Historia Pracowni Ikonografii

Pomysł stworzenia Archiwum Fotografii w Ośrodku „Brama Grodzka - Teatr NN” powstał na początku 1997 roku. Z inicjatywy Ośrodka w „Gazecie w Lublinie” opublikowano apel skierowany do Lublinian o dostarczanie przedwojennych zdjęć w celu zorganizowania wystawy „Wielka Księga Miasta. Lublin w fotografii do 1939 roku”. Akcja spotkała się z ogromnym zainteresowaniem ze strony mieszkańców miasta - zgromadzono kilkaset fotografii dokumentujących życie Lublina przed 1939 rokiem. W kolejnych numerach „Gazety w Lublinie” ukazywały się opowieści autorów lub właścicieli zdjęć. Z czasem kwerendę rozszerzono o zasoby instytucji statutowo zajmujących się zbieraniem zdjęć - Muzeum Lubelskie, wraz z oddziałami: Muzeum Historii Miasta Lublina oraz Muzeum im. Józefa Czechowicza, Wojewódzką Bibliotekę Publiczną im. H. Łopacińskiego, Bibliotekę UMCS, Archiwum Państwowe w Lublinie, Archiwum Kurii Metropolitalnej, Archiwum Wojewódzkiego Oddziału Państwowej Służby Ochrony Zabytków, archiwa Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodno-Kanalizacyjnego, Zakładu Gazowniczego, Lubelskich Zakładów Energetycznych, oraz o archiwa instytucji centralnych: Archiwum Dokumentacji Mechanicznej, Archiwum Akt Nowych, Instytut Sztuki PAN, Żydowskiego Instytutu Historycznego, Wojskowy Ośrodek Geodezji i Teledetekcji i dział zbiorów ikonograficznych Biblioteki Narodowej. Od 1999 roku prowadzona jest także kwerenda w instytucjach zagranicznych, m.in.: w Amsterdam Netherlands Films Museum, Musée d`Histoire du Judaisme w Paryżu, Tel Aviv University, Instytucie YIVO, Centrum Filmu Idisz w Brandais.
 
Zebrane zdjęcia posłużyły do zbudowania dwóch wystaw: Wielka Księga Miasta. Lublin w Fotografii do 1939 roku, otwartej w maju 1998 roku, oraz Portret Miejsca, otwartej w maju 1999 roku. Materiały ze zbiorów Pracowni Ikonografii zostały również wykorzystane do przygotowania nowej, uzupełnionej i znacznie rozbudowanej wystawy Lublin. Pamięć Miejsca, otwartej w 2011 r. Ważnym elementem nowej wystawy stała się wirtualna makieta przedwojennego Lublina, w całości opracowana na podstawie materiałów ze zbiorów Pracowni Ikonografii.
 
Zdjęcia z archiwum Ośrodka były także wielokrotnie wykorzystywane przy produkcji filmów dokumentalnych poświęconych dawnemu Lublinowi (m.in. film „Magiczne Miasto” Nataszy Ziółkowskiej – Kurczuk, zrealizowany w 2000 r. dla TVP2).
 
W 2001 roku podczas realizacji w Ośrodku projektu "Zapomniana Przeszłość - Wielokulturowe Tradycje Lubelszczyzny" rozpoczęto uzupełnianie Archiwum Fotografii o zdjęcia przedstawiające region lubelski, a w 2005 roku, w związku z obchodami 25-lecia Solidarności i programem "Lubelski Lipiec", rozpoczęto zbieranie fotografii Lublina wykonanych po 1944 roku. Poszukiwania zaowocowały dotarciem między innymi do fotografii z wydarzeń w lipcu 1980 roku w Lublinie autorstwa Grzegorza Józefczuka, zdjęć ze strajków studenckich na UMCS w 1981 roku i zasobów Archiwum „Kuriera Lubelskiego”. Zdjęcia związane z historią powojennego Lublina i powojennej Polski były także gromadzone podczas działań Akademii Obywatelskiej w ramach projektu www.wagon.lublin.pl   
 
Archiwum Fotografii Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” tworzyła od 1997 roku Agnieszka Wiśniewska, następnie prowadziła je we współpracy z Beatą Markiewicz. Od 2005 do 2009 roku Pracownią Ikonografii kierowała Joanna Zętar. W latach 2009 - 2015 obowiązki koordynatora pełnił Marcin Fedorowicz. Od sierpnia 2015 roku za Pracownię Ikonografii odpowiada Karolina Kryczka-Kowalska.
 
Pracownia współpracuje z grupą stażystów i wolontariuszy, którzy pomagają przy obróbce zdjęć i wprowadzaniu ich na stronę Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” www.teatrnn.pl  
 
Wszystkie zdjęcia opracowane do 2009 roku były udostępnione w bazie ikonograficznej Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN". Od 2010 roku nowe materiały ikonograficzne umieszczane są wyłącznie w Bibliotece Multimedialnej Ośrodka „Brama Grodzka - Teatr NN" - Biblioteka Multimedialna Teatrnn.pl