Kalendarium – historia słowa drukowanego w Lublinie na tle ważnych wydarzeń w Polsce i Europie.

Spis treści

[RozwińZwiń]

XV w.

 

1448 - Jan Gutenberg (właściwie Johannes Gutenberg) w niemieckim mieście Moguncja założył pierwszą drukarnię.

1455 - Jan Gutenberg - kończy druk pierwszej na świecie drukowanej Biblii, zwanej Biblią Gutenberga.

1473 - W Krakowie został odbity po raz pierwszy w Polsce druk – Kalendarz „Almanach Cracoviense ad annum 1474” przez wędrownego bawarskiego drukarza Kaspra Straubego.

1490 - W Krakowie powstaje pierwsza na ziemiach Polskich stała oficyna drukarska
założona przez Szwajpolta Fiola.

 


XVI w.

 

1506 - 1548 - Panowanie Zygmunta Starego.

1508 - Zostaje wydrukowana w Krakowie „Historia umęczenia Pana naszego Jezusa Chrystusa”, pierwsza książka w języku polskim.

1513 - Biernat z Lublina (ok.1460-ok.1529) wydaje w Krakowie modlitewnik „Raj duszny” będący polską przeróbką łacińskiego zbioru „Antidotarius animae”. Bardzo długo „Raj Duszny” uznawany był za pierwszą książkę wydrukowaną całkowicie w języku polskim.

1538 - Nadanie przywileju na budowę w Lublinie młyna Janowi Faiferowi, jednemu z pierwszych polskich papierników. Dało to początek jednej z największych papierni w Polsce, czynnej aż do końca lat 50-tych następnego stulecia.

1547 - Wydrukowanie w Lublinie przez wędrownego drukarza Chaima ben Dawida Szachora, który tu osiadł, modlitewnika „Szomrin la-boker”. Nie była to jeszcze stała hebrajska drukarnia a najprawdopodobniej warsztat wędrownego drukarza.

1550 - Josef ben Jakar zięć Chaima ben Dawida Szachora oraz jego syn Chaim Ben Icchak Szachor rozpoczynają w Lublinie działalność pierwszej stałej hebrajskiej drukarni, drukując modlitewnik „Machzor”. Podobno oficyna ta mieściła się przy bożnicy w okolicach ul. Żydowskiej (Szerokiej).

1548 - 1572 - Panowanie Zygmunta Augusta.

1557 - W czasie pożaru spłonął kościół i klasztor bernardynów a razem z nim zgromadzony cały księgozbiór.

1559 - Chaim Ben Icchak Szachor syn Chaima ben Dawida Szachora i Anna Jakar (Chana Jakar córka Josef ben Jakar i wnuczka Chaima ben Dawida Szachora) prowadzący w Lublinie drukarnię hebrajską otrzymują od króla Zygmunta Augusta wyłączny przywilej na druk i sprzedaż ksiąg hebrajskich na terenie Królestwa Polskiego.

1559 - W drukarni Chaima ben Icchaka Szachora ukazanie się „Szewuot” pierwszy traktat „Talmudu Babilońskiego”. Była to pierwsza drukowana w Rzeczypospolitej edycja Talmudu. Druk pozostałych traktatów trwał 18 lat.

1559 - Publikacja w Rzymie pierwszego indeksu ksiąg zakazanych (Index Librorum Prohibitorum) zawierającego tytuły dzieł oraz nazwiska autorów oskarżonych o propagowanie heretyckich poglądów.

1567 - Według niektórych źródeł w trakcie przygotowań do zawarcia unii polsko-litewskiej ukazał się w Lublinie najstarszy polski druk ulotny „Nowiny Lubelskie”. Niestety nie jest znany żaden egzemplarz tego druku.

27.VI.1569 - Zawarcie unii polsko-litewskiej.

1572 - Lubelska drukarnia hebrajska staje się na ponad stuletni okres (1572-1685) własnością rodziny Jafów. Pierwszym z rodu właścicielem drukarni był Kalonimos (I) ben Mordechaj Jafe (mąż Chana Jakar).

1575 – w czasie pożaru, który spalił prawie całe miasto, uległ zniszczeniu księgozbiór Dominikanów.

1576 - 1586 - Panowanie Stefana Batorego.

1578 - Powstanie w Lublinie Trybunału Koronnego.

1579 - Zamknięcie lubelskiej drukarni hebrajskiej, która nie mogła sprostać konkurencji z drukarnią krakowską i książkami importowanymi z Włoch.

1590 - Wznowienie w Lublinie działalności drukarni hebrajskiej po gruntownej modernizacji jej zaplecza technicznego.

1594 - Założenie Akademii Zamojskiej.

1594 - Powstanie w Zamościu drukarni z której wychodziły podręczniki akademickie oraz dzieła naukowe w języku polskim, łacińskim i greckim.

1599 - Ukazuje się pierwszy polski przekład ks. Jakuba Wujka całej Biblii.

 

XVII w.

 

1615 - Ukazanie się pierwszego w Lublinie hebrajskiego kalendarza „Sefer Ibronoth”.

1617 - Początek druku w Lublinie drugiej edycji „Talmudu Babilońskiego” (1617-1628).

1623 - Wydanie w Lublinie „Księgi Zohar”.

1630 - Rozpoczęcie działalności Drukarni Pawła Konrada pierwszej polskiej drukarni w Lublinie - druk książki w języku polskim „Słonecznik albo porównanie woli ludzkiej zwolą boską...” Jeremiasza Drexelivsa.

1631 – Ukazuje się w Lublinie druk zwolenników reformacji „Głos anonima ewangelika do króla i do rzeczpospolitej”. Nie ma podanej drukarni.

1631 – Ukazuje się najstarszy znany lubelski program teatralny „Akcja o Adulfie”.

1635 - Druk najstarszego polskiego kalendarza lubelskiego „Kalendarz świąt rocznych na r. p. 1636” Jerzego Lemki.

1636 - Po śmierci Pawła Konrada drukarnie przejmuje wdowa Anna Konradowa.

1638 - Druk w lubelskiej drukarni sielanki mitologicznej „Daphnis drzewem bobkowym” Samuela Twardowskiego uchodzącej za najlepszy utwór literacki epoki baroku.

1641 - Na druku „Praesepe gloriosum Christi” wydanym z okazji Świąt Bożego Narodzenia pojawiła się po raz pierwszy w historii lubelskich publikacji reprodukcja herbu Lublina.

1642 - Druk „Talmud albo wiara żydowska...” Jana Kmity. Jest to rodzaj kompendium wiedzy o religii mojżeszowej dla szlachty.

1648 - Wybuch powstania B. Chmielnickiego.

1649 – Drukarnia Konradowska przechodzi w ręce Pawła Wieczorkowicza.

1649 - Druk książki „Fawor niebieski” Ojca Pawła Ruszla poświęconej relikwii Drzewa Krzyża Świętego. Po raz pierwszy w książce odbitej w Lublinie zamieszczono ilustracje.

1650 - Druk „Relacja Expedyciey Zbaraskiey...”.

1653 - Pożar spalił całą dzielnicę żydowską, zniszczył też znajdującej się w niej drukarnię hebrajską. Odbudował ją po czternastu latach (w r. 1672) Jakub Jaffe.

1655 - Druk książki Ojca Pawła Ruszla „Skarb nigdy nie przebrany”.

1655 - 1660 - Potop szwedzki.

1658 - Wygnanie arian z Rzeczypospolitej.

1661 - Początek działalności Drukarni Stanisława Krasuńskiego.

1661 - W Warszawie ukazuje się pierwsza polska gazeta „Merkuriusz Polski”.

1662 - Ukazuje się w Lublinie „Morska nawigacja do Lubeka” Marcina Borzymowskiego. Jest to pierwszy w literaturze polskiej utwór marynistyczny.

1667 - Zamknięcie Drukarni Stanisława Krasuńskiego a tym samym koniec działalności, „drukarni konradowskiej”.

1668 - Z tego roku pochodzi najstarszy znany lubelski exlibris żydowski.

1683 - Złożenie w Lublinie Drukarni Jezuickiej działającej do 1773.

1685 - Zamknięcie drukarni hebrajskiej rodziny Jafów, która zbankrutowała na skutek importu żydowskich książek z zagranicy.

 

XVIII w.

 

1703 – Podczas rabowania Lublina przez Szwedów ucierpiał bardzo znacząco księgozbiór znajdujący się w klasztorze Dominikanów.

1740 - Wydanie przez drukarnię jezuitów pierwszego „Kalendarza historyczno - politycznego”. Pod tą nazwą ukazały się trzy pierwsze ‘Kalendarze” następne wydawane do 1763 nazywały się „Kalendarz polityczny”.

1748 - Wydanie w drukarni jezuickiej pierwszej kolorowej książki - brewiarza dla lubelskich brygidek „Breviarium sacrarum virginum Ordinis SS. Salvatoris…”.

1772 - I rozbiór Rzeczpospolitej.


1773 - Utworzenie Komisji Edukacji Narodowej.

1774 - Powstanie w Lublinie Drukarni Komisji Edukacji Narodowej działającej do 1781 roku.

1775 - Wydrukowanie w Lublinie książki Jacka Przybylskiego (pod fałszywym nazwiskiem Lindsey) „Podział Polski”.

1778 – 1792 - Sejm Wielki.


1780 - Wydanie w drukarni trynitarzy druku „Lublin podług ustaw medyki uważany w iedney dyssertacyi przez Mich. Bergonzoni filozofii i medycyny doktora” zawierający między innymi opis stanu sanitarnego Lublina.

1781 - Powstanie w Lublinie Drukarni Trynitarzy działającej do 1817 roku.

1782 - Druk „Opusculum impedimenta quaedam sanitatis communia exhibens” Jana Nepomucena Herrmanna.

1790 - Wznowienie w Lublinie działalności drukarni hebrajskiej na mocy listu - przywileju króla Stanisława Augusta.

1791 - Konstytucja 3 Maja.

1793 - II rozbiór Polski.

 

XIX w.

 

1806 - III rozbiór Polski – abdykacja Stanisława Augusta Poniatowskiego.

1806 - Wojska Napoleońskie wkraczają na ziemie polskie.

1806 - Powstanie w Lublinie Księgarni Kazimierza Szczepańskiego działającej do 1834 roku.

1807 - Utworzenie Księstwa Warszawskiego.

1811 - Powstanie pierwszej w Lublinie biblioteki publicznej - Instytutu Bibliopolicznego działającego do 1813 roku w pałacu Pocieja (ul. Królewska 17).

1812 - Powstanie biblioteki przy Szkole Wojewódzkiej Lubelskiej działającej do 1915 roku.

1813 - Wojska rosyjskie zajmują ziemie polskie.

1813 - Powstanie Drukarni Jana Karola Pruskiego działającej do 1823 roku.

1815 - Utworzenie Królestwa Polskiego.

1815 - Wydanie w Lublinie przez Karola Pruskiego „Almanachu Lubelskiego na rok 1815 dla amatorów literatury ojczystej”.

1816 - Powstanie w Lublinie Drukarni Kazimierza Szczepańskiego działającej do 1847 roku.

1816 - Wydanie przez Karola Pruskiego pierwszego lubelskiego czasopisma „Dostrzegacz Ekonomiczny i Polityczny Lubelski”.

1817 - Powstanie w Lublinie Drukarni Rządowej działającej do 1918 roku.

1817 - Wydanie w Lublinie przez Jana Karola Pruskiego „Pamiętnika Gospodarczego i Naukowego Lubelskiego”.

1817 – Wychodzi w Drukarni Rządowej pierwszy numer Dziennika Urzędowego ukazującego się do 1867 roku.

1820 - Powstanie Księgarni Lubelskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk działającej do 1827 roku.

1827 - Powstanie w Lublinie Oficyny Szabsa Gutfelda działającej do 1853 roku.

1829 - Powstanie w Lublinie Księgarni Stanisława Samuela Streibla działającej do 1856 roku.

1830 - Wybuch powstania listopadowego.

1830 - W grudniu tego roku zaczyna wychodzić pismo codzienne „Kurier Lubelski”, założony przez Jana Czyńskiego. Ukazywał się do początku 1831 roku.

1831 - Wojska rosyjskie wkraczają do Królestwa Polskiego.

1838 - Powstanie w Lublinie Księgarni Arctów działającej do 1933 roku.

1839 – Ukazuje się przewodnik po Lublinie „Obraz miasta Lublina” Seweryna Zenona Sierpińskiego.

1845 – Ukazuje się „Fiołek: Noworocznik Lubelski …”.

1846 - Powstanie w Lublinie Drukarni Kossakowskich działającej do 1949 roku.

1854 –Ukazuje się „Powieść dla dzieci, na tle miejscowych zdarzeń osnuta” Zofii Ścisłowskiej.

1863 - Wybuch powstania styczniowego.

1864 - likwidacja znacznej liczby klasztorów w Królestwie Polskim.

1864 - reforma szkolnictwa w Królestwie Polskim, której celem jest rusyfikacja.


1864 - Założenie Biblioteki Seminarium Duchownego.

1865 - Powstanie w Lublinie Zakładu Artystyczno - Litograficzny i Drukarnia Józefa Nowaczyńskiego działającego do 1886 roku.

1865 - Rozpoczęcie systematycznego wydawanie przez firmę Kossakowskich „Kuriera Lubelskiego”.

‡ 1867 - Powstanie Biblioteki Rosyjskiej działającej do 1915 roku.

1869 - Wydanie przez firmę Kossakowskich pierwszego numeru „Kalendarza Lubelskiego”.

‡ 1870 - Powstanie pisma „Pamjatnaja Kniżka Ljublinskoj Guberni” wydawanego do 1912 roku.

1871 - Wydanie „Kalendarza fotograficzny Nowaczyńskiego na rok 1871”.

1874 - Wydanie „Albumu fotograficznego widoków Lublina”.

1876 - Wydanie „Gazety Lubelskiej” ukazującej się do1911 roku.

1876 - Wydanie przewodnika „Opis Lublina jako przewodnik dla zwiedzających miasto” Władysława Kornela Zielińskiego.

1876 - Wychodzi „Monografia Lublina. Tom I. Dzieje miasta Lublina” Władysława Kornela Zielińskiego.

1881 - Powstanie Księgarni Szlomy Cederbauma działającej do 1930 roku.

1883 - Powstanie Księgarni Kisewetterów działającej do 1909 roku.

1886 - wywiezienie księgozbioru Dominikanów z rozkazu władz rosyjskich z Lublina do Petersburga.

1890 - Powstaje Zakład Artystyczno – Litograficzny i Drukarnia J.Pietrzykowskiego dawniej Nowaczyńskiego działający do 1932 roku.

1899 - Ukazanie się „Lekorot ha’Jehudim b’Lublin” (Dzieje Żydów w Lublinie) Szlomo Barucha Nissenbauma.

 

XX w.

 

1900 - Powstanie Księgarni Franciszka Raczkowskiego działającej do 1908 roku.

1901 - Wychodzi „Ilustrowany Przewodnik po Lublinie” M.A.R (Maria Antonina hr. Ronikierowa).

1901 - Wychodzi „Monografia Lublina” Alfreda Pomiana Kobierzyckiego.

1901 - Wychodzi „Przewodnik po Lublinie i jego okolicach” Witolda Cholewińskiego.

1902 - Strajk szkolny w Królestwie Polskim.

1906 - Śmierć Hieronima Łopacińskiego.

1907 - Powstaje Biblioteka im. Hieronima Łopacińskiego.

1907 - Ukazuje się książka księdza Jana Ambrożego Wadowskiego „Kościoły Lublina”.

1908 – Powstaje w Lublinie Księgarni Gebethnera i Wolffa działająca do 1932 roku.

1908 - Wydanie przewodnika „Jak zwiedzić w ciągu jednego dnia pamiątki Lublina” Tadeusza Ciświckiego.

1906 - Ukazuje się gazeta „Ziemia Lubelska” wydawana do 1931.

1912 - Powstanie Drukarni Ludowej działającej do 1939 roku.

1913 - Powstanie Księgarni Witolda Cholewińskiego działającej do 1935 roku.

1913 - Ukazuje się gazeta „Głos lubelski” wydawana 1939 roku.

1914 - 1918 - Pierwsza wojna światowa.

1918 - Odzyskanie niepodległości.

1918 - Powstanie Drukarni Państwowej działającej do 1936 roku.

1918 - Powstaje Biblioteki KUL-u. Pierwsza siedziba przy ul. Dolnej Panny Marii.

1919 – Wychodzi pierwszy numer lubelskiego miesięcznika „Reklama” ukazującego się z przerwami do 1922 roku.

1920 - Powstanie Drukarni Udziałowej działającej do 1939 roku.

1921 – Ukazuje się w grudniu pismo „Lucifer”. Na początku 1922 roku ukazały się jeszcze dwa numery pisma.

1923 - Powstanie Drukarni Sztuka działającej do 1949 roku.

1923 - Powstanie Księgarni św. Wojciecha działającej do 1940 roku.

1923 - Wydanie pierwszego numeru pisma „Reflektor”. Ukazały się jeszcze trzy numery, ostatni ukazał się w 1926 roku.

1923 - Wydanie pisma „Ekspress Lubelski” ukazującego się do 1939 roku.

1924 – Wydanie pisma „Przegląd Lubelsko- Kresowy” wychodzącego do 1925 roku.

1925 – Wydanie dwutygodnika literackiego „Nowe życie”.

1926 - Założenie Towarzystwa Miłośników Książki w Lublinie.

1926 - Wydanie tomiku wierszy Stanisława Grędzińskiego „Parabole”.

1927 - Wydanie „Kamienia” - debiutanckiego tomiku poezji Józefa Czechowicza.

1927 - Założenie Biblioteki Pedagogicznej.

1927 - Wydanie „Pamiętnika Lubelskiego”, do 1937 roku wydane zostały 3 tomy zawierające głównie prace naukowe dotyczące Lublina.

1928 - Wydanie kwartalnika „Region Lubelski” ukazującego się do 1929 roku.

1928 - Wydanie miesięcznika szkolnego „W słońce” ukazującego się z przerwami do 1939 roku.

1929 - Wydanie miesięcznika „Ognisko Nauczycielskie” ukazującego się do 1939.

1929 - Wydanie miesięcznika „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lubelskiego” ukazującego się do 1939 roku.

1930 – powstanie księgozbioru Jeszywy liczacego 12-13 tysięcy woluminów.

1931 - Wydanie książeczki „Nowości Lubelskie, Katalog regionalny najwybitniejszych autorów miejscowych” Józefa Czechowicza.

1931 - Wydanie tomiku wierszy „Gwiezdny psałterz”, Józefa Łobodowskiego.

1931 - Wydanie „Trzeciej Lubelskiej Szopki Politycznej”, podpisanej przez Tomasza Ptaka i Karola Wita.

1931 - Wydanie przewodnika „Ilustrowany przewodnik po Lublinie” opracowanego przez ks. dr. Ludwika Zalewskiego (dział historyczny) oraz dr. Stefana Wojciechowskiego i arch. Jerzego Siennickiego (dział zabytkowy).

1932 - Powstanie Zakładów Graficznych J. Pietrzykowskiego działających do 1949 roku.

1932 - Wydanie tomików wierszy Franciszki Arnsztajnowej „Odloty” i „Duszki”.

1932 - Wydanie tomiku wierszy „O czerwonej krwi”, Józefa Łobodowskiego.

1932 - Wydanie tomiku wierszy „Wczoraj”, Bronisława Michalskiego.

1932 - Wydanie tomiku wierszy „W przeddzień”, Józefa Łobodowskiego.

1932 - „Kurier Lubelski” wydawany z inicjatywy Józefa Czechowicza.

1932 - Wydanie „Dziennika Lubelskiego”.

1932 - Wydanie pisma „Trybuny” ukazującego się do 1934 roku.

1932 - Wydanie miesięcznika literackiego-społecznego „Barykady” ukazującego się do 1933 roku.

1933 - Wydanie miesięcznika „Dźwigary ukazującego się do 1935 roku.

1934 - Wydanie tomiku wierszy „Stare kamienie”, Franciszki Arnsztajnowej. Powstanie Drukarni Popularna działającej do 1951 roku Józefa Czechowicza. Wydanie tomiku wierszy „Twarz”, Antoniego Madeja 1934.

1934 - Wydanie tomiku wierszy „W grudzie ziemi”, Antoniego Madeja.

1935 - Wydanie tomiku „Rozmowa z ojczyzną” Józefa Łobodowskiego.

1935 - Przekład wierszy poetów rosyjskich „U przyjaciół”, w tłumaczeniu Józefa Łobodowskiego.

1935 - Wydanie tomiku wierszy „Alfabet oczu”, Stanisława Piętaka.

1936 - Powstanie Lubelskich Zakładów Graficznych A. Szczuki działających do 1944 roku.

1937 – Wydanie „Lubelskiej szopki politycznej”, Józefa Łobodowskiego.

1939 - Wydanie „Antologii poetów lubelskich”.

1939 - Wybuch II wojny światowej.


1940 - spalenie przez Niemców prawie całego księgozbioru Jeszywy.

1944 - Powstanie Drukarni Nr 1 Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” działającej do 1949 roku.

1944 - Ponownie ukazuje się tytuł „Gazeta Lubelska” wydawany do 1947 roku

1944 - Powstanie antykwariatu Lamus działającego do 1945 roku.

1945 - Wydanie „Wyboru wierszy poetów lubelskich”.

1945 - Powstanie Wydawnictwa Lamus działającego do 1948 roku.

1951 - Powstanie antykwariatu Franciszka Osiaka działającego do 1982 roku.

1957 - Wznowienie wydawania „Kuriera Lubelskiego”.

1958 – Wznowienie wydawania „Kalendarza Lubelskiego”. Ostatni kalendarz wydano na rok 1985.

1964 - Powstanie Lubelskich Zakładów Graficznych im. PKWN działających do
1999 roku.

1976 – Powstanie podziemnej drukarni „Spotkań”.

1977 - Powstanie Niezależnego Pisma Młodych Katolików „Spotkania".

1980 - Powstanie Izby Tradycji Drukarstwa Lubelskiego istniejącej do 2007 roku.

1981 - Wydanie pierwszego numeru czasopisma „Miesiące".

1989 – 8 maja ukazał się pierwszy numer Gazety Wyborczej.

1990 –Ukazuje się pierwszy numer pisma „Dzień: Gazeta Lubelska”. Ukazywało się do 1991 roku.

2000 - Ukazał się „Kalendarz Ekumeniczny”. Wydawcą był Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, w 2001 roku ukazała się druga i ostatnia edycja „Kalendarza”.

2008 - Rozpoczęcie działalności Izby Drukarstwa prowadzonej przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”.