Kalendarium – historia słowa drukowanego w Lublinie na tle ważnych wydarzeń w Polsce i Europie.

Spis treści

[RozwińZwiń]

XV wiekBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1448

  • Jan Gutenberg (właściwie Johannes Gutenberg) w niemieckim mieście Moguncja założył pierwszą drukarnię.

1455

  • Jan Gutenberg – kończy druk pierwszej na świecie drukowanej Biblii, zwanej Biblią Gutenberga.

1473

  • W Krakowie został odbity po raz pierwszy w Polsce druk – Kalendarz „Almanach Cracoviense ad annum 1474” przez wędrownego bawarskiego drukarza Kaspra Straubego.

1490

  • W Krakowie powstaje pierwsza na ziemiach Polskich stała oficyna drukarska założona przez Szwajpolta Fiola.

XVI wiekBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1506–1548

  • Panowanie Zygmunta Starego.

1508

  • Zostaje wydrukowana w Krakowie Historia umęczenia Pana naszego Jezusa Chrystusa, pierwsza książka w języku polskim.

1513

  • Biernat z Lublina (ok.1460–ok.1529) wydaje w Krakowie modlitewnik Raj duszny będący polską przeróbką łacińskiego zbioru Antidotarius animae. Bardzo długo Raj Duszny uznawany był za pierwszą książkę wydrukowaną całkowicie w języku polskim.

1538

  • Nadanie przywileju na budowę w Lublinie młyna Janowi Faiferowi, jednemu z pierwszych polskich papierników. Dało to początek jednej z największych papierni w Polsce, czynnej aż do końca lat 50-tych następnego stulecia.

1547

  • Wydrukowanie w Lublinie przez wędrownego drukarza Chaima ben Dawida Szachora, który tu osiadł, modlitewnika Szomrin la-boker. Nie była to jeszcze stała hebrajska drukarnia a najprawdopodobniej warsztat wędrownego drukarza.

1550

  • Josef ben Jakar zięć Chaima ben Dawida Szachora oraz jego syn Chaim Ben Icchak Szachor rozpoczynają w Lublinie działalność pierwszej stałej hebrajskiej drukarni, drukując modlitewnik Machzor. Podobno oficyna ta mieściła się przy bożnicy w okolicach ul. Żydowskiej (Szerokiej).

1548–1572

1557

1559

  • Chaim Ben Icchak Szachor syn Chaima ben Dawida Szachora i Anna Jakar (Chana Jakar córka Josef ben Jakar i wnuczka Chaima ben Dawida Szachora) prowadzący w Lublinie drukarnię hebrajską otrzymują od króla Zygmunta Augusta wyłączny przywilej na druk i sprzedaż ksiąg hebrajskich na terenie Królestwa Polskiego.
  • W drukarni Chaima ben Icchaka Szachora ukazanie się Szewuot pierwszy traktat Talmudu Babilońskiego. Była to pierwsza drukowana w Rzeczypospolitej edycja Talmudu. Druk pozostałych traktatów trwał 18 lat.
  • Publikacja w Rzymie pierwszego indeksu ksiąg zakazanych (Index Librorum Prohibitorum) zawierającego tytuły dzieł oraz nazwiska autorów oskarżonych o propagowanie heretyckich poglądów.

1567

  • Według niektórych źródeł w trakcie przygotowań do zawarcia unii polsko-litewskiej ukazał się w Lublinie najstarszy polski druk ulotny „Nowiny Lubelskie”. Niestety nie jest znany żaden egzemplarz tego druku.

27.VI.1569

  • Zawarcie unii polsko-litewskiej.

1572

  • Lubelska drukarnia hebrajska staje się na ponad stuletni okres (1572-1685) własnością rodziny Jafów. Pierwszym z rodu właścicielem drukarni był Kalonimos (I) ben Mordechaj Jafe (mąż Chana Jakar).

1575

1576–1586

  • Panowanie Stefana Batorego.

1578

1579

  • Zamknięcie lubelskiej drukarni hebrajskiej, która nie mogła sprostać konkurencji z drukarnią krakowską i książkami importowanymi z Włoch.

1590

  • Wznowienie w Lublinie działalności drukarni hebrajskiej po gruntownej modernizacji jej zaplecza technicznego.

1594

  • Założenie Akademii Zamojskiej.

1594

  • Powstanie w Zamościu drukarni z której wychodziły podręczniki akademickie oraz dzieła naukowe w języku polskim, łacińskim i greckim.

1599

  • Ukazuje się pierwszy polski przekład ks. Jakuba Wujka całej Biblii.

XVII wiekBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1615

1617

1623

1630

  • Rozpoczęcie działalności Drukarni Pawła Konrada pierwszej polskiej drukarni w Lublinie – druk książki w języku polskim Słonecznik albo porównanie woli ludzkiej zwolą boską... Jeremiasza Drexelivsa.

1631

1635

1636

  • Po śmierci Pawła Konrada drukarnie przejmuje wdowa Anna Konradowa.

1638

  • Druk w lubelskiej drukarni sielanki mitologicznej Daphnis drzewem bobkowym Samuela Twardowskiego uchodzącej za najlepszy utwór literacki epoki baroku.

1641

  • Na druku Praesepe gloriosum Christi wydanym z okazji Świąt Bożego Narodzenia pojawiła się po raz pierwszy w historii lubelskich publikacji reprodukcja herbu Lublina.

1642

1648

1649

  • Drukarnia Konradowska przechodzi w ręce Pawła Wieczorkowicza.
  • Druk książki Fawor niebieski Ojca Pawła Ruszla poświęconej relikwii Drzewa Krzyża Świętego. Po raz pierwszy w książce odbitej w Lublinie zamieszczono ilustracje.

1650

1653

  • Pożar spalił całą dzielnicę żydowską, zniszczył też znajdującej się w niej drukarnię hebrajską. Odbudował ją po czternastu latach (w r. 1672) Jakub Jaffe.

1655

  • Druk książki Ojca Pawła Ruszla Skarb nigdy nie przebrany.

1655–1660

1658

  • Wygnanie arian z Rzeczypospolitej.

1661

1662

  • Ukazuje się w Lublinie Morska nawigacja do Lubeka Marcina Borzymowskiego. Jest to pierwszy w literaturze polskiej utwór marynistyczny.

1667

  • Zamknięcie Drukarni Stanisława Krasuńskiego a tym samym koniec działalności, „drukarni konradowskiej”.

1668

1683

  • Złożenie w Lublinie Drukarni Jezuickiej działającej do 1773.

1685

  • Zamknięcie drukarni hebrajskiej rodziny Jafów, która zbankrutowała na skutek importu żydowskich książek z zagranicy.

XVIII wiekBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1703

1740

  • Wydanie przez drukarnię jezuitów pierwszego „Kalendarza historyczno-politycznego”. Pod tą nazwą ukazały się trzy pierwsze Kalendarze następne wydawane do 1763 nazywały się „Kalendarz polityczny”.

1748

  • Wydanie w drukarni jezuickiej pierwszej kolorowej książki - brewiarza dla lubelskich brygidek Breviarium sacrarum virginum Ordinis SS. Salvatoris….

1772

  • I rozbiór Rzeczpospolitej.

1773

  • Utworzenie Komisji Edukacji Narodowej.

1774

1775

  • Wydrukowanie w Lublinie książki Jacka Przybylskiego (pod fałszywym nazwiskiem Lindsey) Podział Polski.

1778–1792

  • Sejm Wielki.

1781

1782

1790

1791

  • Konstytucja 3 Maja.

1793

  • II rozbiór Polski.

XIX wiekBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1806

  • III rozbiór Polski – abdykacja Stanisława Augusta Poniatowskiego.
  • Wojska Napoleońskie wkraczają na ziemie polskie.
  • Powstanie w Lublinie Księgarni Kazimierza Szczepańskiego działającej do 1834 roku.

1807

  • Utworzenie Księstwa Warszawskiego.

1811

1812

  • Powstanie biblioteki przy Szkole Wojewódzkiej Lubelskiej działającej do 1915 roku.

1813

1815

1816

1817

1820

1827

1829

1830

  • Wybuch powstania listopadowego.
  • W grudniu tego roku zaczyna wychodzić pismo codzienne „Kurier Lubelski”, założony przez Jana Czyńskiego. Ukazywał się do początku 1831 roku.

1831

  • Wojska rosyjskie wkraczają do Królestwa Polskiego.

1838

1839

1845

1846

1854

1863

  • Wybuch powstania styczniowego.

1864

  • Likwidacja znacznej liczby klasztorów w Królestwie Polskim.
  • Reforma szkolnictwa w Królestwie Polskim, której celem jest rusyfikacja.
  • Założenie Biblioteki Seminarium Duchownego.

1865

‡ 1867

1869

‡ 1870

1871

1874

  • Wydanie Albumu fotograficznego widoków Lublina.

1876

1881

  • Powstanie Księgarni Szlomy Cederbauma działającej do 1930 roku.

1883

1886

  • Wywiezienie księgozbioru Dominikanów z rozkazu władz rosyjskich z Lublina do Petersburga.

1890

1899

XX wiekBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1900

1901

1902

  • Strajk szkolny w Królestwie Polskim.

1906

1907

1908

  • Powstaje w Lublinie Księgarni Gebethnera i Wolffa działająca do 1932 roku.
  • Wydanie przewodnika Jak zwiedzić w ciągu jednego dnia pamiątki Lublina Tadeusza Ciświckiego.

1906

1912

1913

1914–1918

  • Pierwsza wojna światowa.

1918

1919

  • Wychodzi pierwszy numer lubelskiego miesięcznika „Reklama” ukazującego się z przerwami do 1922 roku.

1920

1921

  • Ukazuje się w grudniu pismo „Lucifer”. Na początku 1922 roku ukazały się jeszcze dwa numery pisma.

1923

1924

1925

1926

  • Założenie Towarzystwa Miłośników Książki w Lublinie.
  • Wydanie tomiku wierszy Stanisława Grędzińskiego Parabole.

1927

1928

1929

1930

1931

1932

1934

  • Wydanie tomiku wierszy Stare kamienie, Franciszki Arnsztajnowej i Józefa Czechowicza.
  • Wydanie tomiku wierszy Twarz, Antoniego Madeja.
  • Wydanie tomiku wierszy W grudzie ziemi, Antoniego Madeja.

1935

1936

1937

1939

1940

  • Spalenie przez Niemców prawie całego księgozbioru Jesziwy.

1944

  • Powstanie Drukarni Nr 1 Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” działającej do 1949 roku.
  • Ponownie ukazuje się tytuł „Gazeta Lubelska” wydawany do 1947 roku
  • Powstanie antykwariatu Lamus działającego do 1945 roku.
  • 3 sierpnia ukazuje się pierwszy numer „Gazety Lubelskiej”, drukowany w Lubelskich Zakładach Graficznych ul. Zamojska 12.
  • 3 sierpnia ukazuje się pierwszy lubelski numer „Rzeczpospolitej”.
  • 3 września ukazuje się pierwszy numer tygodnika kulturalnego „Odrodzenie”.
  • 25 września ukazuje się pierwszy numer tygodnika satyrycznego „Stańczyk”. (ukazujeo się pięć numerów, ostatni 7.XI.1944 r.).
  • 11 listopada ukazuje się „Robotnik”, organ Odrodzenia PPS.
  • 14 listopada ukazuje się „Głos Ludu”, organ KC PPR.
  • 1 grudnia ukazują się w Lublinie pierwsze tomiki poezji, drukowane w Zamościu: Juliana Przybosia Póki my żyjemy, Mieczysława Jastruna Godzina strzeżona, Adama Ważyka Serce granatu, Jerzego Putramenta Wojna i wiosna.
  • W grudniu ukazuje się pierwszy i ostatni numer pisma „Gontyna” o podtytule „Literatura – muzyka – teatr – malarstwo”.

1945

  • Wydanie Wyboru wierszy poetów lubelskich.
  • Powstanie Wydawnictwa Lamus działającego do 1948 roku.
  • 13 lipca ukazuje się pierwszy numer „Sztandaru Ludu” organu Komitetu Wojewódzkiego PPR.
  • 1 września ukazuje się pierwszy numer dwutygodnika „Zdrój” (ostatni w kwietniu 1946 r.).

1946

  • 25 stycznia ukazuje się pierwszy numer tygodnika „Światło”.

1951

1957

  • Wznowienie wydawania „Kuriera Lubelskiego”.

1958

1964

1976

  • Powstanie podziemnej drukarni „Spotkań”.
  • 22 grudnia wykonanie pierwszego druku na powielaczu „Spotkań”, był to „Komunikat KOR” nr 4.

1977

  • W czerwcu na powielaczu „Spotkań” (początek druku grudzień 1976 r.) wydrukowano „Zapis” nr 1 sygnowany nazwą drukarni: Nieocenzurowana Oficyna Wydawnicza. Fakt ten uznawany jest za narodziny drugiego obiegu wydawniczego w Polsce.
  • Jesienią na powielaczu „Spotkań” zostaje wydrukowany „Zapis” Nr 2 (drukarnia: Niezależna Oficyna Wydawnicza).
  • W październiku na powielaczu „Spotkań” zostaje wydrukowany pierwszy numer „Spotkań. Niezależnego Pisma Młodych Katolików”.
  • Powstaje Niezależne Pismo Młodych Katolików „Spotkania”.

1980

  • Powstanie Izby Tradycji Drukarstwa Lubelskiego istniejącej do 2000 roku.
  • W październiku zostaje wydrukowany „Biuletyn Informacyjny” nr 1 Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” Regionu Środkowo-Wschodniego. Ostatni numer ukazuje się tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego.

1981

  • W lipcu ukazuje się pierwszy numer kwartalnika „Miesiące”. Drugi numer pisma tuż po wprowadzeniu stanu wojennego w całości zostaje skonfiskowany przez SB i zniszczony.
  • W grudniu wydrukowano pierwszy podziemny numer „Informatora NSZZ „Solidarność” Region Środkowo-Wschodni. Ukazuje się do 1989 r.

1982

  • W maju ukazuje się pierwszy numer podziemnego „Miesięcznika. Opinie. Komentarze. Analizy”. W sumie wychodzi 20 numerów.
  • Powstaje podziemne Wydawnictwo Biblioteki Informatora.

1983

  • Powstanie podziemnego Wydawnictwa AUT.

1985

  • Powstanie Wydawnictwa FIS.

1989

  • 8 maja ukazał się pierwszy numer Gazety Wyborczej.

1990

  • Ukazuje się pierwszy numer pisma „Dzień: Gazeta Lubelska”. Ukazywało się do 1991 roku.

XXI wiekBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

2000

2008

  • Rozpoczęcie działalności Izby Drukarstwa prowadzonej przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. (ul. Żmigród 1)

2014

  • Otwarcie Domu Słów prowadzonego przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. (ul. Żmigród 1)