24.02.1999

24.02.1999 - 2002

Projekt "Krawiecka 41"

„Krawiecka 41” to projekt historyczno – edukacyjny zrealizowany w latach 1999-2002 przez Tomasza Czajkowskiego, studenta Wydziału Politologii Uniwersytetu Marii Curie–Skłodowskiej w Lublinie. Powstał on w ramach działalności programowej Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”.

Nazwa projektu odnosi się do kamienicy zlokalizowanej przy nieistniejącej już ulicy Krawieckiej. Była to niegdyś jedna z głównych ulic zniszczonej w czasie wojny lubelskiej dzielnicy żydowskiej. Celem projektu było opracowanie historii kamienicy i poznanie w możliwie dokładny sposób różnych aspektów życia jej mieszkańców. Była to zarazem próba spojrzenia na historię społeczności żydowskiej w Lublinie w XIX i XX wieku na nowy sposób; z perspektywy jednego domu, pojedynczych ludzi. Inspiracją, a zarazem punktem wyjścia do pracy nad projektem stał się „Spis lokatorów domu przy ulicy Krawieckiej Nr 41 w Lublinie należącego do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Lublinie” z 1939 roku. Zawiera on imiona i nazwiska 54 mieszkańców kamienicy, ich stan rodzinny, zawód oraz uwagi. Jest to prawdopodobnie jedyny tego rodzaju dokument znajdujący się w archiwalnych zasobach Inspekcji Budowlanych z lat 30. XX w. przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie.

 

W ramach projektu Tomasz Czajkowski przeprowadził m.in. kwerendę archiwalną oraz odbył podróż do Izraela, gdzie zarejestrował wspomnienia jednego z ostatnich żyjących lokatorów kamienicy i innych mieszkańców przedwojennego Lublina.

 

Projekt zakończył się obroną pracy magisterskiej pt.: „Mała wspólnota – mieszkańcy kamienicy przy ulicy Krawieckiej 41 w Lublinie w wirach historii XIX i XX wieku”. Opublikowanych zostało kilka artykułów na temat kamienicy (m.in. „Gazeta w Lublinie”, „Kol Lublin”, „Scriptores”). Powstał również reportaż radiowy (w reżyserii Mariusza Kamińskiego z Radia Lublin), a dokumenty dotyczące lokatorów wykorzystane zostały na wystawie „Portret Miejsca” prezentowanej w Ośrodku.

 

Tomasz Czajkowski jako pierwszy podjął się tego typu zadania. Wskazując instytucje, ich zasoby archiwalne nakreślił sposób tworzenia analogicznych baz danych dla kolejnych obiektów.

 

Osoby nagrane w ramach projektu (w porządku alfabetycznym): Szika Kacir, Marian Milsztajn, Aleksander Szryft, Dawid Sztokfisz, Hana Wasąg, Mosze Wasąg.

 

Podzękowania:

Powodzenie tego projektu zależało od bardzo wielu osób. W tym miejscu chciałbym im bardzo serdecznie podziękować.

Przede wszystkim wyrazy podziękowania kieruję do moich rozmówców. Jestem im niezmiernie wdzięczny za to, że zgodzili się podzielić, bardzo często bolesnymi dla nich, wspomnieniami.

Serdeczne podziękowania kieruję na ręce Mariana Łozy. To właśnie ten znany lubelski modelarz, twórca Makiety Lubelskiego Zespołu Staromiejskiego, natrafił podczas kwerendy archiwalnej na Spis lokatorów z 1939 roku, który później stał się punktem wyjścia dla moich poszukiwań. Jego dociekliwości zawdzięczamy fakt, iż Spis lokatorów – dokument o kluczowym znaczeniu dla projektu, w ogóle ujrzał światło dzienne.

 

Szczególne gorąco dziękuję Tomaszowi Pietrasiewiczowi – Dyrektorowi Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, za inspirację do podjęcia tematu projektu i stale okazywane wsparcie w trakcie jego realizacji. Dziękuję również wszystkim pracownikom Ośrodka za udzieloną mi pomoc.

 

Dziękuję wszystkim tym osobom, które na kolejnych etapach odkrywania historii kamienicy przy ulicy Krawieckiej 41 udzieliły mi pomocy: Robertowi Kuwałkowi, Ewie Kurek, prof. Wiesławowi Theissowi, Eleonorze Bergman, prof. Tadeuszowi Radzikowi, Jakubowi Gutermanowi, Aleksandrowi Szryftowi, prof. Pinchasowi Milchowi, Alizie Salomon.

 

Serdeczne podziękowania za wskazówki i pomoc przy napisaniu pracy magisterskiej składam promotorowi prof. dr hab. Stanisławowi Michałowskiemu.

 

Tomasz Czajkowski, koordynator projektu.

Rodzaje działań: projekt
Programy: "Brama Pamięci", Historia Mówiona