Widoki Lublina – drzeworyty Kazimierza Pieniążka (1925–1932)

„Równie efektownie, aczkolwiek w innej technice, pokazuje Stare Miasto Kazimierz Pieniążek w drzeworytach z 1931 roku. Posługując się bardzo zróżnicowaną kreską tworzy widoki miasta z jego starą drewnianą i murowaną zabudową, z wysokimi dachami, pełną przybudówek, z drewnianymi schodkami, balkonami; piętrzącą się nad brukowanymi uliczkami [...]”.
R. Bartnik, Widoki Lublina w zbiorach graficznych Muzeum Lubelskiego, Lublin 2000.
 
 


Spis treści:
1. O autorze
2. Historia dzieł
3. Opis
4. Literatura



O autorze

Kazimierz Pieniążek urodził się w 1897 roku. Był uczniem Konstantego Kietlicza-Rayskiego. W latach 1925–1934 uczył rysunku w lubelskich szkołach, jednocześnie sam uzupełniał naukę w wolnej Szkole Malarstwa i Rysunku w Lublinie. W 1934 wyjechał do Warszawy, by objąć posadę kierownika artystycznego Działu Wydawniczego Związku Nauczycielstwa Polskiego (pracował przy pismach „Płomyk”, „Płomyczek” i „Mały Zawodowiec”). Jego twórczość to głównie krajobrazy oraz grafika użytkowa. Zmarł w 1968 roku.



Historia dzieł

Dla Kazimierza Pieniążka tworzenie grafik, także tych z widokami Lublina, było działalnością dodatkową wobec źródła utrzymania, czyli pracy w szkole. Znamy takie jego drzeworyty jak: Zaułek (1925), Fragment Starego Miasta w Lublinie (około 1931) i Dominikany (około 1932); wszystkie ukazują urodę lubelskich zaułków.



Opis

Jako tematy swoich drzeworytów, Kazimierz Pieniążek wybierał zaułki, w których rozmaite budynki piętrzyły się i rysowały skomplikowane figury na tle nieba. Aby rozładować zagęszczenie elementów, upraszczał kształty i eliminował szczegóły. Zróżnicowanie faktur i harmonijne zespolenie brył było dla niego ważniejsze niż detal, dynamiczne kreskowanie służyło mu do oddania imponującej gamy zróżnicowanych faktur.
Zagęszczenie elementów widać dobrze w drzeworycie Dominikany (około 1932) przedstawiającym kościół dominikanów z perspektywy jednego z okolicznych podwórek. W tym ujęciu kamienice, przybudówki i długie wąskie kominy piętrzą się stłoczone jedne nad drugimi. Ponad tą „podwórkową” architekturą wyrasta szlachetny w proporcjach, dekoracyjny szczyt kościoła.
W drzeworycie Zaułek (1925) artyście udało się przez bogactwo kreski oddać odmienność materii gontu, cegły i kamienia, a także uchwycić tajemniczy nastrój i melancholię tkwiącą w pozornie nieatrakcyjnym widoku.

 

Opracowała: Anna Kiszka
Redakcja: Monika Śliwińska


Literatura

Bartnik, R., Widoki Lublina w zbiorach graficznych Muzeum Lubelskiego [w:] Ikonografia dawnego Lublina, [red.] Z. Nestorowicz, Lublin 2000.
Kazimierz Pieniążek [nota biograficzna], [w:] XXX-lecie ZPAP w Lublinie. Wystawa malarstwa, rzeźby i grafiki, BWA i Okręgowe Muzeum Lubelskie (Zamek), Lublin luty–marzec 1966, s. nlb. [51].