach. Wiele z nich zostało zniszczonych podczas II wojny światowej lub po niej. Zachowane, często połamane, macewy stanowią jeden z ostatnich materialnych śladów po dawnych żydowskich mieszkańcach miast. Inskrypcje nagrobne są ważnym tekstem kultury, który może i powinien zostać odczytany.
Prezentacja obejmie podsumowanie prac inwentaryzacyjnych, realizowanych na cmentarzach żydowskich Lubelszczyzny w ostatnich dekadach. Omówione też zostaną wyniki prac naukowych prowadzonych w Zakładzie Kultury i Historii Żydów UMCS oraz możliwości dostępu do wykonanych w ich ramach transkrypcji treści nagrobków. Główny akcent prezentacji położony zostanie na analizę możliwości wykorzystania informacji z macew w rekonstrukcji wiedzy o żydowskich mieszkańcach małych miast. Wykład uzupełni krótki przegląd form lokalnego zaangażowania
w pracę z pamięcią, skala istniejących upamiętnień (pomniki, lapidaria, wydarzenia cykliczne) oraz charakterystyka najbardziej popularnych form ochrony cmentarzy żydowskich.
 
ŻYDZI LUBELSCY OD XVII DO XVIII WIEKU GENEALOGIA WE WCZESNYCH DOKUMENTACH GRODZKICH
prezentacja: Jacek Jeremicz, Rafał Niedźwiadek, Piotr Zimny
W naszej prezentacji chcemy przedstawić rezultaty badań nad informacjami o lubelskich Żydach, które są zawarte w księgach grodzkich z lat 1633-1733. Grodzkie akta sądowe z XVII i XVIII wieku zawierają wiele informacji dotyczących patronimiki, przydomków
i zawodów żydowskich mieszkańców Lublina, a także opisów topograficznych miejsc będących własnością i użytkowanych przez Żydów. Cyfrowa centralizacja tych danych zapewnia przydatne narzędzie do badania związków rodzinnych, dynamiki sąsiedztwa i relacji zawodowych w ramach społeczności żydowskiej w Lublinie, na Podzamczu.
Informacje zawarte w księgach rzucają światło na zarys stosunków żydowsko-chrześcijańskich i obecność Żydów w części Lublina zamieszkiwanej przez ludność chrześcijańską. Baza danych jest uzupełniona informacjami zawartymi w dawnych mapach Lublina. Zestawienie tych danych pozwala określić, gdzie mieszkali żydowscy właściciele domów oraz gdzie istniały budynki publiczne.
 
PROJEKT „LUBLIN. 43 TYSIĄCE” PROJEKT DOKUMENTUJĄCY ZGŁADZONĄ SPOŁECZNOŚĆ LUBLINA
prezentacja: Tadeusz Przystojecki
Liczba „43 tysiące” jest symbolicznym nawiązaniem do liczby Żydów, którzy zamieszkiwali Lublin przed wybuchem II wojny światowej. W celu rekonstrukcji nazwisk przeszukujemy archiwa, odsłuchujemy lub czytamy relacje świadków, docieramy do materiałów znajdujących się w zbiorach prywatnych oraz analizujemy wszelkie inne informacje pozwalające na ustalenie szczegółów, dotarcie do zdjęć, dokumentów oraz historii. Materiały zgromadzone w trakcie poszukiwań są przepisywane i importowane do zaawansowanej bazy danych składającej się z czterech głównych modułów: 1. Ludzie, 2. Miejsca, 3. Wydarzenia, 4. Źródła. Łączenie tych danych zwiększa możliwość poszukiwania informacji na temat osób w kontekście miejsca, czasu i źródła.
 
ZWIĄZKI LUBLIN – ANTWERPIA: WZORCE MIGRACYJNE MIASTA Z ODKRYCIAMI I NOWYMI ROZDZIAŁAMI
prezentacja: Małgorzata Miłkowska, Jackie Schwarz, Tadeusz Przystojecki
Od końca XIX wieku do końca lat 30. następnego stulecia kilkuset lublinerów osiedliło się i pracowało w Antwerpii. Każda osoba, która przyjechała do Belgii i przebywała tam dłużej niż kilka tygodni, miała zakładaną teczkę w aktach policyjnych, która zawierała bardziej lub mniej szczegółowe dossier wraz z fotografiami portretowymi i podpisami imigranta. Ważnym elementem tych życiorysów są wzmianki na temat krewnych, którzy pozostali w Lublinie oraz lubelskie adresy (miejsce zamieszkania przed wyjazdem lub adres rodziny). Policyjne akta cudzoziemców znajdują się obecnie w Felix Archives w Antwerpii – repozytorium gromadzącym dokumenty dotyczące historii miasta. W Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” kontynuujemy poszukiwania danej osoby i staramy się ustalić jej powiązania z lubelską rodziną. W naszej kwerendzie korzystamy przede wszystkim z ksiąg metrykalnych, przeszukując ich zawartość przy pomocy bazy danych JRI-Poland (Jewish Records Indexing – Poland) oraz ze źródeł takich jak: listy płatników składek na gminę wyznaniową żydowską, księgi adresowe, rejestry mieszkańców, materiały z inspekcji budowlanej, akta Judenratu i inne. Połączenie wielu różnych źródeł umożliwia odtwarzanie historii pojedynczych osób i rodzin i tworzenie na ich bazie opowieści, które wykraczają poza lokalny kontekst.
 

_____

 

Presentations of the employees of the “Grodzka Gate – NN Theatre” Centre at the 38th International Conference on Jewish Genealogy organized by the International Association of Jewish Genealogical Societies, the Museum of the History of Polish Jews – POLIN, and the Jewish Historical Institute,
in cooperation with the State Archive, held from August 5-10, 2018, Warsaw.
 
With a view to the conference, the employees of the „Grodzka Gate – NN Theatre” Centre prepared several presentations to demonstrate the way in which our institution elaborates its own, original story of the history and the cultural heritage of Lublin Jews. It needs to be clearly stated, though, that genealogical studies as such are not a goal we strive to achieve above all else while realising the programme set out for the Grodzka Gate Centre. Genealogy serves us most of all as an instrument to help restore the memory of the fate of the thousands of Jews once living in our city. Among the thousands of Jewish inhabitants of Lublin there are also those who perished in the Holocaust. We are committed to commemorating these people most of all.
Those who organised the Holocaust wanted every trace of memory concerning their victims to be irreversibly lost. It was not enough for them to sentence Jews to death – perpetrators of the Holocaust wanted to push the Jewish citizens of Lublin into a chasm of oblivion. The mere hint of their existence here was to be erased forever and every document bearing proof of it – to be destroyed. This absolute idea of wiping away the existence of thousands of people, this dark utopia at the heart of evil itself, is challenged by our very different utopia, which is similarly absolute. This refusal to bury the past is represented by the project whose very name – Lublin. 43 Thousand – refers symbolically to the number of Jews living in Lublin in 1939. In working on this project, we strive to protect the memory of each and every inhabitant of the former Jewish Town. We want to find the names of all these people and reconstruct their fates in as much detail as possible.
The project in question would never have come to fruition without the use of new technologies. Thanks to the possibility of processing huge amounts of data, our knowledge of the history of the people who used to live here is given a new dimension. We are allowed to reconnect the severed strands of individual fates. In short, we strive to meet the challenge we come across every day working in the Grodzka Gate, situated right next to an empty space once housing the Jewish Town of Lublin.
 
Tomasz Pietrasiewicz, head of the “Grodzka Gate – NN Theatre” Centre
 
Presentation program:
 
SUNDAY, 5TH AUGUST, 20.00
WARSZAWA – HOTEL HILTON
”STORIES FROM THE GATE”
Performers:
Witold Dąbrowski
Bartłomiej Stańczyk – accordeon
 
MONDAY, 6th AUGUST, 10.30-11.30
Emil Majuk: SHTETL ROUTES. GENEALOGICAL ASPECTS OF TRAVELLING ACROSS POLISH-BELARUSIAN-UKRAINIAN BORDERLANDS
 
TUESDAY, 7th AUGUST, 9.15-10.45
Teresa Klimowicz: GENEALOGY AND RESPONSIBILITY – WHO SHOULD PROTECT THE JEWISH HERITAGE? – A PANEL DISCUSSION ON THE NEEDS, CHALLENGES AND THE RESPONSIBILITY FOR JEWISH HERITAGE IN POLAND LED BY TERESA KLIMOWICZ (“GRODZKA GATE – NN THEATRE” CENTRE, THE WELL OF MEMORY ASSOCIATION).
 
TUESDAY, 7th AUGUST, 12.15-13.15
Monika Tarajko: JEWISH CEMETERIES IN THE LUBLIN REGION THE INVENTORY WORK AND ITS IMPACT ON GENEALOGICAL RESEARCH
 
TUESDAY, 7th AUGUST, 13.30-14.30
Jacek Jeremicz, Rafał Niedźwiadek, Piotr Zimny: THE JEWS OF LUBLIN FROM THE 17TH TO THE 18TH CENTURY GENEALOGY IN EARLY MUNICIPAL RECORDS
 
WEDNESDAY, 8th AUGUST, 9.15-10.15
Tadeusz Przystojecki: THE 43 THOUSAND PROJECT DOCUMENTING THE ENTIRE LOST COMMUNITY OF LUBLIN
 
WEDNESDAY, 8th AUGUST, 14.45-15.45
Małgorzata Miłkowska, Jackie Schwarz, Tadeusz Przystojecki: THE LUBLIN – ANTWERP CONNECTION: MIGRATION PATTERNS OF A TOWN WITH DISCOVERIES AND NEW CHAPTERS
 
Detailed information about each of the presentation:
 
”STORIES FROM THE GATE”
Performers: Witold Dąbrowski, Bartłomiej Stańczyk – accordeon
”Stories from the Gate” is a performance based on memoirs closely related to the place and the past of the Grodzka Gate itself, but also based on I. B. Singer’s tales. Among others, the famous story of Shlemiel who went from Chełm to Lublin and lost his way, or ”Ole and Trufa”, one of the most beautiful love stories, will be presented.
 
SHTETL ROUTES. GENEALOGICAL ASPECTS OF TRAVELLING ACROSS POLISH-BELARUSIAN-UKRAINIAN BORDERLANDS
by Emil Majuk
The main aim of the “Shtetl Routes” project is to support the development of tourism based on Jewish cultural heritage in the borderlands of Poland, Belarus and Ukraine. The project has been realized continuously since 2013, however the idea for the project originated out of the experience of the documentary, artistic and educational work within the Jewish cultural heritage of Lublin (Poland) done in the “Grodzka Gate – NN Theatre” Centre ever since 1992. During the presentation the main activities and results of our work will be discussed. Additionally, the genealogical aspects of travelling through the former shtetls, the available sources of genealogical
information and some genealogical travel tips will be presented.
 
GENEALOGY AND RESPONSIBILITY – WHO SHOULD PROTECT THE JEWISH
HERITAGE? – A PANEL DISCUSSION ON THE NEEDS, CHALLENGES AND THE RESPONSIBILITY FOR JEWISH HERITAGE IN POLAND LED BY TERESA KLIMOWICZ (“GRODZKA GATE – NN THEATRE” CENTRE, THE WELL OF MEMORY ASSOCIATION).
by Teresa Klimowicz
The Jewish community in Poland was highly reduced as a result of the Holocaust as well as post-war emigration. However, a lot of objects, buildings and places were left behind and many of them still, to this day, remain forgotten and abandoned. Some of them are even used by local communities for purposes often contrary to their original designation. In light of these challenges, the panel will discuss the condition of Jewish heritage in the Lublin region and present initiatives aiming to preserve the forgotten locations as well as discuss what could/should be done to revive or improve them.
 
JEWISH CEMETERIES
IN THE LUBLIN REGION
THE INVENTORY WORK AND ITS IMPACT ON GENEALOGICAL RESEARCH
by Monika Tarajko
There are 129 Jewish cemeteries situated in 88 towns in the Lublin Region. Many of them were destroyed during or after World War II. The salvaged, often broken gravestones are one of the last physical traces of the Jewish inhabitants of the former shtetls. Gravestone inscriptions are an important „text of culture” that can and should be read, interpreted and analysed.
This presentation offers a summary of the inventory works conducted on the Jewish cemeteries in the Lublin region within the last few decades. A general overview of the state of scientific research, based on the activities carried out by the Department of Culture and History of Jews at UMCS, and of the availability of the gathered data concerning the preserved inscriptions and tombstones is also provided. The presentation will focus on the possible usage of the data from matzevot in the process of reconstructing our knowledge of the local Jewish inhabitants. A short over-view of the local engagement, the scale of the realized commemorations (monuments, lapidaria, cyclical events) and the most popular forms of protecting Jewish cemeteries will be presented.
 
THE JEWS OF LUBLIN FROM THE 17TH TO THE 18TH CENTURY GENEALOGY IN EARLY MUNICIPAL RECORDS
by Jacek Jeremicz, Rafał Niedźwiadek, Piotr Zimny
During our presentation, we want to discuss the results of studies on the information about Lublin Jews included in the city records from years 1633-1733. Municipal court records from 17th to 18th century contain a wealth of information regarding the patronymics, cognomens and professions of the Jewish residents of Lublin, as well as the topographic descriptions of grounds and locations owned and used by Jews. The digital centralization of this data provides a much needed tool for the study of familial connections, neighbourhood dynamics, and professional relations within the Jewish community of Lublin. It also sheds light on the contours of Jewish-Christian relations and the presence of Jews in the Christian districts of Lublin. The database is supplemented with information which can be extracted from the old maps of the city. The compilation of the retrieved data allows researchers to determine where the former Jewish homeowners lived and where particular public buildings were situated.
 
THE 43 THOUSAND PROJECT DOCUMENTING THE ENTIRE LOST COMMUNITY OF LUBLIN
by Tadeusz Przystojecki
43 thousand is a symbolic reference to the number of Jews who lived in Lublin before the outbreak of WW2. In order to reconstruct the names we explore various archives, read and listen to personal testimonies, extract data from private collections and examine every possible piece of information in order to retrieve details, photos, documents and stories of people. The material gathered during our research is transcribed and imported into the advanced database consisting of 4 main core modules: 1. People, 2. Places, 3. Events, 4. Sources. Interconnecting the salvaged data advances the possibility of searching for information about each documented individual provided with the context of place, time and reference source.
 
THE LUBLIN – ANTWERP CONNECTION: MIGRATION PATTERNS OF A TOWN WITH DISCOVERIES AND NEW CHAPTERS
by Małgorzata Miłkowska, Jackie Schwarz, Tadeusz Przystojecki
There were several hundred Lublin born Jews who settled and worked in Antwerp from the end of the 19th Century to 1930. Each person arriving in Antwerp who was not a Belgian citizen and who chose to stay for more than several weeks, would have a police file opened in their name. These files usually contained: a person’s name and date of birth, family names of parents, occupation, marital status, timelines of arrivals and departures, passport and visa numbers, addresses, anecdotes and images. On the basis of these files, a résumé was created for each Lubliner containing all of the relevant details. At Grodzka Gate, additional research was done using the JRI-Poland database and all other available sources including tax records, books of residents, tenancy records, etc. A number of additional pieces of information such as addresses, professions, unknown family members were found. All of these files have been a great help in the process of reconstructing many family histories.

 

 

Media o wydarzeniu:

 

Opowiedzą o historii i dziedzictwie kulturowym lubelskich Żydów. Ważna konferencja

http://lublin.wyborcza.pl/lublin/7,48724,23747742,opowiedza-o-historii-i-dziedzictwie-kulturowym-lubelskich-zydow.html

Rodzaje działań: konferencja naukowa
Programy: "Brama Pamięci"