Widoki Lublina – szkice Konstantego Teleżyńskiego (1921)

Teka Lublin w szkicach Konstantego Teleżyńskiego została wydana w 1921 roku nakładem autora litografii A. Jarzyńskiego.
„Zawarte w niej autolitografie utrwalają miasto w sposób dość tradycyjny, ale ze względu na prawidłowe proporcje i starannie odtworzony detal architektoniczny stanowią przydatny dokument dla badaczy przeszłości [...]”.
R. Bartnik, Widoki Lublina w zbiorach graficznych Muzeum Lubelskiego, Lublin 2000.

 


Spis treści:
1. Historia dzieła
2. Opis
3. Literatura



Historia dzieła

Konstanty Teleżyński – artysta, którego biografia nie jest bliżej znana – opublikował w 1921 roku tekę autolitografii pt. Lublin w szkicach. Została ona ciepło zrecenzowana w prasie, jako rzecz wypełniająca, choć częściowo, dotkliwy brak „wydawnictw, które by ogarniały całość, a przynajmniej większość zabytków lubelskich” (T. Ciświcki).
Dokładny tytuł teki brzmi: Autolitografie K[onstantego] T[eleżyńskiego]. Lublin w szkicach. Serja I. Zawiera ona następujące prace: Fragment frontu kościoła Św. Stanisława (poDominikańskiego); Widok kościoła po Dominikańskiego z ulicy Podwal; Szczyty wież kościoła po-Dominikańskiego; Ulica Dominikańska; Dom na rogu ulicy Złotej i Dominikańskiej; Ulica Dolna P. Marji z widokiem na b. klasztor i kościół o. o. Bernardynów; Widok kościoła O. O. Bernardynów z ulicy Bernardyńskiej; Widok Bramy Trynitarskiej i murów po-Jezuickich od ulicy Żmigród; Kościół z b. klasztorem P. P. Bernardynek; Kościół Wniebowzięcia N.M.P., po-Wizytkowski [zapis tytułów oryginalny – red.]. Tytuły pokazują, że artystę interesowały jedynie lubelskie zabytki zgromadzone głównie, choć nie wyłącznie, w przestrzeni Starego Miasta.



Opis

Litografie składające się na Lublin w szkicach mają ujednoliconą, czytelną kompozycję; na każdej karcie znajduje się ilustracja zaopatrzona u dołu w podpis i krótki opis. Jeśli litografia przedstawia zabytek, opis zawiera daty jego powstania i przebudów, jeśli ulicę lub zakątek – bardzo ogólną charakterystykę otoczenia (np. opis na planszy IV przedstawiającej ulicę Dominikańską brzmi: Na lewo niewidoczna brama prowadząca do kościoła O. O. Dominikanów. W środku widok na starożytny dom przy ulicy Jezuickiej No 19., z boków przyległe stare kamienic). Litografie w kilku przypadkach przedstawiają mniej popularne zabytki Lublina, natomiast budowle znane pokazywane są przez Teleżyńskiego z nietypowych punktów widzenia, np. kadr pracy, której tematem jest kościół dominikański, obejmuje jedynie jego górną (skądinąd atrakcyjną) część.
Litografie charakteryzują się prawidłowymi proporcjami architektury, realistycznym, bardzo skrupulatnym i dosłownym odzwierciedleniem budowli i otoczenia. Całość jest pozbawiona głębszego artystycznego zamysłu, natomiast można przypuszczać, że doskonale spełniła kiedyś funkcje edukacyjne, a obecnie jest ważnym źródłem dokumentującym wygląd Lublina w latach 20. XX wieku.

 

Opracowała: Anna Kiszka
Redakcja: Monika Śliwińska


Literatura

Autolitografie K[onstantego] T[eleżyńskiego]. Lublin w szkicach. Serja I, Lublin 1921.
Bartnik R., Widoki Lublina w Zbiorach Graficznych Muzeum Lubelskiego, [w:] Nestorowicz Z. [red.], Ikonografia dawnego Lublina, Lublin 1999.
Ciświcki T., «Lublin w szkicach» (Autolitografie K. T.), „Głos Lubelski” 1921, nr 291, s. 4.