Wagon Lublin.pl

PYTANIE O WOLNOŚĆ 2015

        

Co pięć lat, w rocznicę Lubelskiego Lipca 1980 Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" organizuje akcję artystyczno-edukacyjną wagon.lublin.pl.

Symbol akcji związany jest ze strajkiem lubelskich kolejarzy, kulminacyjnym momentem lipcowych protestów 1980 roku. Trzy edycje akcji wagon odbyły się w 2005, 2010 i 2015 roku. Edycje pierwsza i druga miały charakter podróży wagonem z Lublina, przez stacje w wybranych miastach, do Gdańska, trzecia - działań wydawniczo-edukacyjnych w Lublinie. Nieodłącznym elementem tych działań jest zadawane spotkanym ludziom pytanie: Czym dla Ciebie jest wolność? 

 

wagon.lublin.pl (2005)

1 wagon. 12 osób. 17 miast. 30 dni. Cel: przejechać, zobaczyć, opisać... Polskę w 25 lat po powstaniu "Solidarności".

17 lipca 2005 roku w rocznicę strajku lubelskich kolejarzy, dla upamiętnienia „polskiego lata '80” wyjechał z Lublina artystyczno - edukacyjny projekt wagon.lublin.pl. Podróżowała nim grupa kilkunastu młodych osób (artyści, dziennikarze, animatorzy) związanych z Akademią Obywatelską działającą przy Ośrodku „Brama Grodzka - Teatr NN”. Przemierzając Polskę, śladami polskiego lata '80, śladami polskiej pamięci - wagon dojechał do Gdańska 14 sierpnia, w rocznicę rozpoczęcia strajków w stoczni. Jednym z celów podróży była próba konfrontacji ideałów i marzeń rewolucji społecznej, jaka miała miejsce 25 lat temu z rzeczywistością 2005 roku. Pytaliśmy spotkanych ludzi o ich wspomnienia związane z karnawałem Solidarności, dzisiejsze marzenia i przesłanie dla przyszłych pokoleń. Wypowiedzi te zostały fotograficznie i audiowizulanie udokumentowane.
 

wagon2010.lublin.pl

Andrzej Milczanowski - fotografia świadka historii   

17 lipca 2010 roku po raz drugi wyjechał z Lublina specjalny wagon Pamięci. Jednym z celów tej podróży była próba konfrontacji ideałów i marzeń związanych z powstaniem „Solidarności” z rzeczywistością 2010 roku. Ze spotkanymi ludźmi rozmawialiśmy o ich marzeniach i prosiliśmy ich o przesłanie skierowane do przyszłych pokoleń. Wszystkie te wypowiedzi, m.in. Andrzeja Milczanowskiego, były dokumentowane fotograficznie i audiowizualnie. Powstała wielowątkowa i wielowymiarowa „fotografia” Polski z 2010 roku. Zebrana w czasie podróży dokumentacja związana z “Solidarnością” została przekazana na ręce Bogdana Borusewicza do powstającego Europejskiego Centrum Solidarności. 

 

W sposób szczególny podkreślała ona bardzo ważną rolę jaką odegrał przy narodzinach „Solidarności” niezależny obieg wyd7awniczy. Ryszard Kapuściński powiedział: „Nie możemy sobie wyobrazić podręcznika historii powszechnej, w którym nie byłoby rozdziału o tym, jak słowo pisane w fazie kursujących ulotek, tajnych pisemek, podziemnej prasy i nieregularnych wydawnictw wpływało na wynik toczących się walk społecznych i politycznych”. Niezależny ruch wydawniczy narodził się w Lublinie w 1976 roku. Tu powstała pierwsza podziemna drukarnia. Organizatorami tego historycznego przedsięwzięcia były osoby związane ze środowiskiem lubelskich „Spotkań” m. in. Janusz Krupski i Bogdan Borusewicz. W 1980 roku, w czasie trwania strajków dzięki niezwykle silnemu podziemiu wydawniczemu informacje o tym, co działo się w Polsce trafiały do tysięcy ludzi m. in. dzięki kolportowanym ulotkom i biuletynom. O tym wszystkim rozmawialiśmy ze spotkanymi ludźmi. 

wagon2010.lublin.pl

 

pytanie o wolność 2010

     W czasie podróży pytaliśmy o znaczenie wolności w życiu człowieka. Pytaliśmy tych, którzy brali udział w wydarzeniach związanych z „Solidarnością”, jak też osoby znacznie młodsze. Wszystkie te wypowiedzi były dokumentowane i na bieżąco udostępniane na stronie internetowej. Pytanie o wolność było też tematem konkursu ogłoszonego wraz z Narodowym Bankiem Polskim. Od samego początku projektu działał też profil wagon2010.lublin.pl na Facebooku.    

 

wagon2015.lublin.pl

W lipcu 2015 roku akcja wagon.lublin.pl miała odmienny charakter niż w poprzednich latach. Z okazji 35 rocznicy lubelskiego lipca Ośrodek “Brama Grodzka - Teatr NN” wydał publikację “Lubelski lipiec 1980”, kolejny tom serii “Lublin - drogi do wolności”. Scriptores proponuje spojrzenie na wydarzenia sprzed 35 lat z dwóch perspektyw. Pierwsza wyłania się ze wspomnień uczestników wydarzeń, drugą tworzą dokumenty historyczne, powstałe w przeważającej części w lipcu 1980 roku. W pierwszej części publikacji przedstawiono wspomnienia ponad 30 uczestników strajków w 11 zakładach pracy w Lublinie i regionie. W drugiej części tomu zamieszczone zostały między innymi: fragmenty "Dzienniku pokładowym” Jacka Kuronia, skrypty audycji radiowych Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, teleksy wysłane z KW PZPR do KC PZPR. 
8 lipca zorganizowana została akcja “Lubelski lipiec 1980-2015” w czasie której, wzorem poprzednich lat, pytaliśmy czym dla mieszkańców Lublina jest wolność.