Galeria Teatru NN

Galeria Teatru NN powstała w 1991 roku z inicjatywy Teatru NN. Jej założycielką oraz wieloletnią kuratorką była Magdalena Ujma – historyczka i krytyczka sztuki, absolwentka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Inauguracja działania galerii miała miejsce 14 listopada 1991 roku w siedzibie Teatru NN przy ulicy Grodzkiej 34. Otwarto wówczas ekspozycję malarstwa i grafiki Towarzystwa Artystycznego „Szlach” ze Lwowa (Petro Humeniuk, Andrij Humeniuk, Wołodymyr Kaufman, Jurij Koch). Wernisażowi towarzyszyła prezentacja spektaklu Teatru NN Ziemskie pokarmy oraz spotkanie autorskie z litewskim pisarzem żydowskiego pochodzenia Grigorijem Kanowiczem. Już program inauguracji działalności galerii sygnalizował spektrum tematów, jakie kuratorzy wielokrotnie będą podejmowali w następnych latach. Galeria Teatru NN intensywnie funkcjonowała do końca lat 90.

Program działalności galerii wpisywał się w stworzony przez Tomasza Pietrasiewicza, dyrektora Teatru NN, projekt edukacyjny „Pamięć – Miejsce – Obecność”, który miał na celu inicjację działań międzykulturowych, integrację środowisk twórczych oraz kultywowanie właściwiej dla Lublina tradycji pogranicza. Organizowane przez szereg lat wystawy starały się realizować te idee.

Zgodnie z założeniami projektu „Pamięć – Miejsce – Obecność”, w galerii prezentowano prace artystów z Europy Środkowo-Wschodniej, zwłaszcza tych związanych z Lublinem, m.in. Kazimierza Drapiewskiego, Bożeny Iwanickiej-Cannizzaro, Mariusza Kiryły, Dariusza Piekuta, Piotra Tymochowicza. Ze względu na specyficzne położenie geograficzne oraz historię miasta, często eksponowano twórczość artystów żydowskich oraz mieszkańców dawnych terenów Rzeczypospolitej, głównie Ukrainy; były to prace m.in. Simchy Nornberga, Myrosława Jahody, Ołeksandra Aksinina, Mychajło Krasnyka czy tatara krymskiego Ramiza Nietowkina. Tematyka kresowości, wielokulturowego pogranicza, tak istotna dla działalności Teatru NN, stanowiła także najważniejszy rys programie wystawienniczym galerii. W jej salach wielokrotnie eksponowano prace artystów zapraszanych do udziału w corocznych edycjach „Spotkań Kultur”. Miały tu miejsce także wystawy w ramach inicjatyw, mających na celu promocję miast partnerskich Lublina, m.in. Dni Kultury Delmenhorst.

Do jednej z ważniejszych inicjatyw Galerii Teatru NN należało „Forum Młodych Talentów”, w ramach którego prezentowano twórczość najmłodszego pokolenia artystów. Najczęściej byli to studenci i absolwenci Instytutu Wychowania Artystycznego UMCS, tacy jak Anna Hankowska, Jacek Korbus czy Renata Torba, a okazjonalnie także reprezentanci innych uczelni artystycznych, np. Alicja Snoch z Wydziału Artystycznego UMK w Toruniu czy Rafał Benke i Jarosław Borejko z poznańskiej ASP. Projekt „Forum Młodych Talentów” miał służyć realizacji jednego z postulatów założycielskich galerii – konfrontacji młodych artystów z twórcami starszych pokoleń.

Magdalena Ujma – biorąca aktywny udział w dyskusji nad sztuką aktualną – znacząco wpłynęła na kształtowanie się profilu galerii. Nie było to wyłącznie miejsce promocji młodych talentów artystycznych oraz ośrodek integracji międzykulturalnych działań twórczych, ale także swoista platforma krytycznej refleksji nad zjawiskami artystycznymi i okołoartystycznymi.

O wyjątkowości programu galerii i głębokiej potrzebie istnienia takiej instytucji pisał Grzegorz Linkowski: „Nasz pejzaż artystyczny zawładnięty został przez zuniformizowaną sztukę, stającą się elementem popkultury na równi z kinem akcji, z teatralnym show, z telewizją, dającą fikcyjne wrażenie uczestnictwa we wszystkim naraz, burzącą intymność. Gust kształtowany przez mass media powoduje, że każdy uważa, iż to, co mu się podoba, jest dobre. Taki zanik kryteriów związanych z jakością sztuki przemienia ją po prostu w pamiątkarstwo, a obrazki, wiszące w Desach czy galeriach im podobnych, stały się społecznie obowiązującym wzorem malarstwa. Czy taka ma być sztuka – szukająca patentów, rozwijająca się według wzorców biznesowych? Czy też oparta na autentycznej tradycji duchowej miejsca, w jakim powstaje? Galeria NN nie pozostawia tego pytania w takiej alternatywie”.

W ciągu kilkuletniego okresu swego istnienia w Galerii Teatru NN zaprezentowano szerokie spektrum zjawisk artystycznych. Eksponowano tu prace reprezentujące różnorodne nurty sztuki współczesnej, od figuracji po abstrakcję, a także wszystkie gatunki artystyczne, rysunek, malarstwo, grafikę, rzeźbę, a także fotografię. Z obszaru tej ostatniej pokazano m.in. wystawy Edwarda Hartwiga, Miloty Havrankovej, Michała Greima, Ewy Junczyk-Ziomeckiej, Jukki Male, Wadima Liesnoja oraz polskiej fotografii prasowej czy niemieckiej fotografii artystycznej. Fakt eksponowania fotografii zasługuje na szczególne podkreślenie, ponieważ w latach 90. fotografia stosunkowo rzadko funkcjonowała w obiegu galeryjnym. W Galerii Teatru NN zwracano uwagę zarówno na jej wydanie artystyczne, jak i dokumentalne czy reporterskie, co było swoistą zapowiedzią programu wystawienniczego reaktywowanej w 2009 roku galerii, funkcjonującej od tej pory jako Galeria NN / Pracownia Fotografii.
 


>>> czytaj Kalendarium Galerii Teatru NN
>>> czytaj Kalendarium wystaw fotograficznych Galerii Teatru NN



Opracowała: Kamila Leśniak