Remont

 

Ośrodek „Brama Grodzka-Teatr NN” jest użytkownikiem Izby Pamięci Drukarstwa oraz Pieczątkarni o powierzchni użytkowej 141,18 m2 od marca 2007 roku. Znajduje się w pomieszczeniach dawnej drukarni „Popularna”, która istniała w tym miejscu od 1932 roku. Drukarnia „Popularna” powstała z małego zakładu drukarskiego przy ul. Zamojskiej 37, którego właścicielem był Jan Wyszogrodzki. W roku 1932 drukarnię tę zakupili dwaj lubelscy drukarze: Aleksander Michalski i Józef Rybiński i przenieśli ją do lokalu przy ul. Żmigród 1, który znajduje się w XIX- wiecznej oficynie zabytkowego Pałacu Pociejów1. W kolejnych latach prywatny przedsiębiorca, który kupił drukarnię, w części pomieszczeń prowadził działalność gospodarczą, pozostała część nadal tworzyła Izbę Tradycji Drukarstwa. Niestety problemy upadłościowe tej firmy doprowadziły do tragicznych zaniedbań. Zaginęło kilka zabytkowych eksponatów, sprzęt popadł w ruinę, lokal nie wietrzony i nie ogrzewany stał się siedliskiem robactwa i szczurów.2
W latach 70. utworzono tutaj Izbę Tradycji Drukarstwa Lubelskiego. Wiosną 2004 roku Izba Rzemieślnicza chcąc ratować to miejsce przejęła pomieszczenia dawnej drukarni, jednakże nawet pełne zaangażowania działania ówczesnego prezesa Dariusza Sienkiewicza nie zdołały przywrócić temu miejscu dawnej świetności. Dzisiejsza instytucja kontynuuje tradycje dawnej Izby wzbogacając swoje działania o nowe formy. Po przejęciu pomieszczeń zostały one wyremontowane. Zakres remontu obejmował zdarcie zagrzybionej boazerii ze wszystkich ścian i wykonanie tynków, położenie terakoty, odmalowanie pomieszczeń oraz remont toalet. Był to dość trudny remont głównie ze względu na znajdujące się tam maszyny drukarskie, które ze względu na swoją wagę i wymiary musiały pozostać podczas remontu. Również w 2007 roku w listopadzie Ośrodek przejął 2 mieszkania nr 18 i 19 znajdujące się na parterze kamienicy (pow. 84,25m2). W 2008 roku odbył się remont mający na celu połączenie wszystkich pomieszczeń i stworzenie zgodnie z wizją Dyrektora jednej spójnej całości. Zostały wyburzone ściany i wykonane schody. Pomieszczenia na dole zostały połączone z mieszkaniami oraz pieczarkarnią tworząc przestrzeń dla Izby Drukarstwa, pomieszczenia biurowe i wystawę.

W tekście celowo pominięta została nazwa firmy i nazwisko właściciela.

1 Paweł Gdula, Drukarstwo lubelskie, w: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia, Sectio F, vol. VIII, 1957, s. 88.
2 Dariusz Sienkiewicz, Lubelska przedsiębiorczość 2004, nr 4, s.13.

1 etap
W latach 2007-2008 odbył się generalny remont pomieszczeń. Wykonano całkowitą wymianę tynków, posadzek, wszystkich instalacji, stolarki okiennej i drzwiowej, obniżono poziom pomieszczeń, wykonano izolację pionową ścian i zabezpieczenia przeciwwilgociowe. W trakcie prac budowlanych dokonano odkrycia części zabytkowych oszkarpowań Pałacu Pociejów. Została wykonana stosowna dokumentacja przez Pracownię Badań i Nadzorów Archeologicznych, dodatkowo przeprowadzono także badania mykologiczne oraz prace geotechniczne. Remont przewidywał całkowita wymianę tynków, posadzek, wszystkich instalacji, stolarki okiennej i drzwiowej, obniżenie poziomu pomieszczeń, izolację pionową ścian i zabezpieczenia przeciwwilgociowe. W trakcie prac budowlanych w lipcu na kilka tygodni przerwano roboty z powodu odkrycia części zabytkowych oszkarpowań pałacu Pociejów. Po dokonaniu stosownych pomiarów przez pracownię archeologiczną wznowiono front robót. Remont był wyjątkowo trudny ponieważ dwóch największych maszyn drukarskich nie udało się ze względu na gabaryty wynieść z pomieszczeń. W efekcie maszyny te mają cokoły do wysokości dawnej posadzki. W ostatnich dniach grudnia 2007 roku lokal przyszłej Izby Drukarstwa został odebrany przez Ośrodek. Konserwacji zostały też poddane wszystkie maszyny i urządzenia drukarskie, które następnie zostały wpisane do rejestru zabytków. Powstała stała ekspozycja muzealna prezentująca maszyny i urządzenia drukarskie.





2 etap

Lata 2009-2010 to remont kolejnych pomieszczeń przyznanych Izbie Drukarstwa przez Zarząd Miasta (numery Królewska 17/18 i Królewska 17/19). Jeden z najtrudniejszych etapów remontu Domu Słów głównie dzięki wytrwałości i uporowi Dyrektora, gdyż nikt nie dawał wiary takiemu rozwiązaniu i tak poważnemu remontowi. Remont pozwolił na poszerzenie dotychczasowych pomieszczeń poprzez odkopanie zasypanych niegdyś piwnic znajdujących się pod mieszkaniami nr 18 i 19, a także pod Pieczątkarnią. Obejmował on budowę klatki schodowej, wymianę stropów, podbijanie fundamentów oraz wykopanie piwnic pod lokalami 18 i 19. W wyremontowanych pomieszczeniach przygotowana została multimedialna wystawa stała „Siła Wolnego Słowa”. Do użytku zostały oddane kolejne pracownie: pracownia introligatorska i pracownia czerpania papieru. W ciągu ostatnich trzech lat została oddana do użytku nowa sala wielofunkcyjna, rozbudowano pracownię zecerską oraz zakupiono wyposażenie pracowni litograficznej. Obecnie trwają prace przygotowawcze i gromadzenie stosownej dokumentacji w celu wpisania do rejestru zabytków kolejnych obiektów pozyskanych do Izby Drukarstwa w latach 2009-2013. Wszystkie remonty i inwestycje finansowane były przez Gminę Lublin i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ramach tej kwoty wykonano także projekty instalacji wod., kan., c.o., projekt instalacji elektrycznej i wentylacji.

W 2010 roku odbył się również remont mający na celu wykonanie w wyremontowanych pomieszczeniach izolacji pionowych kamienicy.

 
3 etap
W roku 2011 i 2012 Ośrodek przejął kolejne mieszkania na parterze nr 20, 22 i 25, natomiast w roku 2013 również mieszkanie nr 21 o łącznej powierzchni 137,38 m2. Wykonano inwentaryzację całego obiektu kamienicy przy ul. Żmigród 1 przeznaczonego na działalność „Domu Słów”, ekspertyzę budowlaną, powstał program użytkowy dla kamienicy i projekt architektoniczny dla poziomu piwnicy. W 2012 roku wykonano prace remontowobudowlane w piwnicach  o powierzchni 100 m2 i dokonano ich adaptacji na pomieszczenia techniczne. W wyremontowanych pomieszczeniach lokalu 18–19 przygotowana została multimedialna wystawa stała „Siła Wolnego Słowa” oraz "Niezależny Ruch wydawniczy w Lublinie 1977–1989”. W „Domu Słów” przygotowano trzy nowe pracownie: Pracownia Czerpania Papieru, Pracownia Litograficzna, Pracownia Introligatorska. W roku 2013 odbył się remont lokali mieszkalnych zmieniający ich funkcję na lokale użytkowe – Dom Słów oraz zostały odkopane piwnice pod tymi mieszkaniami.

W momencie, gdy Ośrodek przejmował pierwsze pomieszczenia w kamienicy Żmigród 1/ Królewska 17 jej stan techniczny był bardzo zły. Dzięki powyższym remontom udało się wzmocnić fundamenty, wykonać izolację pionową i poziomą, częściowo wymienić okna (w pomieszczeniach w piwnicach oraz na parterze budynku) a także wymienić stropy. Obecnie Ośrodek zajmuje całe piwnice oraz parter kamienicy.

W 2014 roku doszło do kolejnych remontów. W ten sposób powstała nowa część parteru. W niej stworzono dwie sale edukacyjne, jedną  konferencyjno-wystawienniczą i jedno biuro. Od tej pory na od podwórza ul. Królewska 17 powstało drugie, oficjalne wejście z szyldem "Domu Słów". Także podwórko stało się przestrzenią do działań kulturalnych.  

Powierzchnia Domu Słów:
Piwnice: 289,94 m2
Parter: 300 m2