11.05.2015

11.05.2015

25 lat Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" (11.05.2015)

                                                                                        

25 lat temu grupa zapaleńców weszłado opuszczonej ruiny jaką wtedy była Brama Grodzka.

Dokładnie 11 maja 1990 roku o godz. 17.00 odbyła się tu pierwsza premiera Teatru NN „Wędrówki niebieskie”. Od tamtego czasu Brama Grodzka i sąsiadujące z nią kamienice zostały w pełni odbudowane a Teatr zamienił się w Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. Powstało tu ważne  miejsce pamięci i żywy ośrodek kultury. Ostatnim etapem rewitalizacji wnętrza siedziby Ośrodka jest projekt „Lublin. 43 tysiące”.

 

Z okazji 25-lecia działalności w poniedziałek, 11 maja 2015 roku w Bramie Grodzkiej odbyło się spotkanie połączone z prezentacją projektu "Lublin 43 tysiące"

 


 

 

25 LAT OŚRODKA „BRAMA GRODZKA - TEATR NN” - OPIASANIE DZIAŁALNOŚCI

 

Ośrodek w chwili obecnej prowadzi  swoją działalność w trzech miejscach: w Bramie Grodzkiej, w Trasie Podziemnej (Trybunał) i w Domu Słów (ul. Żmigród). Wszystkie te miejsca łączy to że opowiadają o historii miasta.

Działalność Teatru NN rozpoczęła się tuż po upadku komunizmu, w okresie wielkich zmian politycznych i społecznych zachodzących w tamtym czasie w Polsce. Ze względu na swoją siedzibę – Bramę Grodzką, prowadzącą do nieistniejącego już Miasta Żydowskiego, Teatr zaczął odkrywać pamięć o tym miejscu. Stąd nazwa naszego programu „Pamięć – Miejsce – Obecność”.

Podkreślamy w nim historyczne i symboliczne znaczenie Bramy Grodzkiej, będącej dawniej przejściem pomiędzy Miastem Chrześcijańskim i Miastem Żydowskim, jako miejsca spotkania - łączącego różne narody, tradycje i religie. To w tej Bramie jak w Arce Pamięci zaczęliśmy ocalać stare fotografie, dokumenty, wspomnienia. Te wspomnienia stanowią niezwykłe – bo mówione, Archiwum najnowszej historii Lublina.

W przestrzeni wokół  Bramy – tu gdzie kiedyś było Miasto Żydowskie Teatr NN zrealizował wiele działań artystycznych odkrywających pamięć o przeszłości, ale też będących opłakiwaniem ofiar Zagłady.

Od roku 2005, w 25 rocznicę powstania „Solidarności” i Lubelskiego „Lipca ᾽80” Ośrodek rozpoczął realizację programów nawiązujących do tych właśnie najnowszych wydarzeń w historii Polski.  Jednym z nich jest projekt „Siła wolnego słowa” dokumentujący podziemny ruch wydawniczy w Lublinie.

W roku 2006 Ośrodek stał się gospodarzem Trasy Podziemnej, w której stworzył opowieść o rozwoju Lublina od chwili jego narodzin.

W roku 2008 Ośrodek przejął i uratował od zniszczenia starą drukarnię. To z tej drukarni zrodziło się w Lublinie nowe miejsce kultury – „Dom Słów” a wraz z nim program poświęcony książce, jej historii ale też literaturze i poezji. „Dom Słów” znajduje się w samym środku biednego i zdegradowanego śródmieścia Lublina. Dlatego powstał tu również program o charakterze społecznym.

Trzeba podkreślić wykorzystywanie przez Ośrodek w swoich programach nowoczesnych technologii. Dzięki temu wiele programów Ośrodka realizowanych jest już w zupełnie nowej przestrzeni kultury jaką jest Internet.

Wiele lat temu opisując to co się dzieje w Bramie jeden z przyjaciół Teatru NN, Witold Chmielewski napisał:
„Szczególne miejsce – Teatr NN w Bramie zwanej żydowską. Spotkania odbywają się w Sali teatralnej, na scenie, wobec widowni i słuchaczy. Sala skonstruowana jak w Reducie Osterwy i Limanowskiego – scena na poziomie podłogi, widownia powyżej. W miejscu tym spotykają się twórcy teatru i filmu, pisarze, poeci, muzycy, plastycy, aktorzy, dziennikarze, teoretycy i socjolodzy kultury, etnolodzy, wydawcy, pedagodzy, profesorowie i studenci, twórcy i animatorzy życia kulturalnego. Taki jest ten przedziwny teatr – miejsce twórczej ekspresji i miejsce bardzo poważnie, głęboko i współcześnie pojmowanej i praktykowanej kultury, łączy się tam jakimś sposobem ludzi i zjawiska na pozór nie dające się pogodzić ze sobą. Tatarzy krymscy, Ukraińcy, Czesi, Słowacy, Rosjanie, Romowie, Litwini, Żydzi, Niemcy. Kameralny, skromny teatr i nowocześnie wyposażone w elektronikę profesjonalne centrum kultury. Poetyckie, skupione refleksje, żywiołowe ekspresje, próby teatralne i codzienny trud organicznej pracy, w tym prowadzenie wielkich remontów.”

Jeżeli myślimy o tych 25 latach, o tym co się tu wydarzyło to przywołajmy tekst, który powstał wtedy gdy byliśmy dopiero na początku drogi:

„Nigdy nie wybieramy czasu ani miejsca, w którym przychodzi nam żyć.
W tym świecie tak pięknym i okrutnym jesteśmy tylko gośćmi i wędrowcami.
Skąd?
Dokąd?
Dlaczego właśnie to miasto?
Ta ulica?
Ta Brama?
Ta mała sala nad Bramą?
To tu, w Bramie Grodzkiej, zwanej też Bramą Żydowską, stojącej na straży nieistniejącego Miasta - żydowskiej Atlantydy, próbujemy zrozumieć co oznacza to miejsce dla nas dzisiaj, jakim jest dla nas przesłaniem.
To tu rozmawiamy o książkach. O poezji. O sztuce. Starając się w zgiełku i chaosie codzienności chronić sens i porządek świata.
To tu, w tej sali nad Bramą, czasami od święta stajemy się też artystami odrzucając zasłonę szarości i zmęczenia. Odsłaniając nasz Teatr.
To tu, w tym miejscu zawarliśmy wiele przyjaźni, wiele się nauczyliśmy, wiele przeżyliśmy.
To Brama Grodzka dała nam tę piękną podróż.
Bez niej nie wyruszylibyśmy w drogę.”

 

Tomasz Pietrasiewicz

 

RELACJA Z UROCZYSTOŚCI
 
Obchody jubileuszu 25-lecia Ośrodka „Brama Grodzka - Teatr NN” rozpoczęły się od wspomnienia początków istnienia Ośrodka. Czasów, gdy budynek Bramy Grodzkiej miał być dopiero wydobyty z ruiny przez powstający zespół animatorów. Fotografie i film wideo dały obraz pracy, jaka została wykonana w tym szczególnym miejscu przez ostatnie 25 lat. 
 
Następnie Tomasz Pietrasiewicz, dyrektor i założyciel Ośrodka, przywołał pierwsze spektakle Teatru NN. Premierą otwierającą działalność teatru były zaprezentowane 11 maja 1990 roku „Wędrówki niebieskie”. Dyrektor podkreślił, że w Bramie Grodzkiej teatr zawsze był i jest niezwykle ważny. Film z fragmentami spektaklu z „Wędrówek niebieskich” stał się zapowiedzią  wykonanego chwilę później przez Witolda Dąbrowskiego z towarzyszeniem muzyków - Mariana Pędzisza i Roberta Brzozowskiego oratorium „Opowieści z nocy”. Wspólny dla obu przedstawień motyw muzyczny przypominał, że oratorium stanowi domknięcie rozpoczętego dwadzieścia pięć lat wcześniej tryptyku (w którego skład wchodzi także spektakl „Ziemskie pokarmy” (1991).
 
Po spektaklu rozpoczęła się część oficjalna obchodów. Wśród niezwykle licznego grona gości złożonego z przyjaciół Ośrodka i przedstawicieli środowisk skupionych wokół „Bramy Grodzkiej - Teatru NN” znaleźli się także przedstawiciele władz, między innymi Henryk Wujec reprezentujący Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego, Prezydent Miasta Lublin Krzysztof Żuk, Rektor UMCS prof. Stanisław Michałowski, byli rektorzy UMCS – prof. Marian Harasimiuk, prof. Wiesław Kamiński.
 
Z okazji jubileuszu, w uznaniu zasług, pracownikom Ośrodka wręczone zostały odznaczenia państwowe. Zastępca dyrektora Witold Dąbrowski został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Złoty Krzyż zasługi otrzymali: Anna Chaber, Tomasz Czajkowski, Łukasz Kowalski, Maria Kowalczyk, Robert Sawa i Joanna Zętar. 
 
Warto podkreślić też, że z okazji 25-lecia prezydent Krzysztof Żuk przyznał Medale Prezydenta Miasta Lublin Joannie Bałaban, Alinie Bąk, Izabeli Czumak, Marcinowi Fedorowiczowi, Bartoszowi Gajdzikowi, Łukaszowi Kijkowi, Karolinie Kryczce – Kowalskiej, Monice Krzykała, Piotrowi Lasocie, Alicji Magiera, Dominice i Emilowi Majuk, Tadeuszowi Przystojeckiemu, Małgorzacie Rybickiej, Marcinowi Skrzypkowi, Marcinowi Sudzińskiemu, Piotrowi Sztajdlowi, Henrykowi Świerszczowi, Marcinowi Wacińskiemu, Wiolettcie Wejman, Agnieszce Wiśniewskiej, Mariannie Woźniak, Adrianie Woźniak – Goluch, Agnieszce Zachariewicz.
 
Po uroczystym wręczeniu odznaczeń głos zabrał reprezentujący Prezydenta RP Henryk Wujec. Podkreślał on swoją wieloletnią sympatię dla działań Ośrodka i rolę jaką odgrywa on dla pamięci i historii Lublina. Dając za przykład projekt „Lublin. 43 000” powiedział, że działania Ośrodka są próbą „przeciwstawienia się złu absolutnemu” i odtworzenia „szczątków pamięci”, jakie pozostały po żydowskiej społeczności Lublina.
 
W imieniu odznaczonych głos zabrał następnie Witold Dąbrowski, który podziękował wszystkim tym, którzy przyczynili się do przyznania odznaczeń, w szczególności zaś podziękował on Tomaszowi Pietrasiewiczowi za „wspólną niezwykłą podróż”.
 
Następnie Tomasz Pietrasiewicz przypomniał powojenną historię Bramy, która jest niezwykle mocno związana z lubelską kulturą. Od lat pięćdziesiątych aż do końca siedemdziesiątych znajdowało się tu Liceum Plastyczne. Później teatr Wizji i Ruchu Jerzego Leszczyńskiego, w którym udział brał m. in. Bohdan Zadura. Przez pewien czas swoją siedzibę miało tu Stowarzyszenie Praktyk Teatralnych „Gardzienice” Włodzimierza Staniewskiego. W latach osiemdziesiątych Lubelskie Studio Teatralne, teatry z Chatki Żaka i Teatr Scena Ruchu Mirosława Olszówki, w której przygodę z teatrem rozpoczynał Tomasz Pietrasiewicz.
 
Dyrektor podziękował wszystkim tym, którzy przyczynili się do powstania i funkcjonowania przez 25 lat Ośrodka. Wymienił także tych, którzy nie mogli przybyć na ceremonię (m. in. Seweryna Aszkenazego i Ariava Nimroda).  Podziękował także wszystkim, którzy pracowali i pracują w Ośrodku, oraz tym, którzy wspierali go jako wolontariusze. Wspomniał także zmarłych przyjaciół Ośrodka: Władysława Panasa, Elżbieta Wolicką-Wolszleger, abp. Józefa Życińskiego, Małgorzatę Kitowską-Łysiak, Roberta Kuwałka.
Dyrektor podziekował także przedstawicielom żydowskich rodzin Lublina:  m.in. Ariavowi Nimrodowi, Josephowi Dakarowi, Michałowi Hochmanowi, Romanowi Litmanaowi.
 
Następnie w imieniu pracowników Ośrodka podziękowania dla Tomasza Pietrasiewicza i Witolda Dąbrowskiego wygłosiły i wręczyły im pamiątkowe litografie Alina Bąk i Joanna Zętar. Głos zabrali też zaproszeni goście. Joseph Dakar powiedział, że Teatr NN jest kotwicą, która utrzymuje pamięć o istniejącym w Lublinie mieście żydowskim. Podziękowania dla Ośrodka wygłosił też syn Ariava Nimroda i Michał Hochman.
 
Podczas jubileuszu doszło także do wydarzenia zupełnie niezaplanowanego. Podczas uroczystości 25-lecia Ośrodek odwiedził potomek żydowskiej rodziny z Lublina, który – wraz ze swoim synem – poszukiwał informacji o swoich korzeniach. Tomasz Pietrasiewicz oddał mu mikrofon, by ten mógł opowiedzieć historię swojej wizyty przed zgromadzonymi gośćmi.
 
 
 
 
GRATULACJE I ŻYCZENIA Z OKAZJI JUBILEUSZU 25-LECIA OŚRODKA PRZESŁALI:
 
  1. Wojewoda Lubelski – Pan Wojciech Wilk
  2. Prezydent Miasta Lublin – Pan Krzysztof Żuk
  3. Archiwum Państwowe w Lublinie – Dyrektor dr Piotr Dymmel
  4. Wschodnia Fundacja Kultury „Akcent”
  5. Prezes Fundacji – dr Bogusław Wróblewski,  Sekretarz Zarządu Fundacji Wacław Waldemar Michalski
  6. Instytut Europy Środkowo – Wschodniej – dr hab. Mirosław Filipowicz prof. nadzw.
  7. Prof. Jerzy Kłoczowski
  8. Bartłomiej Michałowski
  9. Wiesław Muszyński  - Burmistrz Włodawy
  10. Eliza Nowikowska – Dyrektor  Społecznej Szkoły Podstawowej i Społecznego Gimnazjum im. S.F. Klonowica 
  11. Ks. Mieczysław Puzewicz
  12. UMCS – Rektor prof. dr hab. Stanisław Michałowski
  13. UMCS  Wydział Humanistyczny – Dyrektor Instytutu dr hab. Dariusz Słapek prof. nadzw.
  14. Zespół Szkół Techniki Rolniczej im. Wincentego Witosa w Piotrowicach – dyrektor Janusz Baran
 

 

MEDIA O WYDARZENIU

 

10.05.2015 'Nie tylko rozrywkowa niedziela radiowa'

http://moje.radio.lublin.pl/07-05-2015-nie-tylko-rozrywkowa-niedziela-radiowa.html

 

Teatr NN obchodzi 25 urodziny

http://www.dziennikwschodni.pl/lublin/n,1000017940,teatr-nn-obchodzi-25-urodziny.html

 

Ćwierć wieku ważnej instytucji. Ratują od zapomnienia

http://lublin.gazeta.pl/lublin/1,48724,17892432,Cwierc_wieku_waznej_instytucji__Ratuja_od_zapomnienia.html

 
Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN świętuje 25. urodziny
 
Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN świętuje 25 urodziny (ZDJĘCIA)
 
Jubileusz 25-lecia Ośrodka Brama Grodzka Teatr NN
 
25-LECIE OŚRODKA „BRAMA GRODZKA – TEATR NN”
 
„BRAMA GRODZKA” WCHODZI W KOLEJNE ĆWIERĆWIECZE
 
Skarbiec pamięci o żydowskich mieszkańcach Lublina obchodzi jubileusz
 
Ćwierć wieku Teatru NN. Tłumy na urodzinach. Lublin jest z Was dumny [ZDJĘCIA]
 
25-LECIE OŚRODKA BRAMA GRODZKA "TEATR NN"
 
Przeczytałam ogłoszenie "sprzedam Bramę Grodzką" i strasznie...
 
19.05.2015 REPORTAŻ CAFE Reportaż Mariusz Kamińskiego „Punkty osobliwe”